اگه خانوم میانسالی هستین، شاید نام افتادگی مثانه به گوش تون خورده س. افتادگی مثانه، مشکلیه که بیشتر زنان رو درگیر می کنه و احتمال بروز اون در مردها بسیار کمه. زنان به دلیل وجود کانال زایمون، با استعداد ضعیف شدن عضلات کف لگن هستن. درواقع مهم ترین عامل در دچار شدن به افتادگی مثانه، جنسیته. با اینکه این وضعیت اکثرا در زنانی که تجربه زایمون داشتن، دیده می شه، اما ممکنه که بر اثر عوامل ژنتیکی و سبک زندگی در خانومایی که مادر نشده ان هم اتفاق بیفته. مثل بقیه مریضیا، پیشگیری از افتادگی مثانه بسیار راحت تر از درمون افتادگی مثانهه. همراه ما باشین، در این مطلب می خوایم شما رو به طور کامل با علائم، علل و روشای پیشگیری و درمون افتادگی مثانه آشنا کنیم.

 

مثانه عضوی توخالی در لگنه که ادرار رو نگه می داره. فشاری که درهنگام پر شدن مثانه به وسیله ادرار ایجاد می شه، باعث می شه که فرد احساس کنه که به دفع ادرار نیاز داره. در فرایند دفع ادرار، ادرار از مثانه عبور می کنه و از راه پیشاب راه از بدن خارج می شه.

در زنان، دیواره ی جلویی واژن از مثانه پشتیبانی می کنه. این دیواره می تونه با بالا رفتن سن، ضعیف یا شل شه. فشارهای جسمی قابل توجه مثل زایمون هم می تونن به این قسمت از دیواره ی واژن آسیب برسانند. اگه مثانه بیش ازحد آسیب ببینه، می تونه پایین بیاد و دچار افتادگی شه؛ این بهش معناست که مثانه دیگر حمایت نمی شه و به داخل واژن نزول می کنه. این می تونه باعث مسائلی مثل مشکلات ادراری، ناراحتی و بی اختیاری ادرار استرسی (نشت ادرار در اثر عطسه، سرفه و فشار بر مثانه) شه.

افتادگی مثانه که بهش فتق مثانه یا سیستوسل هم میگن، طبق میزان پایین اومدن مثانه در واژن، به ۴ درجه تقسیم می شه:

  • درجه ۱ (کم): فقط قسمت کوچیکی از مثانه به داخل واژن میره.
  • درجه ۲ (متوسط): مثانه به اندازه ای افتادگی پیدا می کنه که وارد دهانه ی واژن می شه.
  • درجه ۳ (شدید): مثانه از دهانه ی واژن خارج شده و بیرون می زنه.
  • درجه ۴ (کامل): کل مثانه به طور کامل از واژن خارج می شه و معمولا این وضعیت با افتادگی بقیه اعضای داخل لگن مثل افتادگی رحم، رکتوسل (بیرون زدگی قسمتی از رکتوم به درون واژن) و انتروسل (یه جور فتق شامل روده) همراهه.

افتادگی مثانه معمولا با یائسگی مرتبطه. بدن زنان قبل از یائسگی، هورمون استروژن تولید می کنه که به محکم نگه داشتن عضلات واژن و دور اون کمک نشون میده. اما بدن خانوما پس از یائسگی، استروژن بسیار کمتری تولید می کنه و درنتیجه ی اون عضلات ضعیف و شل می شن.

علل افتادگی مثانه یا سیستوسل

عوامل زیر معمولا با ایجاد افتادگی مثانه در رابطه هستن:

۱. زایمون

این عادی ترین دلیل افتادگی مثانهه. روند زایمون طبیعی، فشار زیادی رو بر بافتا و عضلات واژن که از مثانه پشتیبانی می کنن، وارد می کنه.

۲. یائسگی

استروژن، هورمونیه که به حفظ قدرت و سلامت عضلات واژن کمک می کنه. این هورمون پس از یائسگی به میزان بسیار کمتری ترشح می شه.

۳. اعمال فشار بر مثانه

بلند کردن اجسام سنگین، زور زدن هنگام اجابت مزاج، داشتن یک مریضی دراز مدت که با سرفه همراهه یا دچار شدن به یبوست طولانی، ممکنه به عضلات کف لگن آسیب برسانند.

