تأثیر خطبه ی اوّل نهج البلاغه بر دیباچه های متون نظم و نثر …

در خطبه ی اوّل می خوانیم: «مِنْ سَقْفٍ فَوْقَهُمْ مَرْفُوعٍ وَ مِهَادٍ تَحْتَهُمْ مَوْضُوعٍ وَ مَعَایِشَ تُحْیِیهِم‏». از آسمانى بالا برده و زمینى زیرشان ََگسترده و آن چه بدان زنده‏اند.
« سُبْحَانَکَ خَالِقاً وَ مَعْبُوداً بِحُسْنِ بَلَائِکَ عِنْدَ خَلْقِکَ خَلَقْتَ دَاراً وَ جَعَلْتَ فِیهَا مَأْدُبَهمَشْرَباً وَ مَطْعَماً
وَ أَزْوَاجاً وَ خَدَماً وَ قُصُوراً وَ أَنْهَاراً وَ زُرُوعاً وَ ثِمَاراً ».۲ستودن تو راست که آفریننده و معبودى،
بندگانت را نیک آزمودى. خانه‏اى آفریدى و خوانى گستردى، نوشیدنى و خوردنى و جفت ها و خدمتکاران در آن فراهم آوردى و کاخ ها و نهرهاى روان و کشتزارها و میوه‏هاى فراوان.
«در خبر است از سرور کاینات و مفخر موجودات و رحمت عالمیان و صفوت آدمیان و تتمه دور زمان محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم.

بلغ العلی بکماله، کشف الدجی بجماله
چه غم دیوار امت را که دارد چون تو پشتیبان
حسنت جمیع خصاله، صلوا علیه و آله
چه باک از موج بحر آن را که باشد نوح کشتیبان»۳

اشاره سعدی به تتمه ی دور زمان برای رسول اکرم(ص) در کلام مولا هم آمده است. امام علی(علیه السلام) می فرماید: «إِلَى أَنْ بَعَثَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ مُحَمَّداً (صلى‏الله‏علیه) لِإِنْجَازِ عِدَتِهِ وَ إِتْمَامِ نُبُوَّتِه».۴ ‏تا آن که خداى سبحان محمّد (ص) را پیامبرى داد تا دور رسالت را به پایان رساند.
_________________________
نهج البلاغه، ص ۵۰٫
نهج البلاغه، خطبه ی۱۰۹٫
سعدی، مصلح الدین بن عبدالله،ص۵۰٫
نهج البلاغه، خطبه ی اوّل.
نگاهی به کلام سعدی در این قسمت حاکی از این موضوع است که ایشان در خلق دیباچه به کلام مولایش نظر داشته است.

«ای برتر از خیال و قیاس و گمان و وهم
مجلس تمام گشت و به آخر رسید عمر
از هر چه گفته ایم و شنیدیم و خوانده ایم
ما همچنان در اوّل وصف تو مانده ایم»۱

در این جا نیز این سخن سعدی برگرفته از این سخن امام علی (علیه السلام) می باشد.
«الَّذِی لَا یُدْرِکُهُ بُعْدُ الْهِمَمِ وَ لَا یَنَالُهُ غَوْصُ الْفِطَنِ».۲خدایى که پاى اندیشه تیزگام در راه شناسایى او لنگ است، و سر فکرت ژرف رو به دریاى معرفتش بر سنگ.
________________________
سعدی، مصلح الدین بن عبدالله، گلستان، ص۵۰٫
نهج البلاغه، خطبه ی اوّل.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.