بررسی و مقایسه اومانیسم در اشعار صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه- قسمت ۲

۶-۲ ۰ بلاغت استعاره …………………………………………………………………………………………………………. ۱۰۸
۶-۳ ۰ تشبیه در اشعار اومانیسمی عبدالصبور و عائشه تیموریه ………………………………………………………. ۱۱۰
۶-۳-۱ ۰ تشبیه در اشعار اومانیسمی صلاح عبدالصبور ……………………………………………………………… ۱۱۰
۶-۳-۲ ۰ تشبیه در اشعار اومانیسمی عائشه تیموریه ………………………………………………………………….. ۱۱۴
۶-۴ ۰ استعاره در اشعار اومانیسمی عبدالصبور و عائشه تیموریه ……………………………………………………. ۱۲۱
۶-۴-۱ ۰ استعاره در اشعار اومانیسمی صلاح عبدالصبور …………………………………………………………….. ۱۲۱
۶-۴-۲ ۰ استعاره در اشعار اومانیسمی عائشه تیموریه …………………………………………………………………. ۱۲۹
نتیجه گیری و پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………………. ۱۳۶
ملخص البحث …………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۴۰
منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۴۳
فهرست اعلام ……………………………………………………………………………………………………………………….۱۴۹
چکیده انگلیسی ………………………………………………………………………………………………………………………..II
چکیده
اومانیسم یکی از بارزترین موضوعات شعری در عصر معاصر است که توجه شاعران و نویسندگان بسیاری را به خود جلب نموده است . در میان شاعران معاصر صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه در این زمینه از شهرت بسزایی برخوردارند . صلاح عبدالصبور درسال ۱۹۳۱ م در زقازیق مصر دیده به جهان گشود. وی تقریباً در باب تمامی اغراض شعری هنرورزی کرده است ؛ اما در خصوص دغدغه های بشری و تمایل به انسان گرایی ، دقت نظر ویژه دارد . او در اشعار اومانیسمی خویش از سختی ها و درد و رنج های زندگی سخن می گوید و در پایان دچار یأس و اندوه می شود ؛ زیرا امید و سعادت را نمی یابد . اما عائشه تیموریه ، از پیشوای نهضت ادبیات بانوان مصر بود که درسال ۱۸۴۰ م در قاهره متولد شد . وی در زمینه ی اشعار اومانیسمی ابیات فراوان ؛ اما پراکنده ای دارد که در دیوان و مجموعه اشعار وی به چشم می خورد و در نوع خود کم نظیر است . عائشه معتقد است که سعادت انسان در گرو حسن اخلاق و نگهداری و صیانت از نفس است و از سوی دیگر برترین عامل سعادت انسان را پناه بردن به خداوند می داند . اومانیسم در ابیات هر دو شاعر ، گاه در یک مضمون مشترک چون خانواده ، عشق ، مرگ و زندگی ، شکوه از مصائب روزگار همراه می شوند و گاه یکی از دو شاعر مضامینی را بر می گزیند که دیگری کمتر بدان پرداخته است یا در آن اختلاف نظر دارد . از این رو عبدالصبور نسبت به عائشه بیشتر به مسأله ی درد و رنج انسان ، مشکلات عصر حاضر ، فقر اجتماعی و … پرداخته است حال آن که تیموریه توجه کمتری به این مسائل داشته است و درد و رنج و دغدغه ی او بیشتر ناشی از مشکلات و دردهای شخصی اوست .
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
کلید واژه : صلاح عبدالصبور ، عائشه تیموریه ، اومنیسم ، یأس و امید
مقدمه
