پایان نامه با واژه های کلیدی اهورامزدا

دانلود پایان نامه

کشف شده است.407 بخشی از استحکامات نظامی ایران نیز در مجمع‏الجزایر بحرین قرار داشت، داریوش در سال 536 ق.م با استفاده از نیروی دریایی خود در جزیره‏ی قشم و با هدف تسلّط بر بخش‏های جنوبی تنگه‏ی هرمز، سرزمین استراتژیک عمان را تسخیر کرد. نتیجه‏ی تسلّط هخامنشیان بر عمان بهره‏مندی از توانایی ساکنان این مناطق در امر دریانوردی و کشتی‏سازی و اسکان گسترده‏ی ایرانیان در این مناطق بود. بر اساس منابع رسمی دولت عمان، مردم عمان و ایران در این زمان ریشه‏ی واحد نژادی داشته‏اند. سرزمین مسندام یا بخش شمالی عمان در مالکیّت مأمور ایرانی به نام دارا، پسر بهمن، بوده است.408 کشف سنگ‏نوشته‏های میخی ایرانی در روستای نزوی عمان، حاکمیّت هخامنشیان را بر جزایر و بندرهای جنوب تنگه‏ی هرمز به خوبی نشان می‏دهد.409
خلیج‏فارس و دریای عمان با سواحل طولانی، بندرها و جزایر کوچک و بزرگ راه‏های متعدّد بازرگانی، در اقتصاد داخلی و خارجی هخامنشیان نقش عمده‏ای ایفا می‏کردند. جادّه‏ی مشهور به جادّه‏ی شاهی که در زمان داریوش اوّل تکمیل شد و گسترش یافت از فریگیه عبور می‏کرد و با گذر از رود هالی به طرف پتریه، پایتخت قدیم هیتی‏ها، منحرف می‏شد و از آن جا به سوی جنوب و کوه‏های توروس امتداد می‏یافت و در ساموتسا به رودخانه‏ی فرات می‏رسید و در نینوا با دجله تلاقی می‏کرد و بعد از امتداد در کنار آن به شوش در خوزستان منتهی می‏شد. جادّه‏ی شاهی، شوش را به سارد در شمال امپراتوری هخامنشی متّصل می‏کرد.410 انشعاب این شاهراه 2683 کیلومتری بخش‏های عمده‏ی امپراتوری وسیع هخامنشی را به سواحل جنوب و جنوب شرقی پیوند می‏داد، چنان‏که از تخت جمشی پنج راه فرعی به شوش، پری‏تکان (اصفهان)، کرمان و نیز بندرهای دیلمان و هرمز می‏رفت. از شوش نیز سه راه به بابل، همدان و تخت جمشید می‏رفت که شاخه‏ای هم از این راه تا بندر دیلمان امتداد داشت.411
از تخت جمشید افزون بر راهی که این منطقه را از راه کوه‏های زاگرس به سواحل جنوب متّصل می‏کرد، راه جنوبی دیگری نیز از فیروزآباد و فراشبند کنونی به سیراف و بندر بوشهر باستان می‏رسید.412 جادّه‏ی شوش به تخت جمشید که برخی از مناطق آن در حدود بهبهان سنگفرش بود، بین فهلیان و شاهپور به سمت چپ منحرف می‏شد و از راه ابواب پارس به نجد ایران بازمی‏گشت. جادّه‏ی دیگری از لرستان می‏گذشت و شوش را به همدان متّصل می‏ساخت.413
با فتح‏های جدید هخامنشیان در مرزهای شرقی، مرزهای آبی ایران در کرانه‏های هخامنشی هند، دریای عمان و سواحل مکران تثبیت شد. راه دریایی که ممالک شرقی امپراتوری هخامنشی را به بخش‏های غربی متّصل می‏کرد، از اهمّیّت فراوانی برخودار بود. از ایالت کرمان که تا سواحل دریای عمان امتداد داشت پنج راه تجاری به تخت جمشید، پاسارگاد، هرمز، پتاله، در کنار رود سند و سرزمین‏های غربی می‏رسید.414 راهی نیز از بابل به سوریه، نینوا، شوش و گرا (قطیف در خلیج‏فارس) می‏رفت. سرزمین بابل از عمده‏ترین مراکز سیاسی، نظامی و اقتصادی در بین‏النّهرین باستان بود، زیرا راه‏های بازرگانی از آن می‏گذشت و با رودخانه‏های دجله و فرات، دریای مدیترانه، دریای سرخ، خلیج‏فارس و دریای عمان همسایه بود.415 کوروش در سال 539 ق.م بابل را تصرّف کرده بود و این امر سبب گسترش تجارت ایران با سرزمین‏های دور شد. دولت هخامنشی با هدف تسلّط بر آبراه‏های جهان دریاهای عمده را به هم وصل و راه‏های آبی را کوتاه کرد، چنان که با حفر کانال نیل، دریای مدیترانه را با دریای سرخ پیوند داد و از آن زمان کشتی‏ها از دریای مدیترانه به دریای سرخ می‏رفتند و با عبور از تنگه‏ی باب‏المندب به دریای عمان و خلیج فارس می‏رسیدند. بدین ترتیب، بین سرزمین‏های مجاور دریای مدیترانه با پارس و خوزستان و… روابط مستقیم دریایی برقرار شد. علاقه‌ای که داریوش به نظم و انضباط اداری و تأمین امنیت، در سراسر قلمرو خویش داشت، طبعاً از وی مطالبه می‌کرد تا برای توسعه‏ی روابط اقتصادی و سرعت بخشیدن در نقل و انتقال‌های محتمل نظامی، غیر از راه‌های زمینی، از راه‌های دریایی هم استفاده کند و همین اندیشه، سرانجام وی را در مدیترانه با اقوام یونانی درگیر کرد. داریوش به منظور شناخت دریای مدیترانه و سواحل یونان و ایتالیا گروهی پانزده نفره از بزرگان پارس را با دموکدس، پزشک یونانی، به این مناطق فرستاد.416 پیش از این بازرگانان از دجله و فرات می‏گذشتند و به سوریه می‏رفتند و از بندرهای صور و صیدا با کشتی به مصر مسافرت می‏کردند و یا از راه فلسطین و سوئز به وادی نیل می‏رسیدند.417
طول کانال سوئز به اندازه‏ای بود که با چهار روز مسافرت پیموده می‏شد و پهنای آن به اندازه‏ای بود که دو کشتی جنگی در کنار یکدیگر از آن عبور می‏کردند. اتّصال این مناطق دریایی سبب گسترش تجارت بین مصر، عربستان، سوریه، لبنان (فینیقیه)، ایران و هندوستان شد. در این راه‏های پرپیچ و خم آبی و خشکی، هزاران بازرگان از دورترین نقاط جهان فعّالیّت می‏کردند. در متن‏های مکشوفه تصریح شده است که مسافران از شوش و تخت جمشید به ماد، مصر، بلخ، کرمان، آریا، ساگارتیا، بابل، مکا (ساحل شمالی خلیج‏فارس)، رخج و هیندوس (جنوب پاکستان) مسافرت می‏کردند. به منظور تسهیل روابط بین ایران داخلی و پایتخت هخامنشی با سواحل خلیج‏فارس و دریای عمان، قرارگاه‏ها و مراکز اداری، نظامی و اقتصادی در مناطق کرانه‏ای و پس‏کرانه‏ای ساخته شد.کشف ک
اخ‏های هخامنشیان در منطقه‏ی پس‏کرانه‏های برازجان (دشتستان) که به نوعی کاخ‏های زمستانی آنان محسوب می‏شد، نمونه‏ای از این شبکه‏ی به هم پیوسته‏ی ارتباطی است.418
