کشورهای توسعه یافته و نظام بین المللی

دانلود پایان نامه
  • 2-3-3- بررسی کتاب تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی
    اولین کتاب اینگلهارت در این مورد مربوط به سالهای 1970 تا 1977 بوده و پیش بینی آینده در کتاب “انقلاب آرام” ارایه شده است. کتاب دوم “تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی” (1990)است که حاوی اطلاعات جمع آوری شده از کشورهای مفروض جهت سنجش تجربی تئوری مورد نظر او میباشد. مبنای کتاب بررسی دگرگونی فرهنگی در جوامع پیشرفته صنعتی است و اینگلهارت بحث خود را اینگونه آغاز میکند که: «از چند دهه گذشته تغییرات زیادی در زمینه اقتصاد، تکنولوژی و مسایل اجتماعی موجب تغییرات تدریجی فرهنگی در ارزشهای مادی و فرامادی شده که خود منجر به تغییر خواست مردم و تغییر نگاه آنان به زندگی گردیده است» (اینگلهارت‏،1373، ص3) وی برای اثبات مدعای خود دست به مطالعات تجربی میزند و طی آن بطور مستند گذر از ارزشهای مادی به فرا مادی را در جوامع مفروض نشان داده و حتی دست به پارهای پیشگوییهای متهورانه نیز میزند. کما اینکه وی در کتاب اول خود پیش بینی کرده بود که تغییرات نگرشی که او در میان گروههای جوانتر و تحصیلکردهتر مشاهده کرده است با افزایش سن آنها به خیزش مجموعه جدیدی از مسایل فرهنگی میانجامد و اینکه این تحولات نظامهای حزبی و دموکراسیهای پیشرفته صنعتی را دگرگون میسازد (1977، به نقل از 1373، ص 3) و درواقع رویدادهای بعدی درستی این پیشگوییها را تایید کردند(اینگلهارت،1990). یکی از بارزترین پیشگوییهای اینگلهارت در مورد تحولات گسترده بلوک شرق بعد از فروپاشی اتحاد شوروی بود که موجب ارتقای وجهه علمی او نزد اندیشهگران حوزه فرهنگ و سیاست شد. اینگلهارت با زیر ذره بین گذاشتن نسل نو جوامع مفروض خود ادعا کرد نسلی که در سایه ثبات دو دهه بعد از جنگ جهانی و امنیت و رفاه آن سالها متفاوت با نسل گذشته پرورش یافته است دارای ارزشهای متفاوت و در اصطلاح فرامادی میباشد، زیرا که توسعه اقتصادی بعد از جنگ، ظهور دولت رفاه عمومی، تغییر در نظام بین المللی و رشد بیسابقه علم و تکنولوژی منجر به تغییرات تدریجی در ارزشهای اصلی و رایج درباره سیاست، کار، مذهب، خانواده و رفتار جنسی شده است. این دگرگونیهای فرهنگی هم بر رشد اقتصادی در جوامع صنعتی و هم بر نوع توسعه اقتصادی تاثیر گذاشته و به شالوده اجتماعی برخورد سیاسی، دلایل مردم برای حمایت از احزاب سیاسی و نوع حزبی که حمایت میکنند و راههایی که برای رسیدن به اهداف سیاسی خود برمیگزینند شکل نوینی بخشیده است و بالاتر از آن روی آهنگ رشد جمعیت، ساختار خانواده و تغییرات در رفتارهای مذهبی اثر گذاشته است(اینگلهارت، 1373، ص 5).
