پژوهش – تأثیر خطبه ی اوّل نهج البلاغه بر دیباچه های متون نظم و نثر …

عقل درآمد که طلب کردمش

هم ز درش دست تهی بازگشت
سنگ سراپرده او سر شکست
دیده بسی جُست نظیرش نیافت
تُرک ادب بود ادب کردمش۳

«الَّذِی لَا یُدْرِکُهُ بُعْدُ الْهِمَمِ وَ لَا یَنَالُهُ غَوْصُ الْفِطَنِ».۴ خدایى که پاى اندیشه تیزگام در راه شناسایى او لنگ است و سر فکرت ژرف رو به دریاى معرفتش بر سنگ.

ای همه هستی ز تو پیدا شده
زیر نشین عَلمت کائنات
هستی تو صورت پیوند نی
آن چه تغیّر نپذیرد تویی
ما همه فانی بقا بس تو راست
خاک به فرمان تو دارد سکون
خاک ضعیف از تو توانا شده
ما به تو قائم چو تو قائم به ذات
تو به کس و کس به تو مانند نی
وان که نمُردست و نمیر تویی
ملک تعالی و تقدس تو راست
قبّه ی خضرا تو کنی بی ستون ۵

«فَطَرَ الْخَلَائِقَ بِقُدْرَتِهِ… فَاعِلٌ لَا بِمَعْنَى الْحَرَکَاتِ وَ الْآلَهِ بَصِیرٌ إِذْ لَا مَنْظُورَ إِلَیْهِ مِنْ خَلْقِهِ مُتَوَحِّدٌ… سَمْکاً مَرْفُوعاً بغَیْرِ عَمَدٍ یَدْعَمُهَا».۶ به قدرتش خلایق را بیافرید …هر چه خواهد پدید آرد و نیازى به جنبش و وسیلت ندارد. از ازل بیناست و تا به ابد یکتاست… سقفى محفوظ، بلند و افراشته، بى‏هیچ ستون بالا رفته و بر پا.
_____________________
نظامی، همان، صص۱۶۱-۱۵۹٫٫
نهج البلاغه، خطبه ی اوّل.
نظامی، همان، ص ۱۶۲٫
نهج البلاغه، خطبه ی اوّل.
نظامی، همان، ص ۱۶۴-۱۶۳٫
نهج البلاغه، خطبه ی اوّل.
۴-۱-۱۲ سِندبادنامه:
سند باد نامه تصنیف محمد بن علی بن محمد الظهیری السمرقندی است، این کتاب در حدود سال ۶۰۰ قمری نگارش یافته و اصل آن را هندی دانسته اند. مسعودی در «مروج الذهب» آن را از عصر شاهان هند دانسته و مؤلّف آن را سند باد نامه حکیم ذکر کرده است.
سندبادنامه مانند کلیله و دمنه به پهلوی ترجمه شده و بعد به زبان عربی درآمده و در دوره سامانیان از پهلوی به پارسی دری برگردانده شده و در آخر قرن ششم به وسیله ظهیری سمرقندی به نثر مصنوع نگاشته شده است. این کتاب از فارسی به سریانی و از سریانی به یونانی ترجمه شد و به «سینتیپاس» معروف گردید.
سندبادنامه به تصحیح احمد آتش با ترجمه عربی آن به سال ۱۹۴۸ در استامبول چاپ شد. این کتاب ۳۴ داستان و دیباچه ای مفصّل دارد. ظهیر سمرقندی در ستایش خداوند توصیف هایی را می آورد که براعت استهلال به موضوع کتاب دارد. این فنّ نویسندگی ذهن مخاطب را برای ورود به متن آماده می کند. امروزه در داستان نویسی از آن به عنوان فضا سازی نام می برند.

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.