انتخاب برخی از جزایر دورافتاده‏ی خلیج‏فارس و دریای عمان برای تبعید افراد سرکش، بخشی از سیاست بلندمدّت ایران در تثبیت موقعیّت نظامی و اقتصادی خود در این مناطق دور افتاده، بد آب و هوا و کم جمعیّت بود.419 در محدوده‏ی جزایر قشم، لارک، هنگام، کیش، هرمز، لافت، باسعیدو و … قرارگاه‏ها و اسکله‏های متعدّدی به منظور پذیرش بازرگانان و ناوگان دریایی ساخته شد،420 امری که نشان‏دهنده‏ی سیاست ایران در افزایش جمعیّت ثابت در این مناطق استراتژیک بود. بر اساس کشفیّات باستان‏شناسی، داریوش اوّل می‏کوشید تا با گسترش منطقه‏ی عیلام، آن را به استانی دریایی تبدیل کند. با این کار شوش به دریا متّصل می‏شد و با اسکان مهاجران یا تبعیدی‏های یونانی و با استفاده از تجربه‏ی آن‏ها در فنون دریانوردی، قدرت دریایی ایران در خلیج‏فارس افزایش یافت.421
با گسترش ناوگان نظامی و تجاری و گسترش راه‏های ارتباطی، بندرهای متعدّدی ایجاد شدند که برای بارگیری و باراندازی انواع کالا امکانات داشتند. از عمده‏ترین بندرهای ایران در کرانه‏های خلیج‏فارس و دریای عمان در دوره‏ی هخامنشیان از غرب به شرق می‏توان به بدر دیلمون (دیلم)، تا اوکه، گوگانه، اپستانه، هرمز و در جنوب خلیج‏فارس به بندر گرا اشاره کرد.422
بسیاری از این بندرها در هزاره‏های پیش از میلاد نیز در تحوّلات نظامی و اقتصادی خلیج‏فارس و دریای عمان نقش داشتند. بندر دیلمان یا دیلم (دیلمون)، بین راه ریشهر (بوشهر) به عیلام (خوزستان) پیشینه‏ای طولانی در تجارت دریایی داشت که آثاری از این تکاپوی کهن اقتصادی در نتیجه‏ی کشفیّات باستان‏شناسی آشکار شده است.423
تااوکا (تائوکه) که در متن‏های لوح‏های تخت جمشید و متتن‏های یونانی، به ویژه کتاب جغرافیای بطلمیوس از آن یاد شده، در جنوب ایالت پارس و در محدوده‏ی برازجان یا دشتستان کنونی (استان بوشهر) قرار داشته است، این امر نشان می‏دهد که در روزگاران کهن سواحل خلیج‏فارس بسیار جلوتر از شکل کنونی بوده است.424 تااوکا مکانی برای کار بسیاری از کارگران مزدگیر یا کورتش‏ای دوره‏ی هخامنشی بوده است که برای رونق منطقه‏ی پارس و مرزهای دریایی به فعّالیّت می‏پرداختند. در یکی از لوح‏های گلی تخت جمشید که در مورد حقوق کارگران است، آمده است: “18 ماریش (پارچ) شراب را هوچاا تهیّه کرد و از سوی باگادوش ملازم سفر دریافت گردید. او آن را به 547 کارگر مصری داد، آن‏ها در راه تائوکا بودند.”425
کشفیّات گور دختر در منطقه‏ی فاریاب و کاخ کوروش در مکان باستانی چرخاب شهرستان برازجان نیز نشان‏دهنده‏ی اهمّیّت استراتژیکی ناحیه‏ی دشتستان در اقتصاد خلیج‏فارس و دریای عمان در دوره‏ی هخامنشی است.426 ابستانه یا بستانه در شرق بندرعبّاس یا شرق بندر لنگه قرار داشته و گوگانه در حدود بندر لنگه یا منطقه‏ی گتس (گاوبندی یا پارسیان کنونی) بوده است. سالامونت، جلگه‏ی بندر عبّاس و آرموزایا و یا ارگانا، میناب کنونی بودند.427
جزایر خارک، قشم، کیش، لارک و هنگام نیز از دیگر قرارگاه‏های دریایی در این دوره بودند. بندرهای بحرین (دیلمون)، عمان (مزون) و گرا در جنوب خلیج‏فارس، بخشی دیگر از مراکز اقتصادی دریایی هخامنشیان بودند. در غار کارلا در منطقه‏ی کارلای هندوستان آثاری از دوره‏ی هخامنشی مشابه شکل‏های تخت جمشید کشف شده است. بر اساس کتیبه‏ای که در غار شماره‏ی هفت واقع در انتهای قسمت بالایی شمال کارلا قرار دارد، حجّاران این آثار از سرزمین ابولا در کرانه‏ی خلیج‏فارس بوده‏اند.428 داریوش در سال 512 ق.م هند را تصرّف کرد و هندوستان غربی به خاک ایران وصل شد و ضمن گسترش روابط اقتصادی، تسلّط بر آب‏های اقیانوس هند و دریای عمان افزایش یافت.429 کشتی‏های ایران با عبور از دریای عمان به اقیانوس هند دست یافته و تا سواحل و بنادر سیلان به دادوستد پرداختند.430