سپاس خدایی که خورشید درخشان بلاغت را از مطلع روشن عبارات آشکار ساخت و شاخه ی فصاحت پر بار را با محسنات نیکو بهره مند ساخت . او را می ستایم که جادوی بیان را بر قلب ها مستولی ساخت و به واسطه ی ادبیات ، عقل را مسحور کرد .
آدمی و اموری که حول دغدغه و مشکلات وی می گردد همواره در طول تاریخ ذهن بشری را به سمت و سوهایی رهنمون می سازد که در پی راهی برای رهایی از آن متوسل به نیرویی ماوراء تصور انسان می گردد و آن نیرو چیزی جز قادر مطلق نمی باشد .
در این باب با واژه اومانیسم برخورد می کنیم که به معنای انسان گرایی یا انسان مداری است ؛ اما در باب معنای اصطلاحی آن ، چنان تنوعی وجود دارد که برخی از اندیشمندان گفته اند : واژه ی فلسفی اومانیسم ، همانند سایر اصطلاحات فلسفی که دوره های موازی ، تاریخی عقلی و کاربردی عمومی دارند ، از تنوع فراوانی تعاریف رنج می برد ، تعاریفی که وقتی آن ها را یک جا و در کنار هم لحاظ می کنیم ، به نظر می آید که هیچ فردی را نمی توان یافت که اومانیست نباشد . واژه ی اومانیسم ، ناظر به مجموعه ای از مفاهیم در باب طبیعت ، ویژگی های معرِّف ، نیروها ، تعلیم و تربیت و ارزش های افراد بشری است .
اما اومانیسم معنای عام و متداول نیز دارد که فراتر از یک جنبش ادبی – هنری بود ، بلکه عبارت است از ، یک شیوه ی فکری و حالت روحی که شخصیت انسان و شکوفایی کامل وی را بر همه چیز مقدم می شمارد ، و عمل موافق با این حالت و شیوه ی فکر . این معنا از اومانیسم ، یکی از مبانی و زیر ساخت های دنیای جدید به شمار می آید .
اومانیسم در عصر معاصر در میان شاعران گسترش یافت . در این عصر که دوره ی مهم و طلایی در ادبیات عرب محسوب می شود شاعران در باب مضامین اومانیسمی هنرنمایی کردند که از جمله آن ها می توان به صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه اشاره کرد . مضامینی که این دو شاعر بیشتر بدان پرداخته اند حزن و اندوه ، سختی ها و مصائب روزگار ، فقر اجتماعی ، تنهایی و غربت ، ظلم و ستم حکومت حاکم ، رهایی از پوچی و رسیدن به سعادت می باشد .
نوشتار حاضر مقایسه ای است میان صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه در خصوص مضامین اومانیسم که از پنج فصل تشکیل شده است . فصل اول در برگیرنده ی کلیّات تحقیق است ، و فصل دوم به بررسی اوضاع سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و ادبی عصرشان پرداخته شده است ، و فصل سوم زندگی نامه و احوال شعری دو شاعر بیان گردیده است ، و فصل چهارم به بررسی معنا و مفهوم اومانیسم و سیر تاریخی آن پرداخته است ، و فصل پنجم به بررسی و مقایسه ی اشتراک و افتراق مضامین اومانیسم در اشعار هر دو شاعر مذکور پرداخته است ، و فصل ششم که فصل پایانی می باشد به بررسی برجسته ترین صناعات ادبی در اشعار اومانیسمی عبدالصبور و تیموریه اختصاص یاقته ایت تا بدین وسیله میزان مهارت شاعران را در این زمینه به نمایش بگذارد . این فصل نیز از دو بخش تشکیل شده است ، در بخش اول تشبیه و در بخش دوم استعاره در اشعار آن دو مورد بررسی قرار گرفته است .
عکس مرتبط با اقتصاد
گل مریم صادقی گوران
شهریور ماه ۱۳۹۳
فصل اول
کلیّات تحقیق
فصل اوّل
کلیّات تحقیق

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

  •  
    1. بیان مسأله

 

آن گاه که معمار هستی با قدرت لایزال خود طرح آفرینش کائنات را پی افکند و کاخ وجود برافراشت انسان را به عنوان جانشین و امین خود آفرید و مسلماً آن چه باعث دوام و بقای جهان هستی شده است ، زندگی انسان و حیات اوست . با توجه به این امر شاعران بسیاری به این مسأله توجه داشته اند و انسان و حیات او را از دیدگاه خود تعبیر نموده اند . بر اساس آن چه که درباره ی شعر و شخصیت صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه نوشته شده در می یابیم که این دو شاعر معاصر مصری بیش از شاعر دیگری توانسته اند ، مسأله ی انسان و حیات او را به خوبی درک کنند و احساسات خود را در قالب های مختلف به تصویر بکشند . لذا در این پایان نامه سعی نگارنده بر آن است تا با بررسی تألیفات صورت گرفته پیرامون شخصیت و آثار هر دو شاعر، جایگاه انسان و زندگی را در اشعار صلاح عبداالصبور و عائشه تیموریه مورد بررسی و مقایسه قرار دهد .
۱-۲ ۰ سوالات تحقیق

 

 

    1. آیا عائشه تیموریه و صلاح عبدالصبور در مسأله ی غم تنهایی و غربت انسان و اندوه با هم اتفاق نظر دارند ؟

 

    1. صلاح عبدالصبور راه رهایی انسان از مشکلات و غم و اندوهش را در چه می داند ؟

 

    1. عائشه منبع رهایی بخش بشر را از مشکلات زندگی و غم و اندوه انسان را در چه می داند ؟

 

    1. صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه برای درک بهتر مفاهیم اومانیسمی در اشعارشان از کدام صنایع ادبی استفاده کرده اند ؟ 
      1. ۰ فرضیه های تحقیق

 

    1. صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه در اشعارشان مشکلات جوامع انسانی از قبیل فقر ، غم و اندوه ، نا امیدی و … را به تصویر می کشند .

 

    1. هر دو شاعر در بیان احساسات انسان دوستانه ی خود از قبیل غم تنهایی و غربت انسان ، نا امیدی ، شکایت از روزگار ، با هم اشتراک دارند .

 

    1. وجه افتراق عائشه تیموریه و صلاح عبدالصبور در این است که عائشه در اشعارش پناه بردن به خداوند را راه رهایی بخش بشریت می داند ، حال آن که عبدالصبور همدردی با هم نوع خود و امیدواربودن به زندگی را منبع رهایی بخش بشریت بر می شمرد .

 

  1. صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه برای درک بهتر مفاهیم اومانیستی در شعرشان از تشبیه و استعاره استفاده کرده اند .

 

۱-۴ ۰ اهداف تحقیق

 

 

    1. آشنایی با زندگی و شخصیت صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه .

 

    1. شناخت اوضاع سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و ادبی عصر هر دو شاعر .

 

    1. بررسی مضامین اومانیسم در اشعار صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه .

 

  1. بررسی وجوه اشتراک و افتراق اومانیسم دراشعار هر دو شاعر .

 