علائم افتادگی مثانه یا سیستوسل

اولین علامتی که معمولا زنان گرفتار به افتادگی مثانه متوجه اون می شن، وجود بافتی در واژنه که خیلی از زنان میگن چیزی مثل به توپه.

بقیه نشونه های افتادگی مثانه عبارتند از:

  • احساس ناراحتی یا درد در ناحیه لگن؛
  • بیرون زدن بافت از واژن (این بافت ممکنه دردناک باشه و خونریزی کنه)؛
  • اِشکال در ادرار کردن؛
  • وجود این احساس که مثانه بی معطلی پس از دفع ادرار، خالی نمی شه (دفع ادرار ناقص)؛
  • بی اختیاری استرسی (نشت ادرار درهنگام عطسه، سرفه یا فشار بر مثانه)؛
  • عفونت مثانه به شکل تکراری؛
  • مقاربت دردناک (دیسپارونیا)؛
  • کمردرد.

بعضی از زنان ممکنه علائم افتادگی مثانه ی کم (درجه ۱) رو تجربه نکنن یا متوجه اون نشن.

چه زمانی باید واسه افتادگی مثانه به دکتر مراجعه کنین

هر زنی که متوجه علائم افتادگی مثانه می شه، باید به دکتر مراجعه کنه. افتادگی مثانه معمولا با افتادگی بقیه بخشای داخل لگن همراهه. پس واسه آزمایش و جلوگیری از علائم و مشکلات مشکل ساز به دلیل تضعیف بافت و عضله ی واژن، مراقبتای پزشکی به موقع پیشنهاد می شه. بخشایی که دچار افتادگی شدن، نمی تونن به خودی خود درمون شن و بیشتر کم کم بدتر می شن. چندین درمون واسه برطرف کردن افتادگی مثانه هست.

مطلب مشابه :  دلیل جوش صورت چیه؟ 

معاینها و آزمایشای لازم واسه تشخیص افتادگی مثانه

معاینه ی لگن و ناحیه تناسلی یک خانوم واسه تشخیص افتادگی مثانه ضروریه. درصورت مشاهده ی مثانه در واژن، افتادگی مثانه تأیید می شه.

در موارد نه چندون روشن، ممکنه که دکتر از سیستوگرافی با ماده حاجب (عکس رنگی VCUG) واسه کمک به تشخیص بهتر استفاده کنه. VCUG، یه سری از تصاویره که با استفاده از اشعه ی X درطول دفع ادرار گرفته می شه. این تصاویر به دکتر کمک می کنن تا شکل مثانه و دلیل مشکل ادراری رو مشخص کنه. ممکنه که دکتر واسه رد کردن بقیه علل احتمالی ناراحتی یا مشکل ادراری، بقیه قسمتای شکم رو معاینه یا از اونا عکس ورداری کنه.

پس از تشخیص، دکتر ممکنه عصبا، عضلات و شدت جریان ادرار رو تست کنه تا بتونه تصمیم بگیره که چه نوع درمانی واسه فرد مناسبه.

درصورت صلاح دید دکتر، ممکنه تستی به نام یورودینامیک یا یورودینامیک تصویری هم انجام شه. بعضی وقتا، این تست نوار مثانه (EKGs) هم نامیده می شه. یورودینامیک، نسبتای فشار و حجم رو در مثانه اندازه گیری می کنه و می تونه در تصمیم گیری اورولوژیست بسیار مؤثر باشه.

سیستوسکوپی (نگاه کردن به داخل مثانه با اسکوپ) هم یکی از روش هاییه که واسه انتخاب روش درمانی مناسب استفاده می شه. این مورد، آزمایشی سرپاییه که در مطب دکتر انجام می شه. بعضی وقتا درهنگام انجام این تست، تصویر داخل مثانه روی صفحه مانیتور نشون داده می شه و مریض می تونه هرچه رو که دکتر می بینه، مشاهده کنه. سیستوسکوپی، خطر کمی داره و واسه بیشتر افراد تحمل پذیره.

درمون افتادگی مثانه

معمولا افتادگی مثانه ی درجه ۱ (کم) که درد یا ناراحتی ایجاد نمی کنه، به هیچگونه درمون پزشکی یا جراحی نیاز نداره. ممکنه که دکتر به خانوم گرفتار به افتادگی مثانه ی درجه ۱ پیشنهاد کنه که از بلند کردن اجسام سنگین یا زور زدن پرهیز کنه؛ گرچه دلایل کمی واسه حمایت از این پیشنهاد هست.

