دسته بندی علمی – پژوهشی : بررسی ساختاری و کارکرد خوشه برنج در وضعیت موجود و مطلوب- قسمت …

ط) عدم همکاری و هماهنگی بینسازمانی:
نهادهای گوناگون دخیل در مسأله توسعه خوشههای صنعتی به جای ارتباط همافزایی و تقسیم دقیق مسوولیتها، متاسفانه دچار موازیکاری و برخوردهای حذفی هستند.
ی) ضعف نیروی انسانی:
بسیاری از مناطقی که استعداد پرورش خوشههای صنعتی که آنها وجود دارد، علاوه بر ضعفهای سازمانی که به آنها اشاره شد، از نظر دراختیار داشتن نیروی انسانی کارآمد و متخصص نیز در وضعیت مطلوبی قرار ندارند (فرشادی و دیگران، 1391).
13-2- تدابیر و راهبردهای توسعه خوشههای صنعتی در کشور
توسعه خوشههای صنعتی در کشور علاوه بر شرایط عمومی که برای هر نوع سرمایهگذاری لازم است از قبیل امنیت، پایداری سیاستها، قوانین مناسب و غیره، به زیرساختهای ویژهای نیز احتیاج دارد که عمدهترین وظیفه دولت، بهعنوان متولی توسعه ملی کشور در تامین آنها میباشد. عمدهترین بسترهای لازم در جهت توسعه خوشههای صنعتی در کشور عبارتند از: (همان)
الف) فرهنگسازی و اطلاعرسانی:
قابلیتها و منافع حاصل از ایجاد خوشههای صنعتی برای بسیاری از مردم و مسؤولین ما واضح نیست. این مسأله از سویی میزان انگیزه دولت را برای تمهید مقدمات توسعه خوشههای صنعتی را کاسته و از طرف دیگر میزان مشارکت مردمی در شکلگیری خوشههای صنعتی را نیز تحتالشعاع قرار میدهد.
فرهنگسازی و اطلاعرسانی در این حوزه میتواند با معرفی منافع حاصل از همکاری جمعی (منافع مالی، اجتماعی و غیره) و راهکارهای انجام اینگونه تعاملات از طریق رسانههای ارتباط جمعی صورت گیرد. این مسأله به تقویت حس مشارکت و اعتماد متقابل که نخستین و بزرگترین شرط ایجاد خوشههای صنعتی است، کمک میکند.
ب) کمک به شکل‌گیری نهادهای خدمات کسب و کار توسعه:
عدم برخورداری از خدمات کسب و کار توسعه، از اساسی‌ترین معضلات توسعه بنگاههای کوچک و متوسط به‌طور عام و خوشه‌های صنعتی بطور خاص می‌باشد. به‌دلیل کوچک بودن مقیاس‌ها در بنگاه‌های کوچک و متوسط آنها نمی‌توانند در درون خود بخش‌های مستقلی برای پرداختن به مسائل برنامه‌ریزی استراتژیک، ارتقاء سازمانی، R&D و غیره داشته باشند. مراکز خدمات کسب و کار توسعه می‌توانند در حوزه‌های تکنولوژیک، مدیریت، بازاریابی، R&D بنگاه‌های کوچک و متوسط را کمک کنند.
ج) اجرای طرح‌های آمایش منطقهای:
مناطق مستعدی که به دلیل برخورداری از مزایایی چون نیروی انسانی، سابقه تاریخی و تخصص در تولید یک محصول، دسترسی به بازارهای مصرف و غیره، قابلیت پذیرش و پرورش خوشه‌های صنعتی را دارا می‌باشند، باید در قالب یک سری طرح‌های تحقیقاتی که در سطح کشور به اجرا در می‌آیند، شناسایی می‌شود.
د) شناسایی رشته‌های مناسب برای توسعه در قالب خوشه‌ها:
رشته فعالیت‌های صنعتی که قابلیت توسعه آنها در قالب خوشه‌های صنعتی وجود داشته و توسعه آنها در درازمدت برای کشور دارای مزیت است لازم است براساس استراتژی‌های کلان توسعة صنعتی کشور، مشخص شوند. این امر به ارتباط منطقی بین خوشههای صنعتی و نظام اقتصادی و صنعتی کشور منجر خواهد شد.