۱-۵ ۰ پیشینه تحقیق
با توجه به مطالعات مقدماتی از طریق سایت های اینترنتی و کسب اطلاعات از دانشگاه های مختلف در سطح کشور و اساتید محترم به این نتیجه رسیدیم که تاکنون پژوهشی در مورد اشعار عائشه تیموریه و صلاحعبدالصبور در خصوص مسأله اومانیسم به عمل نیامده است و موضوع این پایان نامه در نوع خود ، کاری نو به حساب می آید؛ البته در مورد این دو شاعر در زمینه های دیگر مقالات و پژوهش های دیگری صورت گرفته که از جمله ی آن می توان به پایان نامه ی انسان معاصر در اشعار صلاح عبدالصبور که توسط خانم میترا بشیری در دانشگاه آزاد واحد کرمانشاه دفاع شده است و پایان نامه بررسی مضامین شعری عائشه تیموریه که توسط خانم سمیه محمدی در دانشگاه آزاد واحد کرمانشاه دفاع شده اشاره نمود .
۱-۶ ۰ روش کار وتحقیق
الف : روش گرد آوری اطلاعات : این تحقیق یک تحقیق کتابخانه ای است که به روش توصیفی – نظری تکیه دارد وبا بهره گرفتن از کتاب ها ، مقاله ها ومجله های معتبر عربی به انجام رسیده است .
ب : ابزار گردآوری : فیش برداری از متون دسته اول ودوم مرتبط با موضوع .
ج : روش تجزیه وتحلیل اطلاعات : پس از جمع آوری مطالب ، اطلاعات مورد نظر در فصل های مختلف مطابق با ترتیب و برنامه ریزی تحقیق مرتب شده است ومـورد تحلیل وبررسـی قرار گرفته است .
در این پژوهش نگارنده جهت بدست آوردن منابع، تلاش فراوانی نموده است ، به این صورت که ابتدا دیوان هر دو شاعر را مطالعه نموده ، سپس مضامین انسان گرایی را در اشعار این شاعران مورد تحلیل و بررسی قرار داده است
فصل دوم
نگاهی به اوضاع سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و ادبی مصر در قرن های نوزدهم و بیستم میلادی
فصل دوم
اوضاع سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و ادبی مصردر قرن نوزدهم و بیستم
با بررسی تحولات سیاسی و مطالعه مضامین شعری و مکاتب ادبی در کنار یکدیگر این نتیجه را در بر خواهد داشت ، وضعیت سیاسی یک کشور در آفرینش مکاتب ، نگرش ها و گرایش های مختلف ادبی ، هنری و فرهنگی تأثیر دارد . دو واقعه ی بزرگ ، حمله ی ناپلئون بناپارت به کشور مصر و حکومت موروثی خاندان محمد علی پاشا در این کشور تأثیر شگرف و غیر قابل انکاری بر اوضاع سیاسی ، اجتماعی و حتی ادبی این کشور گذارد ؛ تا آن جا که می توان این وقایع را بزرگ ترین عوامل در ایجاد نهضتی همه جانبه در مسیر گذر تاریخ مصر دو شاعردانست .
۲-۱ ۰اوضاع سیاسی مصر و تحولات حکومتی آن در قرن های نوزدهم و بیستم
نگارنده ی این پایان نامه برای درک و تفهیم بهتر رویدادهای سیاسی کشور مصر نگاهی مختصر و گذرا به اوضاع سیاسی این کشور خواهد داشت .
در اواخر قرن هجدهم میلادی پس از آن که عوامل فساد در حکومت عثمانی افزایش می یابد کشورهای عرب که احساس می کنند دولت عثمانی در آستانه ی فروپاشی قرار گرفته است درصدد تصرف ممالیک آن بر می آیند ، بر این اساس فرانسه تصمیم می گیرد مصر را اشغال نماید تا هم حکومتش را توسعه دهد و هم ارتباط انگلستان با هندوستان را قطع کند ، از این رو در سال ۱۷۹۸ م ناپلئون بناپارت حمله ی خود را به مصر آغاز می کند . حمله اگرچه ظاهراً فاتحانه و اشغال گرانه بود ؛ اما مصر را از آن آشفتگی و نابسامانی های دوره ی ممالیک و عثمانی و مفاسد اخلاقی و ظلم بی حد و حساب نجات داد و به اوضاع آشفته و نابسامان کشور سروسامان بخشید و مصر را از خواب غفلت عمیقی که سالیان درازی در آن فرو رفته بود بیدار کرد .( الفاخوری ؛ ۱۴۲۲ : ۶۴۵ )
اگرچه ناپلئون اصلاحات و اقدامات بسیاری را در مصر انجام داد ؛ اما بیشتر از سه سال در مصر باقی نماند . پس از ترک مصر توسط ناپلئون بعضی از سربازانش با ارتش محمد علی پاشا در آمیختند و سیاست جنگ با انگلستان و دولت عثمانی را با هم ادامه دادند . بعد از ناپلئون ، مصریان مقام عالی پادشاهی را به محمد علی پاشا موسس جدید مصر بخشیدند و او سرور جدید مصر شد . ( حتی ؛ ۱۹۷۴ : ۸۲۲ )
لشکرکشی های او به کشورهای سوریه و سودان ، موجب دخالت بیگانگان از جمله انگلیس شد . با شکست او از دولت عثمانی و حمایت انگلیس در سال ۱۸۴۰م بار دیگر مصر تحت سلطه ی کشور انگلیس قرار گرفت . بعد از محمد علی زمام به دست پسرش ابراهیم پاشا افتاد ؛ اما او سه ماه بعد در سال ۱۸۶۸ م از دنیا رفت و بعد از او نوه ی محمد علی یعنی عباس پاشا قدرت را به دست گرفت . ( ضیف ؛ ۱۹۹۰ : ۴۳ )
عباس پاشا از سال ۱۸۴۸ م تا سال ۱۸۵۸ م زمام امور را به دست داشت و پس از او عمویش سعیدپاشا حکمران مصر شد . چندی نگذشت که وی نیز در سال ۱۸۶۳م درگذشت و بعد از او اسماعیل پاشا فرزند ابراهیم پاشا جانشین او شد . وی بر اثر تکمیل کردن پروژه ی عظیم کانال سوئز با اعلام ورشکستگی در سال ۱۸۷۹ م اسکندریه را ترک کرد و بعد از او توفیق پاشا جانشین او شد . توفیق برای مقابله با مشکلات اقتصادی راه حل های مختلفی را امتحان کرد ؛ اما نتیجه ای نگرفت و این زمانی بود که بریتانیا وارد مصر شد و نیروهای خود را وارد اسکندریه کرد و قاهره را اشغال کرد . ( خفاجی ؛ ۱۹۹۸ : ۱۲۵ )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *