پرکاری تیروئید یکی از مریضیای مربوط به غده ی تیروئیده. تیروئید، غده ی پروانه ای شکل و کوچکیه که در جلوی گردن قرار داره. این غده هورمونایی به نامای تترا یدوتیرونین (T4) و تری یدوتیرونین (T3) ترشح می کنه، این دو، هورمونای ساده ای هستن که وظیفه ی کنترل انرژی سلولای بدن رو برعهده دارن. غده ی تیروئید با ترشح این هورمونا، متابولیسم (سوخت وساز بدن) رو تنظیم می کنه. پرکاری تیروئید زمانی اتفاق میفته که غده ی تیروئید، بیش ازحد تترا یدوتیرونین (T4) یا تری یدوتیرونین (T3) یا هردوی این هورمونا رو ترشح کنه. تشخیص به موقع و درمون مناسب، می تونه علائم پرکاری تیروئید رو از بین ببره و از مشکلات جانبی اون جلوگیری کنه.

 

دلیل پرکاری تیروئید چیه؟

پرکاری تیروئید می تونه دلیلای زیادی داشته باشه. مریضی گریوز، یکی از شایع ترین علل پرکاری تیروئیده. گریوز یه جور مریضی خودایمنیه، این مریضی باعث می شه آنتی بادیای تحریک کننده ی تیروئید، بیش ازحد هورمون ترشح کنن. زنان، بیشتر از مردها به مریضی گریوز گرفتار می شن. این مریضی در بین افرادی که سابقه خانوادگی دارن، بیشتر اتفاق میفته. پس اگه فامیلی دارین که به این مریضی گرفتار هستن، حتما به دکتر خود بگید.

موارد زیر هم می تونن از علل پرکاری تیروئید باشن:

  • زیاده روی در مصرف یُد (یُد یک عنصر مهم در هورمونای تترا یدوتیرونین (T4) و تری یدوتیرونین (T3) است)؛
  • تیروئیدیت یا نا آرومی تیروئید، باعث افزایش ترشح تترا یدوتیرونین (T4) و تری یدوتیرونین (T3) می شه؛
  • تومورهای بیضها و تخمدان؛
  • تومورهای غده ی هیپوفیز یا تومورهای خوش خیم تیروئید؛
  • مصرف زیاد تری یدوتیرونین (T3) از راه مکملای غذایی یا داروها.

علائم پرکاری تیروئید

ترشح زیاد هورمونای تترا یدوتیرونین (T4) و تری یدوتیرونین (T3) می تونه باعث افزایش متابولیسم بدن شه. به این حالت پرکاری متابولیسم گفته می شه و علائمی مثل افزایش ضربان قلب، فشار خون بالا و لرزش دست داره. ممکنه فرد زیاد عرق کنه و نتونه گرمای زیاد رو تحمل کنه. پرکاری تیروئید، تغییرات حرکات روده، کاهش وزن و بی نظم شدن چرخه عادت ماهانه در زنان رو به دنبال داره.

خود غده ی تیروئید هم می تونه به شکل برابر یا نامتقارن متورم شه. کُره ی چشم فرد هم ممکنه برجسته شه. این حالت یکی از علائم اگزوفتالمی و مریضی گریوزه.

بقیه علائم پرکاری تیروئید:

  • افزایش اشتها؛
  • عصبی شدن؛
  • بی قراری؛
  • نداشتن تمرکز؛
  • ضعف عضلانی؛
  • ضربان بی نظم قلب؛
  • بی خوابی؛
  • شکنندگی و نازکی مو؛
  • خارش پوست؛
  • ریزش مو؛
  • تهوع و استفراغ؛
  • بزرگ شدن سینه در مردها.
مطلب مشابه :  علائم پوکی استخوان رو بشناسین "

علائمی که نیازمند مراقبتای پزشکی هستن:

  • سرگیجه؛
  • تنگی نفس؛
  • از دست دادن هشیاری؛
  • ضربان قلب بی نظم و سریع.

پرکاری تیروئید می تونه موجب فیبریلاسیون دهلیزی شه. فیبریلاسیون دهلیزی، یکی از شایع ترین شکلای مختلف آریتمی قلبیه که می تونه باعث سکته مغزی و مشکل احتقانی قلب شه.

پزشکان چیجوری پرکاری تیروئید رو تشخیص میدن؟

اولین قدم واسه تشخیص این مریضی، بررسی سابقه پزشکی مریض و معاینه ی اوست. با معاینات پزشکی این علائم قابل مشاهده ان:

  • کاهش وزن؛
  • ضربان سریع قلب؛
  • فشارخون بالا؛
  • بیرون زدگی چشما؛
  • متورم شدن غده ی تیروئید.

ممکنه آزمایشای دیگری هم واسه تشخیص پرکاری تیروئید انجام شه :

۱. آزمایش کلسترول خون

دکتر ممکنه سطح کلسترول خون فرد رو بررسی کنه. کلسترول پایین می تونه نشونه بالا بودن سوخت وساز باشه. در این حالت بدن فرد، به سرعت کلسترول رو می سوزونه.

۲. آزمایشای T4 ،T4 آزاد و T3

در این آزمایشا میزان هورمونای تیروئید (T4 و T3) در خون فرد اندازه گیری می شن.

۳. آزمایش هورمون تحریک کننده ی تیروئید

هورمون تحریک کننده ی تیروئید (TSH) در هیپوفیز ترشح می شه و غده ی تیروئید رو تحریک می کنه تا هورمونای بیشتری ترشح کنه. زمانی که سطح هورمون تیروئید طبیعی یا بالا باشه، TSH فرد باید پایین باشه. TSH غیرطبیعی ممکنه از اولین علائم پرکاری تیروئید باشه.

۴. آزمایش تری گلیسیرید

سطح تری گلیسیرید فرد هم واسه تشخیص پرکاری تیروئید آزمایش می شه. مثل پایین بودن میزان کلسترول، تری گلیسیرید پایین هم می تونه نشونه ­ی بالا بودن متابولیسم باشه.

۵. آزمایش جذب و اسکن تیروئید

در این آزمایش پرکاری یا کم کاری تیروئید مشخص و معلوم می شه کدوم نواحیِ غده ی تیروئید بیش ازحد فعال هستن.

۶. سونوگرافی

با سونوگرافی میشه اندازه کل غده ی تیروئید و هر توده دیگری رو بررسی کرد. پزشکان می تونن با سونوگرافی تشخیص بدن توده جامده یا مایع.

۷. سی تی اسکن یا ام.آر.آی

سی تی اسکن یا ام.آر.آی می تونن تومور هیپوفیزی رو که موجب تورم شده، نشون بدن.

درمون پرکاری تیروئید چیجوریه؟

۱. علاجای دارویی

داروهای ضد تیروئیدی مثل متی مازول (methimazole)، موجب جلوگیری از ترشح زیاد هورمونای غده ی تیروئید می شن. این دارو از علاجای شایع پرکاری تیروئید حساب می شه.

۲. درمون با یُد رادیواکتیو

طبق گزارش انجمن تیروئید آمریکا، ید رادیواکتیو واسه درمون بیشتر از ۷۰ درصد بزرگ سالان گرفتار به پرکاری تیروئید استفاده می شه. این درمون، سلولایی رو که هورمون تولید می کنن، از بین می بره. مشکلات جانبی شایع درمون با ید رادیواکتیو عبارتند از: خشکی دهن، خشکی چشم، گلودرد و مشکل حس چشایی. ممکنه مدت کوتاهی پس از درمون با ید رادیواکتیو، رعایت بعضی موارد احتیاطی لازم باشه. چون که ممکنه اشعه به نواحی دیگر بدن نفوذ کرده باشه.

مطلب مشابه :  دلیل جوش چرکی و روشای طبیعی علاج اون 

۳. عمل جراحی

ممکنه بخشی یا تموم غده ی تیروئید فرد با عمل جراحی ورداشته شه. پس از جراحی، به مریض مکملای تیروئیدی داده می شه تا از کم کاری تیروئید جلوگیری شه. کم کاری تیروئید در حالتی اتفاق میفته که غیرفعال بودن تیروئید موجب می شه هورمونای کمی ترشح شن. بعضی از داروها مثل پروپرانولول می تونن ضربان سریع قلب، تعرق، اضطراب و فشارخون بالا رو کنترل کنن. در بیشتر موارد، این درمون خوب عمل می کنه.

واسه از بین بردن علائم پرکاری تیروئید باید چیکار کرد؟

داشتن یک رژیم غذایی مناسب که مقدار زیادی کلسیم و سدیم داره، از اهمیت زیادی برخورداره. مریض می تونه درباره رژیم غذایی، مکملای تغذیه ای و میزان ورزش، با دکتر خود مشورت کنه. پرکاری تیروئید می تونه باعث ضعف و نازکی استخوانای فرد و درنهایت پوکی استخوان شه. مصرف ویتامین D و مکملای کلسیم تحت نظر دکتر، باعث تقویت استخوانا می شه.

استرس یا عفونت می تونه موجب «طوفان تیروئیدی» شه. طوفان تیروئید زمانی اتفاق میفته که مقدار زیادی هورمون تیروئید ترشح و باعث بدتر شدن علائم پرکاری تیروئید می شه. اثرات پرکاری تیروئید در درازمدت، بسته به دلیل ایجاد اون متفاوته. در بعضی موارد، پرکاری تیروئید بدون درمون بهبود پیدا میکنه، اما در موارد دیگری مثل مریضی گریوز، پرکاری تیروئید باگذشت زمان بدتر می شه. مشکلات جانبی مریضی گریوز می تونن زندگی فرد رو تهدید کنن و در درازمدت روی کیفیت زندگی اون اثر بذارن.

به چه دلیل مردها کمتر از زنان به پرکاری تیروئید گرفتار می شن؟

پرکاری و کم کاری تیروئید، معمولا با واکنشای خودایمنی شروع می شن. مریضی گریوز معمولا موجب پرکاری تیروئید و مریضی هاشیموتو باعث کم کاری تیروئید می شه. هردوی این مریضیا با حمله سیستم ایمنی بدن به غده ی تیروئید شروع می شن.

محققان هنوز به درستی نمی دونن به چه دلیل مردها در مقایسه با زنان کمتر به مریضیای خودایمنی گرفتار می شن. اونا دلیل این موضوع رو به فرقای سیستم ایمنی زنان و مردها در رابطه میدونن. زنان در مقایسه با مردها، واکنشای شدیدتری به واکسن، زخمای شدید و عفونت نشون میدن، پس این احتمال هست که سیستم ایمنی بسیار فعال زنان، خطر دچار شدن به مریضیای تیروئیدی رو در اونا افزایش بده.

منبع : healthline

دیدگاهتان را بنویسید