ه) فعال کردن بیش از پیش مردم و تشکلهای مدنی در عرصه صنعت:
اگر چه ممکن است مساعدت‌های مالی و مشاوره‌ای دولت به شکل‌گیری خوشه‌های صنعتی کمک کند، اما این سازمان‌های اقتصادی، در نهایت کاملاً خصوصی و مردمی هستند. بنابراین لازم است با تدابیری اصناف، اتحادیههای مردمی و تشکل‌های صنعتی از مزایای گسترده خوشه‌سازی آگاه شده و خود در این جهات فعال شوند.
و) تدوین قوانین متناسب و ایجاد مشوق‌های لازم:
دولت می‌تواند برای سرعت بخشیدن به جریان خوشه‌سازی صنعتی در کشور، مشوق‌هایی چون وام‌ها کم‌بهره و طولانی مدت، انواع تخفیف‌های مالیاتی، خدمات مشاوره‌ای و بازاریابی و غیره را در برنامه‌های خود پیش‌بینی کند. علاوه براین تدوین مقررات متناسب با بنگاه‌های کوچک و متوسط ازجمله راهکارهای کمک به شکل‌گیری خوشه‌های صنعتی در کشور است.
ز) ترویج تحقیقات مرتبط با خوشه‌های صنعتی در کشور:
از طریق ایجاد گرایش‌های تخصصی در دانشگاه‌ها، راه‌اندازی نشریات ویژه و غیره، می‌توان به ترویج و توسعه ادبیات خوشه‌های صنعتی در میان مردم و مسؤلین و درنهایت یافتن راه‌حل‌هایی بومی در مسیر توسعه خوشه‌های صنعتی در کشور کمک نمود.
ح) تربیت نیروی انسانی متخصص:
نیروی انسانی متخصص، در سطح سیاست‌گزاری کلان، تدوین برنامه‌های کاربردی، مشاوره و مدیریت اجرایی در سطح مناطق، نخستین لازمه توسعه خوشه‌های صنعتی در کشور است. دراین حوزه علاوه بر لزوم برنامه‌ریزی درازمدت جهت تربیت اینگونه نیروها در داخل کشور، لازم است در مقاطع کوتاه مدت از توانمندی‌های بین‌المللی در این عرصه از طریق اعزام دانشجو و کارآموز و یا استفاده مستقیم از مشاورین خارجی، استفاده نمود.
ط) افزایش توان کارشناسی و مدیریت دستگاه‌های اجرایی:
توان مدیریتی و کارشناسی دستگاه‌های اجرایی به ویژه در سطوح منطقه‌ای برای ارزیابی مزیت‌های محلی و برنامه‌ریزی جهت توسعه آنها بسیار محدود و ضعیف بوده و لازم است در قالب فرآیندهای آموزشی مداوم نسبت به ارتقاء سطح اینگونه توانمندی‌های حیاتی در دستگاه‌های اجرایی اقدام می‌شود.
14-2- توجه به خوشه های صنعتی در برنامه های نظام جمهوری اسلامی ایران
قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران(1384-1388) مصوب 1

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

1/6/1383 مجلس شورای اسلامی در سومین فصل از بخش اول با نام رقابت پذیری اقتصادی در ماده 39 خود به موضوع خوشه های صنعتی پرداخته است. در ماده 39 این برنامه چنین آمده است:
دولت‌ موظف‌ است‌ در جهت‌ تجديد ساختار و نوسازي‌ بخشهاي‌ اقتصادي‌، دربرنامه‌ چهارم‌ اقدام‌هاي‌ ذيل‌ را به‌ عمل‌ آورد :
الف) اصلاح‌ ساختار و ساماندهي‌ مناسب‌ بنگاههاي‌ اقتصادي‌ و تقويت‌ رقابت‌پذيري‌ آنها را از طريق‌ زير اصلاح‌ نمايد :
حمايت‌ از ايجاد پيوند مناسب‌ بين‌ بنگاههاي‌ كوچك‌، متوسط‌، بزرگ‌ (اعطاي‌كمكهاي‌ هدفمند) توسعه‌ شبكه‌ها، خوشه‌ها و زنجيره‌ها و انجام‌ تمهيدات‌ لازم‌ براي‌ تقويت‌ توان‌ فني‌ـ مهندسي‌ ـ تخصصي‌، تحقيق‌ و توسعه‌ و بازاريابی‌ در بنگاههاي‌ كوچك ‌و متوسط‌ و توسعه‌ مراكز اطلاع‌ رساني‌ و تجارت‌ الكترونيك‌ براي‌ آنها.