دکتر در موارد جدی تر، عوامل مختلفی مثل سن مریض، سلامت عمومی، اولویت درمون و شدت افتادگی مثانه رو درنظر میگیره تا تعیین کنه که کدوم درمون مناسبه.

۱. پساری

پساری دستگاهیه که داخل واژن قرار داده می شه تا مثانه رو در جای خود نگه داره. واسه جلوگیری از بروز عفونت، لازمه تا پساریا در فاصله ها منظم بیرون آورده و تمیز شن. بعضی از پساریا طوری طراحی شدن که به خانوما امکان میدن تا خودشون این کار رو بکنن، اما بقیه شکلای مختلف پساریا باید به وسیله دکتر بیرون آورده و تمیز شن. معمولا واسه کمک به پیشگیری از عفونت و فرسایش دیواره ی واژن، به همراه پساری از کرم استروژن استفاده می شه. بعضی از زنان هنگام استفاده از پساری، احساس ناراحتی می کنن یا فکر می کنن که اونا خیلی راحت جدا می شن و می افتن.

۲. درمون جانشین استروژن

این درمون ممکنه واسه خیلی از زنان گرفتار به افتادگی مثانه مفید باشه. استروژن به تقویت و حفظ عضلات واژن کمک می کنه.

۳. ورزش کگل و اصلاح فعالیت بدنی

ممکنه که دکتر واسه موارد کم تا متوسط افتادگی مثانه، اصلاح فعالیت بدنی مثل پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و زور زدن رو پیشنهاد کنه؛ ممکنه دکتر تون به شما پیشنهاد کنه که تمرینات ورزش کگل رو انجام بدین. اینا تمریناتی هستن که واسه سفت کردن عضلات کف لگن به کار می رن. ممکنه که تمرینات کگل واسه درمون افتادگیای کم تا متوسط یا تکمیل بقیه علاجای افتادگیای حادتر مثانه استفاده شن.

۴. داروهای درمون افتادگی مثانه

امکان داره که واسه افتادگی مثانه از درمون جانشین استروژن استفاده شه تا در تقویت بافتای داخل و دور واژن، به بدن کمک کنه. درمون جانشین استروژن نمیتونه واسه همه افراد کاربردی باشه (مثلا افراد گرفتار به شکلای مختلف خاصی از سرطان). بدن زنان پس از یائسگی، استروژن زیادی تولید نمی کنه و درنتیجه ممکنه که عضلات واژن ضعیف شن. ممکنه در موارد کم افتادگی مثانه، استروژن واسه برعکس کردن علائمی مثل بی اختیاری ادرار و ضعیف شدن واژن تجویز شه. در موارد شدیدتر افتادگی مثانه، ممکنه درمون جانشین استروژن به همراه بقیه شکلای مختلف علاجا به کار رود.

استروژن می تونه به شکل خوراکی و به شکل قرص یا موضعی و به شکل چسب یا کرم تجویز شه. کرم استروژن، جذب سیستمیک بسیار کمی داره و به شکل موضعی اثر خیلی زیادی ایجاد می کنه. نوع موضعی این دارو، نسبت به نوع خوراکی خطر کمتری داره. استفاده از استروژنا در واژن قُدامی و ناحیه پیشاب راه، می تونه در آرامش علائم ادراری مثل نیاز فوری به دفع ادرار و تکرر ادرار بسیار مفید باشه؛ حتی برخلاف وجود افتادگی مثانه.

مطلب مشابه :  علائم کم خونی، علل، شکل های مختلف و روش های علاج اون "

آرامش

۵. عمل جراحی افتادگی مثانه

معمولا افتادگیای شدید مثانه که با پساری قابل کنترل نیستن، واسه اصلاح به جراحی نیاز دارن. جراحی افتادگی مثانه معمولا از راه واژن انجام می شه و هدف اون محکم کردن مثانه در محل صحیحه. مثانه با برشی در دیواره ی واژن اصلاح می شه. ناحیه پایین افتاده، بسته و دیواره محکم می شه.

این جراحی با توجه به روش مورد نظر دکتر، با بیهوشی عمومی، بی حسی منطقه ای یا بی حسی موضعی انجام می شه. در جراحیای کوچیک تر، خیلی از بیماران در همون روز مرخص می شن و به خونه می رن.