    2-3-3-1- بیان فرضیات نظریه اینگلهارت
    اودر سال 1990 چارچوب نظری خود را با دو فرضیه بنا نهاد
    1- فرضیه کمیابی
    2- فرضیه اجتماعی شدن
    فرضیه کمیابی بیان میکند که مردم بیشتر نگران نیازهای فوری و آنچه تهدیدشان میکند هستند تا چیزهایی که دور از دسترس وغیر ضروری به نظر میرسد. اولویتهای ارزشی فرد بازتاب محیط اجتماعی و اقتصادی وی است. بدین ترتیب مشخص است که بیشترین ارزشها را برای آن چیزی قایل میشود که عرضه آنها کم است. این فرضیه شبیه اصل مطلوبیت نهایی در اقتصاد است. در مورد کشورهای توسعه یافته مفروض اینگلهارت که سالها در امنیت اقتصادی بیسابقهای پرورش یافتهاند گر چه امنیت جانی و اقتصادی مسلما هنوز هم دارای ارزش مثبت است اما اولویت نسبی شان کمتر از گذشته است (اینگلهارت،1373، ص3). اولویت نسبی مادیات به مراتب کمتر از گذشته و مصداق اصل نزولی بودن مطلوبیت نهایی در اقتصاد است. در این مورد میتوان به هرم نیازهای مازلو و سلسله مراتب آن اشاره کرد. مازلو استدلال میکند که با ارضا یا دوام ستون زیستی نیازهای مادی فرد به سراغ نیازهای بعدی (فرامادی) خود میرود (گنجی،1378، ص 80). تاریخ اخیر اقتصاد جوامع پیشرفته صنعتی از لحاظ تطبیق با فرضیه کمیابی نتایج قابل ملاحظهای را در پی دارد؛ این جوامع یک استثنای قابل توجه در الگوی تاریخی غالب هستند که در آنها اکثریت جمعیتشان تحت گرسنگی و عدم امنیت اقتصادی زندگی نمیکنند. این واقعیت به یک تحول تاریخی منجر شده که در آن نیاز به احترام، رابطه با دیگران، رضایتذهنی و زیباییشناختی مهمتر از تلاش برای بدست آوردن غذا و امنیت شده است.
    فرضیه دوم اجتماعی شدن است که بر مبنای آن مناسبات میان محیط اجتماعی و اقتصادی و اولویتهای ارزشی یک رابطه مبتنی بر تطابق بلافصل نیست و یک تاخیر زمانی محسوس در این میان وجود دارد، در واقع ارزشهای فرد تا حدود زیادی انعکاس شرایطی است که در طول سالهای قبل از بلوغ وی حاکم بوده است، لازم به تذکر است که در اینجا بلوغ اجتماعی و فکری مدنظر است (پیرحسینلو،ص53). فرضیه اجتماعی شدن حاکی از آن است که دگرگونی ارزشی فوق نه مستقیما بلکه بواسطه و بههمراه روند ورود نسل جدید به جامعه رخ میدهد، زیرا نفوذ ارزشهای جدید بازتاب درک ذهنی فرد از امنیت مالی و جانی است، نه خود سطح اقتصادی. یعنی نظام ارزشی فرد تنها تحت تاثیر وضعیت اقتصادی او نیست، بلکه بیشتر از آن بر اثر محیطهای فرهنگی و نهادهای رفاه اجتماعی سامان میپذیرد که مجموعا فضای پرورش و رشد فرد را شکل میدهند، نتیجتا نحوه جامعه پذیری (اجتماعی شدن) فرد در سالهای ابتدایی زندگی است که میتواند ساختار ارزشی آینده آن شخص را پیشبینی کند.
    اینگلهارت سپس تجربهای تاریخی از تحقیقات خویش در جوامع غرب را ارایه میدهد که ضمن آن استدلال میکند در سایه امنیت اقتصادی- اجتماعی بیسابقه یکی دو دهه اخیر و فضای ناشی از آن، افراد متعلق به اقشار مرفه که بنظر میرسد باید بیشتر بدنبال کسب درآمد باشند، تحت تاثیر ارزشهای فرامادی، بیشتر به مسایل کیفیت زندگی و کسب وجهه اجتماعی روی میآورند. کم درآمدشدن فرامادیون قطعی است اما نه بخاطر مشاغل سطح پایینتر و نه بخاطر اینکه افراد تنبلی هستند بلکه دین دلیل که آنها بدنبال خواسته های دیگری هستند. بر این اساس وی اینگونه نتیجهگیری میکند که در کشورهای مورد بررسی، نسلهای پس از جنگ نسبت به نسلهای پیشین فرامادیترند و اقشاری که در خانوادههای مرفهتر بزرگ شدهاند نیز نسبت به دیگر اقشار درون هر نسل گرایش بیشتری به فرامادیگری دارند، همچنین فرامادیون دارای مشاغل بهتر، تحصیلات بالاتر و پردرآمدتر میباشند(اینگلهارت‏،1373، ص186). وی دو پیامد برای تحصیلات از منظر دارا بودن ارزشهای فرامادی توسط یک فرد تحصیلکرده قایل است، اول اینکه تحصیلات خود ارزشهای فرامادی را تشویق میکند و دوم اینکه تحصیلات امنیت سازنده در طول سالهای شکل گیری شخصیت فرد را تحکیم میکند. بر مبنای نظریات اینگلهارت، کشورهایی که دارای نسبت بالاتری از فرامادیون هستند آهنگ رشد اقتصادی آهستهتری داشته و مراتب بالا را تایید میکنند. از شواهد فهم گرایش فرامادیگری در این مرحله موضوع شکست جبرگرایی اقتصادی مارکس میباشد زیرا رشد اقتصادی باعث به وجود آمدن فرامادیون میشود و ازدیاد فرامادیون باعث کاهش رشد اقتصادی میشود..
    از دیگر موضاعات فرهنگی مورد توجه اینگلهارت نگاهی موشکافانه به چرایی افول هنجارهای مذهبی و جنسی است. او میگوید پیمایشهای موجود نشان میدهد که تحول بین نسلی درباره ارزشهای مادی به فرامادی در رابطه با ارزشهای مذهبی و اجتماعی ادیان سنتی هم روی داده و اعتقاد به خدا کمرنگ و اعتقاد به دیگر اصول دینی از اینهم کمرنگتر شده است، حضور در کلیسا کاهش یافته و مهمتر اینکه مادیون خیلی بیشتر از فرامادیون حاضر به دفاع از هنجارهای سنتی یهودی و مسیحی هستند. اما اینگلهارت این نمودها را به معنای افول دین تعبیر نمیکند، زیرا او فرامادیگری را در اصل متفاوت با معنویتگریزی میشمارد(اینگلهارت‏،1373، ص 201). وی معتقد است فرامادیون به رغم بیگانگی از سنت، به مراتب بیشتر از مادیون به معنا و هدف زندگی میاندیشند، پس چرا گرایشهای فرامادی از منزلگاه دین سر در نمیآورد؟ پاسخ این پرسش به زعم اینگلهارت آن است که چون ادیان سنتی حرف چندان قانع کنندهای برای ارضاء نسلهای فرامادی ندارند، لذا اگرچه آنها بطور بالقوه علاقه بیشتری به دین دارند، ادیان سنتی موجود مفاهیم مناسب و زبان قابل فهم برای بیان معنا و هدف زندگی به آنان را دارا نیستند. براین مبنا، فرامایون مورد نظر علیرغم علاقه بیشتر به دین، اعتنای کمتری به آموزههای دینی و حتی مبانی و اعتقادات اساسی دینی داشته و در عوض تمایل جدی به اعتقادات عرفانی و حساسیت بیشتری به امور معنوی از خود نشان میدهند. در این مقوله نیز اینگلهارت با استناد به سه مورد تجربه نسلی، دورهای و چرخه زندگی استدلال میکند که اینکه جوانان مورد بحث اهمیت کمتری به خدا میدهند ناشی از تحول نسلی میباشد نه چرخه زندگی زیرا طبق استدلال اینگلهارت بین سالخوردگی و مذهبی شدن رابطهای وجود ندارد. از آنجاییکه مذهب بسیار در تغییرات فرهنگی اثرگذار میباشد روند غیر مذهبی شدن در حوزه هنجارهای جنسی و جنسیتی هم ادامه مییابد و در آنجا دگرگونی حتی اساسیتر نیز هست. از جمله موضع گیری فرامادیون در قبال هم جنسگرایی، سقطجنین، طلاق، روابط جنسی، فحشا و کشتن از روی ترحم بسیار متفاوت شده و اغلب با تسامح و تساهل همراه است. میل به بچه دار شدن در میان نسلهای جوان کمتر شده، گاهی دیده میشود که میگویند زن برای بچه دار شدن نیازی به ازدواج ندارد. خلاصه آنکه هنجارهای مذهبی و جنسی طبق آمار نوسانسنج اروپا به کارگردانی اینگلهارت سست شده و جهت حرکت تغییر ارزشها نیز به سمت فرامادی است و از پیامدهای مهم آن نیز افزایش طلاق، هم جنسبازی و کاهش میزان باروری میباشد(اینگلهارت‏،1373، ص 210-225). یکی دیگر از مسائل مورد توجه محقق مورد بحث، میزان رضایت و احساس خوشبختی در افراد جامعه آماری وی بوده است و نتایج ذکر شده حاکی از آن است که با توجه به فرضیه کمیابی انسانها از دست یابی به آرزوهایشان موقتا خوشحالند ولی این رضامندی موقت بوده و سریعا جای خود را به آرزوهای بعدی میدهد، احساس سعادت ذهنی اصولا زودگذر است و الویتهای ارزشی نسلها تغییر مییابد. برداشت اینگلهارت این است که خوشبختی نتیجه ثروتمند شدن نیست بلکه نتیجه موقتی ثروتمند شدن است. بر اساس پیمایشهای انجام شده ثروتمندان از فقراء احساس خوشبختی بیشتری را دارا نیستند و به یک معنای ساده و کلیشهای پول خوشبختی نمیآورد. در مجموع هلندیها از آلمانیها خوشبختترند. دراینجا نظریه تطابق ذهنی مطرح میشود بدین معناکه سطح آرزوهای فرد بتدریج با وضعیت او تطابق میابد و او به چیز هایی که کمیابترند به دیده معیار خوشبختی مینگرد (خوشبجتی همیشه بر فراز تپه بعدی قرار میگیرد)( اینگلهارت‏،1373، ص 240-259).
    بر طبق نظریه آرزو و تطابق در دراز مدت این کیفیت ذهنی زندگی است که اهمیت پیدا میکند.
    وقتی که وضعیت ایدهآل جدیدی برای مدتی باقی بماند باز ارزشهای نسلی دگرگون خواهند شد و دقیقا مطابق آرزو افق بعدی تغییر میکند. مثلا روحیه گسترش فردیت و حق ابراز نظر که در فرهنگ ژاپنی بر اساس فرضیه اجتماعی شدن و کمیابی برای جوان ژاپنی جالب بوده حالا با گسترش فردیت و حق ابراز نظر خودش را نشان میدهد(اینگلهارت، 1373، ص 251). در قسمت تحلیل نتایج درباره هر کدام از گرایشات مطرح شده و رابطه آنها با سنخهای ارزشی مادی/فرامادی توضیحات بیشتری داده خواهد شد.
    2-3-3-2- مدل تحلیلی اینگلهارت
    نظریات اینگلهارت در مورد تغییرات فرهنگی را در کتاب «تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته صنعتی»، می‌توان به صورت مدل زیر بیان نمود
    مدل تحلیلی- نظری اینگلهارت در کتاب تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته صنعتی
    بعد نظری بعد عملیاتی و تحلیلی
    نظریه اصلی (امنیت و رفاه منجر به رشد فراوانی فرامادیون میشود) رشد اقتصادی 1- تقسیم بندی زمانی دوران جنگ و دوران پس از جنگ و مقایسه موقعیت اقتصادی ایندو
    – تهیه جدول رشد اقتصادی در زمان شکلگیری شخصیت(قبل از بلوغ و در حدود 15 سالگی) که البته به این دلیل که در چند دهه اخیر کشورهای غربی همگی با رشد و بهبود وضعیت رفاهی مواجه بوده‌اند اینگلهارت از شاخص سال (سن افراد) نیز استفاده کرده است
    افزایش فرامادیون 2- تعریف شاخص و سنخ‌های ارزشی (مطالعه مقطعی)
    مطلب مشابه :  سیستم کاملا قابل مشاهده و تعمیرات مبتنی بر شرایط

  • 3-تحلیل عامل (مطالعه مقطعی)
    4-مقایسه تحلیل عامل در کشورهای مختلف (مطالعه مقطعی)
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.