رفع‌ مشكلات‌ و موانع‌ رشد و توسعه‌ بنگاههاي‌ كوچك‌ و متوسط‌ و كمك‌ به‎‌ بلوغ‌ و تبديل‌ آنها به‌ بنگاههاي‌ بزرگ‌ و رقابت‌پذير و اصلاح‌ ساختار قطبي‌ كنوني‌.
ب) انطباق‌ نظامهاي‌ ارزيابي‌ كيفيت‌ با استانداردهاي‌ بين‌المللي‌، توسعه‌ و ارتقاي ‌سطح‌ استانداردهاي‌ ملي‌ و مشاركت‌ فعال‌ در تدوين‌ استانداردهاي‌ بين‌المللي‌، افزايش ‌مستمر انطباق‌ محصولات‌ با استانداردهاي‌ ملي‌ و بين‌المللي‌ و ممنوعيت‌ خريد كالاهاي ‌غيرمنطبق‌ با استاندارد ملي‌ اجباري‌ توسط‌ دستگاههاي‌ مشمول‌ ماده‌ (160) اين‌ قانون‌، مؤسسات‌ عمومي‌ غيردولتي‌ و مجريان‌ طرحهاي‌ تملك‌ دارائي‌هاي‌ سرمايه‌اي‌.
ج‌) قيمت‌گذاري‌، به‌ كالاها و خدمات‌ عمومي‌ و انحصاري‌ و كالاهاي‌ اساسي ‌محدود مي‌گردد. فهرست‌ و ضوابط‌ تعيين‌ قيمت‌ اينگونه‌ كالاها و خدمات‌ براساس‌ قواعد اقتصادي‌، ظرف‌ شش‌ ماه‌ پس‌ از تصويب‌ اين‌ قانون‌ با پيشنهاد كار گروهي‌ متشكل‌ از وزارت ‌بازرگاني‌، سازمان‌ مديريت‌ و برنامه‌ريزي‌ كشور و وزارتخانه‌هاي‌ ذيربط و تصويب ‌هيأت‌وزيران‌ تعيين‌ مي‌گردد. چنانچه‌ دولت‌ به‌ هر دليل‌ فروش‌ كالا يا خدمات‌ فوق‌الذكر را به‌ قيمتي‌ كمتر از قيمت‌ تعيين‌ شده‌ تكليف‌ كند، مابه‌التفاوت‌ قيمت‌ تعيين‌شده‌ و تكليف‌شده‌ مي‌بايد همزمان‌ تعيين‌ و از محل‌ اعتبارات‌ و منابع‌ دولت‌ در سال‌ اجرا پرداخت‌ گردد و يا از محل‌ بدهي‌ دستگاه‌ ذيربط به‌ دولت‌ تهاتر شود.
15-2- خوشه هاي صنعتي درافق برنامه پنجم
در حال حاضر حدود ۴۰ پروژه توسعه خوشه اي با حمايت سازمان صنايع كوچك و شهرك هاي صنعتي در كشور در حال پياده سازي مي باشد كه توجه به دانش كسب شده جهت توسعه تجربيات موفق و رفع ايرادات در اين حوزه را بيش از پيش ضروري مي سازد. استان خراسان رضوي با برخورداري از دو خوشه صنعتي مبلمان و زعفران يكي از استان هاي موفق در توسعه اين الگو به شمار مي رود.
آنچه كه اهميت خوشه‌ها را در ايران دو چندان مي‌كند اين است كه در زير بخش هاي صنعت ايران بيش از ۹۴ درصد مؤسسات و شركت ها را بنگاه هاي كوچك و متوسط تشكيل مي‌دهند كه به صورت منفرد فعاليت مي‌كنند و همواره با مشكلات و مسائل مختلف درگيرند. هر چند اين گونه شركت ها حدود ۳۰ درصد از ارزش توليدات صنعتي را ايجاد مي‌كنند، ولي از لحاظ اشتغال سهم مهمي از فرصت هاي شغلي را (حدود ۵۶ درصد) تأمين مي‌كنند ( فرشادی و دیگران، 1391).
ساز و كار كار جمعي بنگاه‌ها