واسه تقویت ضعف لگنِ مربوط به افتادگی مثانه، از مواد مختلفی استفاده می شه.

با توجه به FDA، ممکنه خطرات قرار دادن مِش جراحی (surgical mesh) در بافت بین مثانه و واژن به خاطر اصلاح افتادگی عضو لگن بسیار بیشتر از امتیازات اون باشه. با این حال استفاده از مش می تونه در بعضی شرایط مفید باشه. جراح باید قبل از انجام عمل جراحی به طور کامل درمورد خطرات، امتیازات و مشکلات پنهون ی این مواد توضیح بده و فرایند جراحی رو واسه فرد تشریح کنه.

بیشتر زنان حدود ۶ هفته پس از جراحی می تونن فعالیتای عادی خود رو از سر بگیرن. با این حال، ممکنه که جراح پیشنهاد کنه که فرد تا ۶ ماه از انجام فعالیتایی که باعث فشار بر مثانه می شن، پرهیز کنه یا اونا رو به کمه کم برسونه.

علاجای فیزیکی مثل تحریک الکتریکی و بیوفیدبک هم می تونن در افتادگی مثانه به کار روند و به تقویت عضلات لگن کمک کنن.

۶. تحریک الکتریکی

دکتر از یک پروب واسه عضلات مورد نظر در داخل واژن یا کف لگن استفاده می کنه. این پروب به دستگاهی وصل می شه که جریانای الکتریکی کوچیک رو اندازه گیری و ارسال می کنه. این جریانا، عضلات رو منقبض می کنن و این انقباضات می تونن به تقویت عضلات کمک کنن. یه جور تحریک الکتریکی با تهاجم کمتر هم هست که از بیرون بدن، عصب زهاری (پاندندال) رو به طور مغناطیسی تحریک می کنه. این روش باعث فعال شدن عضلات کف لگن می شه و ممکنه به درمون بی اختیاری ادرار کمک کنه.

۷. بیوفیدبک

در این روش حسگری واسه نظارت بر فعالیت عضلانی در واژن و کف لگن به کار میره. ممکنه که دکتر تمریناتی رو واسه تقویت عضلات این ناحیه پیشنهاد کنه. این تمرینات به سفت شدن عضلات دیواره ی واژن کمک نشون میده و بعضی علائم به دلیل افتادگی مثانه رو برطرف می کنن یا اونا رو آرامش میدن. این حسگر می تونه بر انقباضات عضلانی درطول تمرینات نظارت کنه؛ دکتر از این راه متوجه می شه که عضلات مورد نظر از این تمرینات سود میبرن یا نه.

پیگیریای لازم واسه افتادگی مثانه

خانمی که تحت درمون افتادگی مثانه قرار میگیره، باید به طور منظم واسه آزمایش میزان پیشرفت درمون به دکتر مراجعه کنه. پساریا باید واسه پیشگیری از مشکلات، در فاصله ها زمانی مشخص بیرون آورده و تمیز شن.

پیشگیری از افتادگی مثانه

داشتن رژیم غذایی پرفیبر و مصرف روزانه مقدار زیاد مایعات می تونه احتمال ابتلای فرد به یبوست رو کاهش بده و از این راه به پیشگیری از افتادگی مثانه کمک کنه. درصورت امکان باید از زور زدن درطول اجابت مزاج پرهیز شه. زنان گرفتار به یبوست طولانی باید به خاطر کاهش احتمال دچار شدن به افتادگی مثانه، به دکتر مراجعه و هرچه سریع تر یبوست شون رو درمون کنن.

بلند کردن اجسام سنگین با دچار شدن به افتادگی مثانه رابطه ای مستقیم داره و درصورت امکان باید از اون پرهیز شه.

چاقی دلیلی خطرآفرین واسه دچار شدن به افتادگی مثانهه. کنترل وزن ممکنه به پیشگیری از ایجاد این وضعیت کمک کنه.

سخن آخر

افتادگی مثانه به کم تبدیل به وضعیتی خطرناک می شه. بیشتر موارد کم اون می تونن بدون جراحی درمون شن و بیشتر افتادگیای شدید مثانه می تونن به طور کامل با جراحی اصلاح شن.



دیدگاهتان را بنویسید