چربی یا چاقی شکم بسیار خطرناکه. چاقی شکم احتمال بروز مریضیایی مثل نشانگان سوخت و سازی (سندرم متابولیک)، دیابت نوع دو، مریضیای قلبی و سرطانا رو افزایش می ده. از اونجا که چربی شکم شامل چربی دور کبد و دیگر اندامای داخل شکم می شه، در اصطلاح پزشکی بهش «چربی احشایی» میگن. احتمال بروز مریضیا در افرادی که حتی با وجود وزن طبیعی، چربی شکم دارن بالاتر از دیگرونه. با ادامه مطلب همراه شید تا ۱۲ دلیل چاقی شکم رو بهتر بشناسین.

 

۱. غذا و نوشیدنیای پر از شکر

خیلی از مردم بیشتر از حد مجاز روزانه شکر مصرف می کنن. غذاهای پُرشکر مثل کیکا، شیرینیا، نوشیدنیای شیرین مثل نوشابها و آب میوه ها پر از شکر هستن. بررسیای مشاهده ای نشون دادن که بین مصرف قند زیاد و چاقی شکم ارتباطی مستقیم هست. این تا حد زیادی به خاطر وجود مقدار بالای فروکتوز در شکر افزودنیه.

شکر معمولی و شربت ذرت با فروکتوز بالا پر از فروکتوز هستن. شربت ذرت با فروکتوز بالا (HFCS) شیرین کننده ایه که از نشاسته ی ذرت گرفته می شه و به عنوان ماده ای افزودنی در صنایع غذایی در سطحی گسترده به کار میره. شکر معمولی شامل ۵۰٪ فروکتوز و شربت ذرت با فروکتوز بالا شامل ۵۵٪ فروکتوز هستن.

در یک بررسی ده هفته ای، افراد چاق و دارای اضافه وزن، واسه نگه داشتن وزن شون تحت رژیم غذایی قرار گرفتن. این افراد مقدار ۲۵٪ کالری روزانه شون رو از راه صرف نوشیدنیای شیرین شده با فروکتوز تأمین کردن. نتیجه این بررسی، بر کاهش حساسیت به انسولین و افزایش چربی دور شکم در این افراد حکایت می کرد. در بررسی دوم، افرادی که این رژیم غذایی رو در پیش گرفته بودن، علائمی از کاهش چربی سوزی و میزان سوخت وساز نشون دادن.

هر چند مصرف زیاد غذاهای پر از شکر می تونه باعث افزایش وزن شه، ولی مصرف نوشیدنیای شیرین خطر بیشتری داره؛ چون نوشابها و بقیه نوشیدنیای شیرین باعث می شن فرد در زمان کمی مقدار زیادی قند دریافت کنه.

افزون بر اون، تحقیقات نشون میدن که تأثیری که کالری حاصل از مایعات بر اشتها داره، با کالری حاصل از مواد غذایی جامد متفاوته. به بیان دیگر، کالری مواد غذایی جامد سیر کننده تر از کالری نوشیدنی هاست. تأمین مقدار کالری مورد نیاز بدن از راه نوشیدن مایعات، شما رو از صرف دیگر غذاها بی نیاز نمی کنه و این به چاقی بیشتر دامن می زنه.

۲. نوشیدنیای الکلی

مصرف زیاد نوشیدنیای الکلی، خطر التهابات، مریضیای کبدی و بقیه مریضیا رو افزایش می ده. نوشیدنیای الکلی مراحل چربی سوزی رو متوقف می کنن و پس، بخش کلی ی چربی در شکم ذخیره می شه که از این آسیب در اصطلاح عامیانه، با عنوان «شکم آبجویی» یاد می شه. طبق بررسیای انجام شده، احتمال بروز چاقی شکم در مردانی که روزانه بیشتر از سه بار نوشیدنی الکلی مصرف می کنن، ۸۰٪ بیشتر از کسانیه که مقدار کمتری نوشیدنی الکلی مصرف می کنن.