3-4-2-5-2 مدیترانه و دریای سرخ
بندرهای گاسیون در ساحل مصر، پتاله در کرانه‏ی سند، صیدا، صور، عکو و اسگالن در فینیقیه از بندرهای ماورای
مرزهای سرزمین اصلی ایران بودند که در تجارت هخامنشیان در سواحل جنوب نقش داشتند.431 کاوش‏های باستان‏شناسی موجب کشف آثاری از حضور دریانوردان هخامنشی در جنوب لبنان (صور) شده است. به گفته‏ی باستان‏شناسان، کشف این آثار افزون بر آشکار کردن توانایی دریایی ایرانیان در دریای مدیترانه نشان‏دهنده‏ی آن بوده است که آن‏ها الگوهای فرهنگی و اقتصادی خود را به مناطق و ملّت‏های زیردست تحمیل نکرده‏اند، زیرا رهبران بومی در رأس مناصب سیاسی و اقتصادی قرار داشته‏اند.432 همچنین باستان‏شناسان بلژیکی در دهه‏ی چهل شمسی آثاری از تجارت عصر هخامنشی و راه‏های بازرگانی را که از راه‏های بازرگانی را که از راه انحنای بزرگ رودخانه‏ی فرات و جادّه‏های خاکی به سوی دریای مدیترانه امتداد داشتند، در حدود تل کاناس در کرانه‏ی فرات کشف کردند.433 هخامنشیان با تسلّط بر دریای سرخ یا سینوس آرابیکوس که شاخه‏ای منشعب از اقیانوس هند و دریای عمان بود، بر آب‏های بین شبه جزیره‏ی عربستان تا آفریقا دست یافتند، این امر و تصرّف مصر و دسترسی به حبشه و زنگبار سبب شد تا همه‏ی سواحل و سرزمین‏های شمال و شرق آفریقا زیر حاکمیّت نظامی و اقتصادی ایران قرار گ
یرد.434 بازرگانان عاج، طلا، چوب‏های گران‏قیمت، مواد غذایی وحیوانات، الیاف پنبه‏ای و پرندگان کمیاب را از جزایر شرق آفریقا به ایران می‏آوردند.435
3-4-2-5-3 کانال سوئز
وقتی داریوش در هند بود مشاهده کرد که بازرگانی مصر و شامات با هند از راه خشکی مشکل است و حمل و نقل گران تمام می‌شود این بود که امر کرد، که کانالی که امروزه به نام کانال سوئز (تصویر 3-28) معروف است و نخستین

مطلب مشابه :  مقاله درمورد عوامل محیطی و فرهنگی و افزایش کیفیت زندگی

تصویر (3-28). نقشه‏ی هوایی و موقعیّت کانال سوئز (ولایتی، 1388: 183)
بار در سال ??? پیش از میلاد ایجاد شده و در زمان داریوش پر شده بود، را پاک کرده و سیر کشتی‌ها را در این کانال، برقرار نمودند.436 گویا داریوش در سر راه خود به مصر این آبراه ناتمام را دیده بود و درباره‏ی آن از مردم پرسش‏هایی کرده بود. در سنگ‏نوشته‌هایی که به خط هیروگلیف مصری به یادبود ساختن این کانال، در دست است، اشاراتی به این پرسش‌ها وجود دارد.437 سه سنگ‌نوشته از داریوش در کانال سوئز کشف شده که مفصّل‌ترین و مهم‌ترین آن‎ها ?? سطر دارد و مشتمل است بر مدح اهورامزدا و معرفی داریوش و دستور حفر ترعه‏ی سوئز. دو کتیبه‏ی دیگر

این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید