کبد چرب چیه؟

کبد چرب یا «استئاتوزیس» عبارتی واسه توضیح تجمع چربی در کبده. با اینکه داشتن مقداری چربی در کبد طبیعیه، اما موقع دچار شدن به کبد چرب ۵ تا ۱۰ درصد وزن کبد رو چربی تشکیل می ده.

کبد چرب یک وضعیت بازگشت پذیره که با تغییر رفتار و سبک زندگی قابل حله. این مریضی بیشتر هیچ نشونه ای نداره و عموما آسیب دائمی ای بر جای نمی ذاره.

کبد دومین عضو بزرگ در بدنه. وظیفه ی کبد هضم همه چیزایی که می خوریم و می خوریم و تصفیه کردن مواد مضر از خونه. اگه مقدار چربی جمع شده در کبد خیلی زیاد شه، این روند پریشون میشه. کبد هنگامی که سلولای قدیمی آسیب دیده باشن، عموما خودشو با ساخت سلولای جدید کبدی بازسازی می کنه. هنگامی که این آسیبا تکرار شن، زخمای دائمی رخ میدن، که بهش «سیروز» میگن.

کبد چرب مریضی بسیار شایعیه. حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد آمریکاییا چربی زیادی در کبد شون جمع دارن، با این حال نا آرومی یا آسیبی در کبدشون وجود نداره. بیشتر موارد کبد چرب در افراد بین ۴۰ تا ۶۰ سال تشخیص داده می شه. این آمار در ایران حدود ۳۰ درصده. هنگامی که کبد چرب به وسیله یک مریضی زمینه ای ایجاد شه، در صورت نبود تشخیص و درمون می تونه به کبد آسیب بزنه.

علائم کبد چرب چیه؟

کبد چرب عموما هیچ نشونه مرتبطی نداره. ممکنه فرد احساس خستگی کنه یا ناراحتیای شکمی مبهمی داشته باشه. البته کبد ممکنه کمی بزرگتر شده باشه و دکتر می تونه با انجام معاینه ی فیزیکی اونو تشخیص بده.

چربی اضافه ممکنه نا آرومی کبدی بسازه. در صورتی که کبد ملتهب شده باشه، فرد ممکنه احساس بی اشتهایی، درد شکمی، ضعف و گیجی کنه و بدون هیچ تلاشی وزن کم کنه.

چه عواملی باعث کبد چرب می شن؟

شایع ترین دلیل کبد چرب اعتیاد به الکل و زیاده روی در مصرف نوشیدنیای الکلیه. در بسیاری موارد، پزشکان دلیل به وجود اومدن کبد چرب رو در افراد غیرالکلی متوجه نمی شن.

کبد چرب هنگامی پیشرفت می کنه که بدن مقدار زیادی چربی تولید می کنه یا قادر به سوزاندن سریع چربیا نیس. پس چربیای اضافه در سلولای کبد ذخیره و در اون جمع می شن و مریضی کبد چرب رو شکل میدن. داشتن رژیم غذایی پر از چربی ممکنه مستقیما باعث مریضی کبد چرب نشه.

به جز اعتیاد به الکل، دیگر علل شایع کبد چرب شامل موارد زیر می شه:

  • چاقی
  • چربی خون (سطح بالای چربی در خون)
  • دیابت
  • وراثت ژنتیکی
  • کاهش وزن سریع
  • مشکلات جانبی بعضی داروهای خاص مثل «آسپرین»، «استروئید»، «تاموکسیفِن» و «تِتراسایکلین»

شکلای مختلف کبد چرب کدامند؟

کلا ۴ نوع مریضی کبد چرب هست.

کبد چرب غیرالکلی

کبد چرب غیر الکلی (NAFL) هنگامی ایجاد می شه که کبد در جدا سازی کردن چربیا مشکل داشته باشه، که باعث تجمع چربی در بافت کبد می شه. دلیل این مریضی مربوط به الکل نیس. NAFL هنگامی تشخیص داده می شه که بیشتر از ۱۰ درصد کبد رو چربی فرا گرفته.

کبد چرب الکلی

کبد چرب الکلی اولین مرحله مریضیای کبدی مربوط به الکله. زیاده روی در مصرف نوشیدنیای الکلی به کبد آسیب می زنه و پس کبد دیگر قادر به جدا سازی کردن چربیا نیس. ترک الکل ممکنه باعث شه که کبد چرب فروکش کنه. طی ۶ هفته پس از ترک الکل، چربی از بین میره. با این حال، اگه مصرف بی روش الکل ادامه یابد، «سیروز» ممکنه پیشرفت کنه.

استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NASH)

هنگامی که چربی به اندازه کافی جمع شه، باعث متورم شدن کبد میشه. اگه دلیل اصلی اون الکل نباشه، بهش استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NASH) میگن. این مریضی کارکرد کبد رو پریشون می کنه.

علائم مربوط به این مریضی به شکل زیره:

  • کاهش اشتها
  • تهوع
  • استفراغ
  • درد شکمی
  • زرد شدن پوست (یرقان)

در صورت درمون نشدن، NASH ممکنه به آسیب دائمی کبد و در آخر مشکل کبد منجر شه.

کبد چرب زیاد بارداری

کبد چرب زیاد یک مسئله نادر مربوط به بارداریه که می تونه زندگی فرد رو تهدید کنه.

علائم اون در سه ماه اول بارداری بروز می کنن که شامل موارد زیره:

  • تهوع و استفراغ دائمی
  • درد در طرف راست و بالای شکم
  • یرقان
  • ضعف عمومی

زنان باردار از این نظر تحت آزمایش و غربال گری قرار می گیرن و بیشتر اونا پس از زایمون بهبود پیدا می کنن و هیچ آسیب ی ادامه داری ندارن.

چه کسائی در خطر دچار شدن به کبد چرب هستن؟

کبد چرب همون تجمع چربی اضافی در کبده و اگه فرد اضافه وزن داشته باشه یا چاق باشه، احتمال اتفاق اون زیاد می شه. دچار شدن به دیابت نوع ۲ ممکنه خطر دچار شدن به کبد چرب رو زیاد کنه. تجمع چربی در کبد با مقاومت نسبت به انسولین که شایع ترین دلیل دیابت نوع ۲ه، رابطه داره.

مطلب مشابه :  دلیل عرق کردن کف دست و علاج خونگی اون 

عوامل دیگری که ممکنه خطر دچار شدن به کبد چرب رو زیاد کنن:

  • مصرف بی روش الکل
  • مصرف بیشتر از حد داروهای خاص بدون نسخه مثل «استامینوفن»
  • بارداری
  • کلسترول بالا
  • تری گلیسیرید بالا
  • سوءتغذیه
  • سندروم متابولیک

تشخیص کبد چرب چیجوریه؟

معاینه ی فیزیکی

اگه کبد شما ملتهب شده باشه، دکتر می تونه با معاینه ی شکمی اونو تشخیص بده. اگه احساس خستگی یا کاهش اشتها دارین، به دکتر تون آگاهی بدین. هم اینجور، درباره تاریخچه مصرف الکل، داروها و مکملا با دکتر تون صحبت کنین.

آزمایش خون

دکتر تون ممکنه از روی یک آزمایش خون ساده بفمهد که آنزیمای کبدی تون از حد طبیعی بالاتر هستن. اما این تاییدی واسه تشخیص کبد چرب نیس و بررسیای بیشتری واسه یافتن دلیل نا آرومی مورد نیازه.

سونوگرافی

در یک تصویر سونوگرافی، چربی در کبد به شکل یک ناحیه سفید دیده می شه. بقیه بررسیای تصویربرداری، مثل سی تی اسکن یا MRI هم ممکنه انجام شن. بررسیای تصویربرداری می تونه چربی در کبد رو تشخیص بده اما واسه تایید آسیبای بیشتر، به دکتر تون کمکی نمی کنه.

نمونه ورداری از کبد

در نمونه ورداری از کبد، دکتر از یک سوزن واسه برداشتن یک نمونه از بافت کبد جهت انجام آزمایشای تشخیصی، استفاده می کنه. دکتر تون ممکنه از بی حسی موضعی واسه کاهش درد شما استفاده کنه. این روش، تنها راه اطمینان از دچار شدن به کبد چربه. نمونه ورداری هم اینجور به دکتر واسه تعیین دلیل دقیق مریضی کمک می کنن.

درمون کبد چرب چیجوریه؟

واسه درمون کبد چرب هیچ دارو یا عمل جراحی خاصی وجود نداره. عوضش، دکتر تون پیشنهادایی واسه کاهش عوامل خطر ارائه میده. این پیشنهادا در زیر اومدند:

  • کم یا ترک کردن نوشیدنیای الکلی
  • کنترل کلسترول
  • کاهش وزن
  • کنترل قند خون

اگه به دلیل چاقی یا داشتن عادات غذایی ناسالم گرفتار به کبد چرب شدین، دکتر تون شاید پیشنهاد می کنن که فعالیت بدنی تون رو زیاد کنین و شکلای مختلف خاصی از غذاها رو از رژیم غذایی تون حذف کنین. کاهش کالری دریافتی روزانه هم می تونه به کاهش وزن و بهبود وضعیت کبدتون کمک کنه.

می تونین مریضی کبد چرب رو با کم شدن یا حذف غذاهای چرب و پرقند از رژیم غذایی تون بهتر کنین. می تونین غذاهای سالم تری مثل میوه های تازه، سبزیجات و غلات سبوس دار رو انتخاب کنین و گوشت قرمز رو با پروتئینای حیوانی کم چرب مثل گوشت مرغ و ماهی جانشین کنین.

درمون مریضی کبد چرب غیرالکلی

مریضی کبد چرب غیر الکلی، که به عنوان «استئوهپاتیت غیرالکلی» یا NASH هم شناخته می شه، یک مریضی مزمنه که ۲ تا ۵ درصد مردم رو در آمریکا درگیر کرده. NASH که واسه فرق اون از مریضی کبد چرب که در بیماران معتاد به الکل رخ می ده، به دقت نام گذاری شده، شامل نا آرومی یا آسیب کبدی می شه که می تونه بسیار جدی باشه و باعث «سیروز»، مشکل کبدی یا سرطان کبد شه. این مریضی بیشتر به همراه دیابت اتفاق میفته. به نقل از یک تحقیق انجام شده در ماه آوریل سال ۲۰۰۹ در کتابِ «باورهای فعلی در مورد ی غدد درون ریز، دیابت و چاقی»، حدود ۷۰ درصد افراد گرفتار به دیابت نوع ۲، دچار کبد چرب هستن.

۱. وزن کم کنین و ورزش کنین

پزشکان بیشتر کاهش وزن رو به عنوان قدم اول واسه کسائی که مریضی کبد چرب در اونا تشخیص داده شده، پیشنهاد می کنن. «انجمن گوارش و مریضیای گوارشی آمریکا» به افراد گرفتار به NASH پیشنهاد می کنه که دستِ کم ۱۰ درصد وزن کم کنن.

یکی از تحقیقات منتشر شده در مجله تخصصی «هپاتولوژی» در ماه ژانویه ی سال ۲۰۰۹، دلیل اونو روشن کرده. محققان فهمیدن که وزن کم کردن به بهتر شدن مریضی کبد چرب غیرالکلی کمک کرده. یک تحقیق کوچیک روی ۵۰ مریض نشون داده که دارویی به نام «اُرلیستات» (زِنیکال) که جذب چربی رو کم می کنه، به نظر نمی رسه که مستقیما روی بهبود وضعیت کبد شرکت کنندگان در این تحقیق اثر گذاشته باشه. اما این مطالعه نشون داده که کاهش وزن می تونه آسیب وارد شده به کبد رو بهبود بده، در صورتی که فرد بتونه درصد خاصی از وزن بدنش رو کاهش بده. همه شرکت کنندها به داشتن یک رژیم غذایی با ۱۴۰۰ کالری انرژی و ویتامین E پایبند شدن. نصف اونا به مدت ۳۶ هفته «اُرلیستات» مصرف کردن. با یا بدون مصرف اُرلیستات، شرکت کنندهایی که درزمان این تحقیق، دستِ کم ۵ درصد وزن کم کردن، در برابر انسولین مقاومت کمتری نشون دادن و چربی کمتری در کبدشون تجمع کرده. آسیبای کبدی موجود هم در کسائی که کمه کم ۹ درصد وزن کم کردن، بهبود پیدا کرده. «برِنت نوش واندر-تِتری» (Brent Neuschwander-Tetri)، استاد پزشکی داخلی در دانشگاه «سَنت لوییس» و یکی از نویسندگان این تحقیق می گه: «این تحقیق تنها دلایل و مدارکی به انبوه دلایل علمی مبنی بر اینکه کاهش وزن به بهتر شدن مریضی کبد چرب کمک می کنه، می افزاید. پس تغییر تغذیه و ورزش منظم بسیار حیاتیه.»

مطلب مشابه :  دلیل خواب رفتن دست و پا و علاج اون؛ ۹ دلیلی که شما رو مورمور می کنه 

۲. رژیم غذایی تون رو بهتر کنین، حتی اگه با وزن کم کردن مشکل دارین

رژیم غذایی با شاخص گلوکز پایین

حتما شمام این پیام رو بارها شنیدین که داشتن رژیم غذایی سالم کلید اصلی زندگی طولانی و سالمه. اما این نکته ممکنه واسه افراد گرفتار به مریضی کبد چرب غیرالکلی بسیار مهم باشه. یک مطالعه که در سال ۲۰۰۷ روی موشا انجام شده، نشون می ده که رژیم غذایی شامل مقدار زیادی «کربوهیدارت با شاخص گلوکز بالا» (مثل برنج سفید، نون سفید، قند غلیظ و خیلی از غلات صبحانهای از پیش آماده شده)، که به سرعت هضم می شن، ممکنه باعث مریضی کبد چرب شن. موشایی که رژیم غذایی ای با شاخص گلوکز بالا مصرف کردن، یه جور نشاسته ی ذرتِ سریع هضم شونده خورده ان، در حالی که موشایی با رژیم غذایی با شاخص گلوکز پایین، از ذرت نشاسته با هضم کُند تغذیه کردن. پس از ۶ ماه، موشایی که در گروه رژیمی با شاخص گلوکز بالا بودن، نسبت به موشای گروه دیگر، دو برابر بیشتر چربی در کبد، خون و بدن شون داشتن.

۳. روی علاجای تجربی حساب نکنین

در حالی که بعضی تحقیقات اعلام می کنن که علاجای تجربی مثل مصرف ویتامین C و ویتامین E می تونه با مریضی کبد چرب جنگ کنه، تحقیقای دیگری یافته های عکس این رو نشون میدن. دراین مرحله، داده های موجود کمتر از اون هستن که اثر استفاده از ویتامینا رو در بیماران گرفتار به مریضی کبد چرب غیرالکلی پشتیبانی کنن. بقیه علاجای بازم تجربی شامل «سِلِنیوم» و یک ماده مغذی به نام «بتائین» می شه. این مواد به این صورت عمل میکنن که استرس اکسیداتیو رو که به نظر می رسه در بیماران کبد چرب غیرالکلی زیاد می شه، محدود می کنن. آزمایشای بالینی به جهت روشن کردن اینکه این علاجا مفیدند یا نه، در حال انجام هستن.

استفاده از داروهای دیابت جدید مثل «مِتفورمین» (که با نامای تجاری «فورتامِت»، «گلوکوفاژ»، «گلومِتزا» و «ریومِت» عرضه می شن)، «رُزیگلیتازون» (با نام تجاری «آواندیا») و «پیوگلیتازون» (با نام تجاری «اَکتوس») واسه درمون مریضی کبد چرب، درمانی تجربی در نظر گرفته می شه، به جز در مورد بیمارانی که گرفتار به دیابت هم هستن. ( نگرانیایی درباره داده هایی هست که اعلام می کنن که آواندیا ممکنه خطر حمله قلبی رو زیاد کنه.) به خاطر این که بیشتر کسائی که گرفتار به مریضی کبد چرب هستن، نسبت به انسولین هم مقاومت نشون میدن، تصور می شه که داروهای دیابت ممکنه حساسیت بدن رو به انسولین زیاد کنه و به محدود کردن آسیب وارد شده به کبد کمک کنه. مطالعاتی با پشتیبانی «مؤسسه ی ملی سلامت آمریکا» در حال انجامه تا صحت این ایده رو مشخص کنه.

۴. بقیه مریضیا ی تون رو درمون کنین

درباره افراد گرفتار به مریضی کبد چرب غیرالکلی، دچار شدن به مریضیای دیگر، مثل دیابت، فشار خون بالا یا کلسترول بالا، خیلی نامتداول نیس. افراد گرفتار به کبد چرب باید پیشنهادای دکتر شون رو درباره مصرف داروها و کنترل مریضیای دیگرشون با جدیت دنبال کنن.

چه جوری از مریضی کبد چرب پیشگیری کنیم؟

محافظت از کبدتون یکی از بهترین راه های پیشگیری از مریضیِ کبد چربه. در مصرف نوشیدنیای الکلی میونه روی و میونه روی رو فراموش نکنین. به گفته «مرکز کنترل و پیشگیری از مریضیای آمریکا» (CDC)، «مصرف متعادل الکل به شکل بیشترین حد یک لیوان در روز واسه زنان و دو لیوان در روز واسه مردها تعریف می شه.»

دستورها و پیشنهادای دکتر تون رو رعایت کنین و داروهای مربوط به دیابت یا کلسترول بالای تون رو همونجوریکه گفته شده، استفاده کنین. ، بیشتر روزهای هفته دستِ کم نیم ساعت ورزش کنین تا وزن متناسبی داشته باشین.

چشم انداز بلندمدت مریضی کبد چرب چیه؟

خوشبختانه، بیشتر موارد کبد چرب باعث مریضیای کبدی نمی شن. کبد می تونه خودشو بازسازی کنه. پس اگه قدمای اساسی رو در جهت درمون کلسترول بالا، دیابت یا چاقی وردارین، می تونین کبد چرب رو درمون کنین. اگه زیاد الکل می خورین، ترک اون می تونه کبدتون رو درمون کنه. نمونه ورداری از کبد می تونه به دکتر تون واسه تشخیص آسیبای کبدی دائمی و هم اینجور شدت آسیب و یافتن بهترین روش درمون اون کمک کنه.

منبع : healthline health.usnews

دیدگاهتان را بنویسید