مقدار الکل مصرفی در بازه ی زمانی ۲۴ ساعته هم نقشی مهم بازی می کنه. طبق مطالعه ای دیگر، کسائی که روزانه کمتر از یک نوشیدنی الکلی مصرف می کردن، احتمال بروز چاقی شکم در اونا کمتر بود. ولی کسائی که در کل مقدار الکل کمتری مصرف می کردن، ولی یکباره در یک روز چار بار یا بیشتر نوشیدنی الکلی مصرف می کردن، احتمال بروز چاقی شکم در اونا بیشتر بود.

۳. چربیای ترانس

چربیای ترانس ناسالم ترین چربیای موجود در جهان هستن. به خاطر ایجاد پایداری بیشتر در چربیای اشباع نشده به اونا هیدروژن اضافه می کنن و اینطوری، چربیای ترانس به وجود بین. چربیای ترانس بیشتر واسه طولانی تر کردن عمر مفید مواد غذاییِ بسته بندی شده، مثل کیکا و کلوچها به اونا اضافه می شن.

چربیای ترانس باعث بروز التهابات می شن. نتیجه التهابات، مقاومت به انسولین، مریضیای قلبی و مشکلات دیگره. طبق بررسیای انجام شده روی جانوران، مصرف چربیای ترانس احتمال بروز چاقی شکم رو افزایش می ده.

در بررسی ۶ ساله ای که روی میمونا انجام گرفت، اونایی که ۸٪ کالری روزانه خود رو از چربیای ترانس دریافت کرده بودن، در مقایسه با گروهی که ۸٪ کالری روزانه شون رو از چربیای تک اشباع نشده تأمین کرده بودن، وزن بیشتری داشتن و میزان چربی شکمی در اونا ۳۳٪ بیشتر بود.

مطلب مشابه :  معرفی برخی از کتابخانه های دیجیتالی معروف جهان و ایران

۴. کم تحرکی

کم تحرکی یکی از مهم ترین عوامل بروز مریضیا و مشکلات واسه سلامتی افراده. در طول چند ده گذشته، کم تحرکی یکی از مهم ترین عوامل افزایش وزن و چاقی شکمی بوده.

طبق بررسیای وسیع انجام شده بین سالای ۱۹۸۸ تا ۲۰۱۰ در آمریکا، کاهش دهن باز کن جنب و جوش به افزایش وزن و دور شکم در زنان و مردها انجامیدهه.

در مطالعه ای دیگر، زنانی که روزانه بیشتر از ۳ ساعت پای تلویزیون می نشستن با زنانی که کمتر از یک ساعت در روز تلویزیون تماشا می کردن، مورد مقایسه قرار گرفتن. اون دسته ای که زمان بیشتری رو صرف تماشای تلویزیون می کردن، دو برابر بیشتر از گروه دیگر در خطر خطر چاقی شکم بیشتر از اندازه قرار داشتن.

طبق مطالعه ای دیگر، کم تحرکی می تونه باعث بازگشت چاقی شکم پس از کاهش وزن شه. در این بررسی، کسائی که یک سال پس از کاهش وزن، ورزشای هوازی و مقاومتی انجام می دادن، تونستن در مقایسه با گروهی که جنب و جوش نداشتن، از بازگشت چاقی شکم جلوگیری کنن. میزان افزایش چاقی شکم در کسائی که بی جنب و جوش بودن ۲۵٪ تا ۳۸٪ بیشتر بود.

۵. رژیمای غذایی کم پروتئین

دریافت پروتئین کافی یکی از مهم ترین عوامل پیشگیری از افزایش وزنه. رژیم غذایی با پروتئین بالا باعث افزایش سوخت وساز، احساس سیری بهتر و پس کاهش کالری دریافتی می شه. در مقابل، رژیم غذایی کم پروتئین می تونه در درازمدت باعث چاقی شکم شه.

چندین بررسی مشاهده ای نشون میدن که مصرف بیشتر پروتئین، احتمال بروز چاقی شکم رو کم می کنه.

طبق بررسیایی که روی حیوانات انجام شده، هورمونی به نام نوروپپتید (neuropeptide Y) می تونه باعث افزایش اشتها و پس چاقی شکم شه و جالب اونکه مصرف کم پروتئین باعث افزایش سطح ترشح این هورمون در بدن می شه.

۶. یائسگی

چاقی شکم در زمان یائسگی بسیار شایعه. در زمان بلوغ، هورمون استروژن سیگنالایی به بدن می فرستد و موجب می شه چربی در باسن و ران زنان ذخیره شه تا زنان آماده ی بارداری باشن. این چربیا ضرری ندارن، ولی در بعضی موارد، آب کردن شون می تونه بسیار سخت باشه.

یائسگی رسما یک سال پس از آخرین قاعدگی شروع می شه. در این دوره با افت دهن باز کن سطح هورمون استروژن، چربیا به جای ران و باسن، در شکم ذخیره می شن.

بعضی از زنان در این دوره بیشتر از بقیه چاقی شکم رو تجربه می کنن. این موضوع می تونه به ژنتیک یا سنی که یائسگی شروع می شه، رابطه داشته باشه. طبق پژوهشی، هر چه زنان یائسگی رو در سنی پایین تر تجربه کنن، احتمال بروز چاقی شکم در اونا کاهش پیدا میکنه.

۷. باکتریای مضر موجود در روده

صدها نوع باکتری در روده به ویژه در روده ی بزرگ زندگی می کنن. در حالی که بعضی از این باکتریا می تونن واسه سلامتی مفید باشن، یه سریای دیگه اثرات منفی بر سلامتی فرد دارن. باکتریای موجود در روده با عنوان فلور روده (gut flora) یا ریزاندامگاه همزیست (microbiome) هم شناخته می شن. سلامت روده واسه برخورداری از سیستم ایمنی سالم و دوری از مریضیا ضروریه.

نبود برابری باکتریای موجود در روده، خطر مریضیایی مثل دیابت نوع دو، مریضیای قلبی، سرطان و بقیه مریضیا رو افزایش می ده. برابری نامناسب باکتریای موجود در روده احتمال افزایش وزن و بروز چاقی در ناحیه شکم رو افزایش می ده.

طبق تحقیقات، میزان باکتریای فیرمیکوت (firmicutes) در افراد چاق بیشتر از کسانیه که وزن طبیعی دارن. این باکتریا می تونن میزان جذب کالری رو از غذاهای دریافتی زیاد کنن.

طبق بررسی انجام گرفته روی موشا، زمانی که به موشا باکتریای مربوط به چاقی داده شد، وزن اونا زیاد شد. این در حالیه که باکتریای مربوط به لاغری وزن موشا رو کم کردن.

بررسیایی هم که روی دوقلوهای چاق و لاغر و مادران شون انجام شده، نشون میدن که هسته ی فلور طبیعی روده در خونواده معمولا مشترکه. این ویژگی می تونه بر افزایش وزن فرد و محلی که چربیا ذخیره می شن، اثر بزاره.

مطلب مشابه :  نمونه تجارب برتر معلمان - کاملترین نمونه های رایگان سالتحصیلی 97-98

خونواده

۸. آب میوه

آب میوه ها یه جور نوشیدنیای پر از شکر هستن که لباس خود رو عوض کردن. حتی آب میوه های ۱۰۰٪ طبیعی که خالی از شکر اضافه هستن، پر از قند به حساب می رن. ، ۲۵۰ میلی لیتر آب سیب و نوشابه ی کولا هر دو شامل ۲۴ گرم قند هستن. همین مقدار از آب انگور شامل ۳۲ گرم قنده. با اینکه آب میوه ها شامل ویتامینا و مواد معدنی بسیاری هستن، فروکتوز موجود در اونا می تونه موجب افزایش مقاومت به انسولین و چاقی شکم شه.

اونقدر که قبلا اشاره شد، دریافت کالری از مایعات بسیار آسون بوده و قدرت سیرکنندگی غذاهای جامد رو هم نداره. این موجب افزایش کالری دریافتی و پس چاقی شکم می شه.

۹. استرس و کورتیزول

کورتیزول (cortisol) هورمونی لازم واسه زندگیه. این هورمون که به وسیله غدد فوق کلیوی ترشح می شه، با عنوان «هورمون استرس» شناخته می شه. این به این خاطره که این هورمون به بروز واکنشای استرس کمک می کنه. متأسفانه ترشح زیاد این هورمون باعث افزایش وزن به ویژه در ناحیه شکمی می شه.

در خیلی از افراد استرس باعث پرخوری می شه. کورتیزول موجب می شه به جای اینکه چربی در تموم نقاط بدن پخش شه، فقط در شکم ذخیره شه. جالبه بدونین زنانی که نسبت دور شکم به باسن اونا بزرگ تره، در زمان استرس، کورتیزول بیشتری در بدن شون ترشح می شه.

۱۰. رژیم غذایی کم فیبر

فیبر در حفظ سلامتی و کنترل وزن بسیار مؤثره. بعضی از شکلای مختلف فیبر در ایجاد احساس سیری، جلوگیری از افزایش هورمونای گرسنگی و کاهش جذب کالری از غذاها نقش دارن. در مطالعه ای که ۱۱۱۴ مرد و زن رو در بر می گرفت، دریافت فیبر محلول تونست به کاهش چربی شکمی کمک کنه. هر ۱۰ گرم افزایش در مصرف فیبر محلول تونست تجمع چربی در شکم رو ۳٫۷٪ کاهش بده.

رژیمای غذایی پر از کربوهیدراتای تصفیه شده، نقشی مخالف فیبر در اشتها و افزایش وزن دارن و می تونن باعث افزایش چاقی شکم شن. در پژوهشی غلات کاملِ پر از فیبر با غلات تصفیه شده مورد مقایسه قرار گرفتن. نتیجه این تحقیق از اثر فیبر در کاهش چاقی شکم و نقش کربوهیدرات تصفیه شده در افزایش چاقی شکم حکایت داشت.

۱۱. ژنتیک

ژنا در چاقی نقشی مهم دارن. چاقی شکم تا حدی تحت اثر ژنتیکه. ژنا در تنظیم کورتیزول و گیرنده های لپتین (leptin) نقش دارن. گیرنده های لپتین کالری دریافتی و وزن رو تنظیم می کنن. در سال ۲۰۱۴ محققان سه ژن جدید کشف کردن که در افزایش نسبت چربی دور شکم به باسن و چاقی شکم نقش دارن. گفتنیه که دو ژن از این ژنا فقط در زنان پیدا می شن. با این حال واسه نتیجه گیری قطعی در این مورد به تحقیقای بیشتری نیازه.

۱۲. خواب کم

خواب کافی واسه سلامتی ضروریه. بررسیای خیلی از رابطه بین خواب کم و افزایش وزن و چاقی شکم حکایت دارن. در این مورد مطالعه ای ۱۶ ساله روی ۶۸۰۰۰ زن انجام شد. نتیجه این مطالعه نشون می داد زنانی که شبا کمتر از ۵ ساعت می خوابن نسبت به کسائی که شبا کمه کم ۷ ساعت می خوابن ۳۲٪ بیشتر احتمال داره که ۱۵ کیلو وزن بیشتر داشته باشن.

مشکلات خواب هم می تونن موجب افزایش وزن شن. یکی از عادی ترین این مشکلات معطلی ی تنفسی در خواب (sleep apnea) است. در این وضعیت در طول شب فرد چندین مرتبه دچار معطلی ی تنفسی می شه. این به خاطر بسته شدن راه هوا در گلو به وسیله بافت نرمه.

در مطالعه ای، محققان مشاهده کردن افراد چاقی که به معطلی ی تنفسی در خواب گرفتار هستن، بیشتر از افرادی که این مشکل رو ندارن، دچار چاقی شکم هستن.

منبع : authoritynutrition

 


دیدگاهتان را بنویسید