تحليل رابطه جوسازماني و رفتار شهروندي سازماني در دانشکده مديريت دانشگاه تهران- قسمت 15

جدول2-6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ابعاد رفتار شهروندی Smith, Organandnear (1983) Organ (1988,1990a,
1990b)
Graham (1989)
Moormanand
Blakely (1995)
Georgeand Brief(1992)
Georgeand Jones (1997)
توسعه شخصی توسعه شخصی
شامل تمام مراحلی كه در آن كارمندان به صورت داوطلبانه دانش و مهارتشان را به منظور توانایی بهتر در مشاركت سازمانی، بهبود می‌بخشند.

جدول 2-7
داده‌های جدول را می‌توان در قالب 7 دسته رفتار طبقه‌بندی کردکه عبارتند از :

  1. رفتارهای کمک‌ کننده[71]
  2. رادمردی وگذشت[72]
  3. وفاداری سازمانی[73]
  4. اطاعت سازمانی[74]
  5. ابتکارات فردی[75]
  6. رفتار مدنی[76]
  7. توسعه شخصی[77]

2-3-15-1 رفتارهای مساعدتی یا كمك كننده
گونه‌ای مهم از رفتارهای شهروندی سازمان،شامل كمك‌های داوطلبانه به دیگران و یا جلوگیری از اتفاقات مربوط به كار. ارگان) 1998( نوع دوستی، میانجیگری و تشویق را سه ‌بعد كمك‌های داوطلبانه معرفی می کند.
2-3-15-2 راد مردی و گذشت
نوعی خوش نیتی و تحمل شرایط نامطلوب كاری بدون ابراز شكایت. ارگان این نوع رفتارها را كه نسبت به رفتارهای كمك كننده توجه كمتری به آن‏ها گردیده،به عنوان تمایل كاركنان به تحمل‌ شرایط نامطلوب بدون ابراز شكایت تعریف می‌كند (Castro et al, 2004). تحقیقات تجربی مك كنزی[78] (1993) و پادساكف (1990) که از این سازه استفاده كردند تمایز در مرجعیت و عواقب این نوع رفتار را از سایر گونه‌های رفتاری رفتار شهروندی سازمانی نشان میدهد.
2-3-15-3 وفاداری سازمانی
حمایت و دفاع در مقابل تهدیدات خارجی، حفظ تعهد و پایبندی به سازمان حتی در شرایط نامطلوب را می‌توان به عنوان وفاداری سازمان تعریف كرد. این رفتارها متمایز از سایر رفتارهای شهروندی بوده و شامل مفهوم طرفداری صادقانه گراهام (1989) حسن نیت در حال گسترش و حمایت از سازمان گئورك ) 1997( می باشد.
2-3-15-4 اطاعت سازمانی
نوعی خود كنترلی شامل پذیرش قوانین، مقررات و رویه‌های سازمانی حتی در حالت عدم نظارت و كنترل خارجی، این بعد از رفتارهای شهروندی كه دارای سابقه‌ای‌ قدیمی در تحقیقات رفتارهای شهروندی است بدین دلیل در زمره‎ی رفتارهای شهروندی نگریسته می‌شود كه حتی با وجود اینكه اطاعت از قوانین و مقررات سازمانی از هر فرد سازمانی انتظار می‌رود، بسیاری از كاركنان آن را انجام نمی‌دهند و كاركنانی كه به صورت درونی و وجدانی از تمامی مقررات و دستورالعملهای سازمان حتی در شرایط عدم نظارت خارجی اطاعت می‌كنند در ردیف شهروندان خوب به حساب می‌آیند. (Podsakoff et al,2000)
2-3-15-5 ابتكار شخصی:‌
رفتارهایی فرانقشی كه ماورای حداقل نیازمندیهای كلی مورد انتظار قرار دارد. (Ryan, 2002) رفتارهایی شامل فعالیت‌های خلاقانه و داوطلبانه، طراحی‌های نوآورانه برای بهبود وظیفه شخصی و یا عملكرد سازمانی. موتوویلدر و بورمن مؤلفه‌های اصلی این سازه را انجام داوطلبانه و مشتاقانه فعالیت‌های وظیفه‌ای عنوان می‌كنند. (Podsakoff et al,2000 ) ارگان (1998) بیان می‌كند كه تمایز میان این گونه رفتارها و رفتارهای درون نقشی بسیار مشكل است زیرا تفاوت‌‌ها بیشتر در درجه هستند تا در نوع آن‏ها.
2-3-15-6 ‌رفتارهای مدنی
یک سطح كلان از علاقه یا تعهد به سازمان به عنوان یک كل كه از مباحث گراهام (‌1991) در مورد مسئولیت پذیری ناشی می‌شود. این بعد كه در تمایل به مشاركت در فعالیت‌های حكومت به عنوان یكی از مفاهیم اصلی شهروندی ریشه دارد در مطالعات ارگان به عنوان رفتار مدنی و در مطالعات گراهام به عنوان مشاركت سازمانی در نظر گرفته می‌شود (Mackenzie et al,1993).
2-3-15-7 توسعه شخصی
این بعد كه در مطالعات كتز(1984) رگئورگ و برین (‌1992) مورد شناسایی قرار گرفت شامل آن دسته از رفتارهای داوطلبانه كاركنان است كه به منظور بهبود و افزایش دانش، تواناییها و مهارتهایشان انجام می‌دهند. از ویژگی چنین رفتارهایی یادگیری مجموعه‎ای جدید از مهارت‌ها به منظور توسعه و افزایش دامنه مشاركت در سازمان است(Mackenzie et al,1993). به نظر می‌رسد چنین رفتارهایی متأثر از صلاحدید كاركنان بوده و به طور مفهومی از انواع رفتار شهروندی سازمان متمایز است.
با مروری بر ادبیات رفتارهای شهروندی می‌توان به این نتیجه رسید كه تقریباً تمام تحقیقات صورت گرفته در حوزه‎ی‌ این موضوع تحت تأثیر مقاله كتز (1964)[79] قرار گرفته است،با بررسی ابعاد مورد نظر كنز یعنی:‌

    1. ‌همكاری با دیگران
    2. ‌حمایت از سازمان
    3. ایده‌های داوطلبانه و سازنده

<b
r/></b

  1. ‌خود آموزشی
  2. داشتن نگرشی مطلوب به سازمان

می‌توان دریافت كه یک تشابه قوی میان انواع رفتارهای شهروندی سازمان، و ابعاد رفتارهای خود جوش و نوآورانه مذكور وجود دارد.
به عنوان نمونه می‌توان موارد ذیل را بیان نمود:

  • همكاری با دیگران= ‌كمك به دیگران، رادمردی و گذشت.
  • حمایت از سازمان= رفتار مدنی، وفاداری به سازمان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *