تخمدان چیه؟

تخمدانا دو غده ی تخم مرغی شکل هستن که در دو طرف رحم قرار گرفتن و از راه لوله ای به نام فالوپ بهم وصلن. تخمدانا هورمونای جنسی زنانه یعنی پروژسترون و استروژن رو میسازن که چرخه قاعدگی رو تنظیم می کنن. تخمدانا بیضوی شکل و به طول تقریبی ۳ سانتی متر هستن که در داخل لگن قرار دارن. همونجوریکه گفته شد از راه لوله ی فالوپ به رحم راه دارن. تخمدانا بروز و رشد ویژگیای زنانه ی بدن رو تحت کنترل خود دارن. ویژگیایی مثل شکل اندامای زنانه، سینها و موهای بدن.

کیست تخمدان چیه؟

کیست تخمدان، کیسه ای با شامل مایع که درون تخمدان یا روی اون رشد می کنه. شکلای مختلف مختلفی از کیستای تخمدان هست. بیشتر کیستا خود به خود یا با مصرف قرص درزمان ۶ تا ۸ هفته از بین می رن و مشکل زیادی ایجاد نمی کنن.

علائم کیست تخمدان

دردهای ناحیه شکمی و لگن بعضی وقتا نشونه های ایجاد کیست تخمدانه. این دردها می تونن به دلایلی مثل پارگی کیست، بزرگ شدن و کشش اون، خونریزی در کیست یا پیچ خوردگی کیست که به تورشن معروفه، ایجاد شن. کیستای تخمدان حجیم، در بعضی موارد باعث بروز تکرر ادرار و از دست دادن کنترل ادرار، مشکل و درد واسه تخلیه مثانه و حرکات دردناک روده هم می شن. پارگی کیست تخمدان همیشه نمود بیرونی نداره. به ویژه وقتی کیسه تخمدان کوچکه، بعضی وقتا پارگی کیست تخمدان باعث درد و خونریزی شدید می شه و این درد به شکل یهویی و یکباره در بدن بروز می کنه. این دردها معمولا خود رو موقع فعالیتای جسمی شدید و ورزش کردن یا آمیزش جنسی نشون میدن.

شکلای مختلف کیست تخمدان

۱. کیست فولیکولی

این نوع کیست، شایع ترین کیست در تخمدانه و در اثر رشد و بزرگ شدن یک فولیکول ایجاد می شه. فولیکول کیسه ای شامل مایع و در بردارنده تخمکه. کیست فولیکولی وقتی به وجود میاد که فولیکول در زمان چرخه قاعدگی از اندازه طبیعی اش بزرگ تر شده و اجازه خروج تخمک رو نمی ده. این نوع از کیست تخمدان معمولا به طور خودکار درمون می شه و بعضی وقتا در کیسه های ایجاد شده، خون نشتی به تخمک هم دیده می شه.

۲. کیست جسم زرد

جسم زرد غده ای کوچیک و موقتیه که پس از آزاد شدن تخمک از تخمدان، در تخمک تشکیل می شه. وظیفه ی جسم زرد تولید هورمون پروژسترونه که در آماده کردن پوشش داخلی رحم یا همون آندومتر واسه لونه گزینی تخمک بارور شده نقش زیادی داره. تولید بیشتر از حد مایعی قهوه ای رنگ، باعث جمع شدن فضای داخلی فولیکول و بزرگ شدن غیر عادی اون می شه. عامل کیست، جسم زرده. کیست جسم زرد با سونوگرافی قابل تشخیصه و در بیشتر مواقع خود به خود پس از یه مدت کوچیک می شه و از بین میره.

مطلب مشابه :  علائم، راه های علاج و پیشگیری از کبد چرب 

۳. کیست شکلاتی

بافتای طبیعی لایه داخلی رحم یا آندومتر در این نوع از کیست در بقیه قسمتای بدن رشد می کنن. این مشکل به طور شایع تخمدانا، روده ی بزرگ و لگن رو درگیر می کنه. پخش بافت آندومتر به خارج از ناحیه لگن و چسبندگی احشا و بخشا از نتایج این کیسته. محتویات کیسه های کیستی در این نوع، به رنگ قهوه ای و قرمزه و بخاطر این بهش کیست شکلاتی میگن.

۴. سندروم تخمدان پلی کیستیک

PCOS یا سندروم تخمدان کیست ساز، نتیجه مشکلات هورمونی و دلیل اصلی ناباروری در زنانه. وجود چند کیست کوچیک در تخمدانا موجب ایجاد این سندروم می شه.

۵. کیست درموئید

کیست درموئید یا کیست مویی واقعا یک تومور خوش خیمه که شامل مو، خون، چربی، ناخن، استخوان، غضروف یا بافتای تیروئیدیه. نوع کیست مویی تخمدان در سن تولید مثل در زنا ایجاد می شه. این کیستا روی یک یا هر دو تخمدان ایجاد می شن و معمولا علامتی ندارن. اگه این کیستا بزرگ شن، باعث چرخش تخمدان و مشکل در جریان خون می شن.

۶. آبسه ی لوله تخمدان

آبسه ی لوله تخمدان یعنی آبسه ای که لوله ی رحمی و تخمدان رو درگیر می کنه. در موارد زیاد، کیستا درون یا روی لولهای تخمدان رو پر می کنن و حتما باید پیگیری و درمون شن.

کیست تخمدان موجب سرطان می شه؟

بیشتر کیستای تخمدان سرطان زا نیستن، اما در تعدادی از سرطانای تخمدان نواحی کیستیک در داخل تومور رشد پیدا می کنن. کیستای تخمدان در بعضی موارد در زمان بارداری ظاهر می شن و با سونوگرافی، زنای باردار تازه متوجه وجود اونا می شن. کیستای زمان بارداری معمولا نیاز به جراحی و درمون جدی ندارن. اما اگه تومور کیستیک بدخیم تشخیص داده شن، پیگیری و درمون ضروریه. بعضی از این کیستا مربوط به چرخه قاعدگی هستن و قبل از شروع علائم زمان یائسگی تشکیل می شن. البته بعد از زمان یائسگی هم احتمال ایجاد کیستای مختلف بازم در زنان هست. بیشتر کیستا از راه سونوگرافی تشخیص داده می شن، اما روشای دیگری هم مثل سی تی اسکن یا MRI امکان معاینه و تشخیص رو جفت و جور می کنه.

مطلب مشابه :  دلیل عرق کردن کف دست و علاج خونگی اون 

کیست تخمدان چه موقع خطرناکه؟

اگه زنی در ده چهلم زندگی اش یا حتی جوون تره و دوره قاعدگی منظمی داره، ولی دچار کیست تخمدانه، نباید خیلی نگران باشه. کیستایی مثل جسم زرد و کیست فولیکولی بسیار شایع هستن و خیلی زود خوب می شن. این کیستا معمولا در مراحل تخمک گذاری ایجاد می شن و خیلی جای نگرانی ندارن. قرصای ضدبارداری مانع از مراحل تخمک گذاری می شن. پس پزشکان، احتمال دچار شدن به کیستای بی خطر مثل کیست فولیکولی رو در زنانی که از این قرصا مصرف می کنن کم می دونه. پس بروز علائم و تشخیص کیست در این دسته از افراد نیازمند پیگیری بیشتره.

کیستای بدخیم و خطرناک تشکیل شده از بافت جامد هستن و حالت کیسه های کوچیک پرمایع رو ندارن. پس شکل اونا در سونوگرافی کمک زیادی به تشخیص نوع شون می کنه. تا قبل از ۳۰سالگی احتمال کیست بدخیم کمتره. با اینحال معمولا بیشتر کیستایی هم که بعد از ۴۰ سالگی دیده می شن، خوش خیم و بی خطرند، ولی اگه کیستی بدخیم در تخمدان ایجاد شه، به احتمال زیاد بعد از ۴۰ سالگی تشکیل میشه.

درمون کیست تخمدان

همونجوریکه بیان شد، بیشتر کیستا بی دردسر از بین می رن، اما بعضی وقتا پارگی کیست یا مواردی مثل این موجب درد و ناراحتی در فرد می شه. معاینه نواحی شکم و لگن وجود کیست تخمدان رو تشخیص و تأیید می کنه. خیلی از مواقع افراد از وجود کیست در تخمدان خود بی خبرند و تقریبا تموم زنان مواردی از کیست بی خطر رو در طول زندگی در تخمدان خود دارن، اما درمون کیستای تخمدان وابستگی شدیدی به دلیل بروز و تشکیل اونا داره. سن، اندازه کیست و ظاهر اون در درمون اثرگذاره. اگه وجود کیست همراه با درد نباشه، احتیاجی به جراحی و پیگیری تخصصی نیس.

هیچ درمون خونگی واسه درمون کیست تخمدان وجود نداره و تنها مصرف داروهای غیراستروییدی ضدالتهاب در این موارد مؤثره. تموم توده های کیستی رو میشه با جراحی یا لاپاروسکوپی از بین برد و بعضی وقتا هم از لاپاروتمی یا همون جراحی باز شکمی کمک گرفته می شه. بعد از خارج کردن توده از بدن با انجام آزمایشا، بدخیم یا خوش خیم بودن اونا تعیین می شه. واسه درمون این کیستا باید به متخصص زنان مراجعه کرد. نگفته نمونه که هیچ راهی واسه جلوگیری از تشکیل کیست تخمدان وجود نداره و کارایی پیشگیرانه واسه این توده ها شناسایی نشده.



دیدگاهتان را بنویسید