پایان نامه درمورد پیامبراکرم (ص) و روابط خانوادگی

دانلود پایان نامه

امام علی (ع) در پایان عمر شریفشان، در وصیّتی به فرزندانشان بر«حسن معاشرت» تأکید داشتند. در روایتی از امام محمّد باقر(ع) نقل شده که فرمود: حضرت امیرمومنان(ع) در حال احتضار تمام فرزندانشان را دور خویش جمع کرد و سفارش فرمود: «وَ کَانَ ءَاخِرُ وَصِیَّتِهِ یَا بُنَیَّ! عَاشِرُواالنّاسَ عِشرَهً إِن غِبتُم حَنُّوا إِلَیکُم ، وَ إِن فَقَدتُم بَکَوا عَلَیکُم» ؛ (و در پایان سفارش خود، فرمود: «پسرانم و فرزندانم! با مردم به گونه ای زندگی و معاشرت نمایید که اگر در میان آنان نبودید ، به شما اشتیاق و علاقه داشته باشند و اگر مُردید ، بر شما بگریند.) از این حدیث گهربار می توان نتیجه گرفت که مولای متّقیان(ع) ضرورت حسن معاشرت را در اجتماع بیان می دارند و از آن جایی که لفظ «النّاس» افاده ی عموم می کند ، چگونه در محیط خانواده، مرد خانه نیاز به حسن معاشرت نداشته باشد؟ پس می توان گفت، که زوج نیز به موازات زن ، در کانون خانه و خانواده، نیاز به حسن معاشرت از سوی زوجه دارد.امام محمّد باقر (ع) فرمود:«به راستی که خداوند عزّوجلّ بر زنان و مردان جهاد را واجب کرده است امّا جهاد مردان آن است که (برای حفظ دین و مملکت) مال و خون خود را بذل کنند تا در راه خدا کشته شوند و امّا جهاد زن آن است که در مقابل دشواری های زندگی همسرش صبر کند.»
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «سفارش مرا درباره نیکی به زنان بپذیرید.» هم چنین در جایی دیگر آمده است که پیامبراکرم (ص) فرمود: «شایسته ترین مردم از نظر ایمانی ، خوش اخلاق ترین و مهربان ترین آنان با خانواده اش است. و من مهربان ترین شما با خانواده ام هستم.» امام صادق (ع) در مورد چگونگی معاشرت مرد در خانواده، دستورات مفیدی ارایه نموده که عمل به آن فضای خانواده را سرشار از عطوفت و مهربانی می نماید.«إنّ المَرءَ یحتاج فی منزله و عیاله إلی ثلاث خلال یتکلّفها و إن لَّم یَکُن فِی طَبعه ذَلک معاشره جَمیِله ، وسعه بتقدیر، و غیره بتحصنٍ» ؛ (هر مردی در محدوده ی خانواده اش نیاز به سه چیز دارد ، هر چند برخلاف طبع و میل او باشد:1- خوش رفتاری و گشاده رویی2- گشاده دستی و ایجاد آسایش و رفاه 3- غیرت ناموس داری).

  • 2- تعاون و همکاری
    تعاون و همکاری در امور منزل، سبب شادابی و تکامل خانواده می گردد. بنا بر نصّ صریح قرآن کریم که در خصوص تعاون و همکاری در امور خیر را توصیه می کند و می فرماید : «… وَ تَعَاوَنُوا عَلَی البِرِّ وَالتَّقوَی…» ؛ (… و [همواره] در راه نیکى و پرهیزگارى با هم تعاون کنید… ) لذا در این راستا ، تقسیم کار و تعاون و همکاری بین زن و شوهر ، زن را از اموری که سزاوار آن نیست، باز می دارد؛ نمونه ی بارز آن را می توان ، همیاری و همکاری حضرت علی (ع) نسبت به حضرت فاطمه(س) در کارهای خانه دانست. هر چند کارهای خانه بر عهده ی زن است؛ امّا باید توجّه داشت که اداره ی یک منزل ، کار آسانی نیست و توجّه زن به منزل و رسیدگی به امور خانه، از زینت های او به حساب می آید. مردان نیز باید بدانند که کمک کردن به همسرشان ، نزد خداوند کمتر از عبادت های قبول شده نیست.خدمت زوجین به یکدیگر از عبادات بسیار مهمّ و دارای پاداش بسیار عظیم در پیشگاه الهی است. رسول اکرم(ص) فرمود: «توفیق خدمت به زن و بچّه نمی یابد؛ جز انسان خالص و باصداقت یا دارای مقام شهادت ، یا مردی که خداوند خیر دنیا و آخرت را در وجود او اراده کرده است.» و هم چنین در جایی دیگر از آن حضرت آمده است که فرمود:«خِیَارُکُم خِیَارُکُم لِأَهلِهِ» ؛ (بهترین فرد شما کسی است که به زن و فرزندش نیکی کند.)
    پیامبر اکرم(ص) فرمود: «مردی که در خانه به زن خود کمک کند، به عدد هر مویی که بر بدن اوست، خداوند ثواب یک سال عبادت را برایش منظور می کند.»

  • عایشه نقل کرده است: رسول خدا(ص) در خانه، مانند یکی از خادمان کار می کرد. و خانه را جاروب می کرد. لباس و کفش خود را وصله می زد. شتران را آب می داد ، گوسفندان را می دوشید ، درب خانه ی خود را می گشود، آب وضویش را خود آماده می ساخت ، خادم را در هر کاری یاری می کرد، با او غذا می خورد، و آن چه از بازار می خرید ، خود به خانه می آورد ، و با دست خود گوشت ریز می کرد.
    تعاون و همکاری علاوه بر این که برای زوجین به عنوان حق می باشد ، به عنوان تکلیف نیز برای زوجین مقرّر است ؛ زیرا امر به تعاون و همکاری دلالت بر تکلیفی بودن آن دارد. شوهر باید درکارِ خانه به همسرش کمک کند ، اگر کاری باشد که قامت بلند لازم دارد، رفیقی که قدش بلندتر است متصدّی می شود، اگر کار سنگینی باشد آن که قوی تر است انجام می دهد. خلوص و یک رنگی و صمیمیّت میان زن و شوهر ، بسیار عمیق تر و طولانی تر از دوستی میان دو رفیق است. شوهر اگر فکر کند کار کردن در منزل، مخالف حرمت و شخصیّت اوست، اشتباه کرده است ؛ زیرا در زندگی پیامبر اکرم (ص) که خود اسوه ی حسنه برای مسلمانان است روح تعاون و همکاری در زندگی آن حضرت، وجود دارد. لذا شوهر باید بدون این که زن از او تقاضا کند در کارهای منزل به وی کمک کند.
    عروه بن زبیر گوید: «کسی از عایشه پرسید که آیا رسول خدا(ص) در خانه کار می کند؟ گفت : آری. کفش هایش را تعمیر می کرد ، جامه اش را می دوزد، همان گونه که شما کارهای خود را در منزل انجام می دهید ، او هم کارهایش را انجام می دهد.»
    «دخل رسول الله (ص) عَلَی عَلِیٍّ فَوَجَدَهُ هُوَ وَ فَاطِمَهَ (ع) یَطحَنَانِ فِی الجَارُوشِ ، فقال النّبیُّ (ص)أیُّکُمَا أعیَی؟ فَقَال عَلِیُّ : فاطِمَه(س) یَا رَسُول اللهِ(ص) ، فَقَالَ لَهَا: قُومِی یَا بُنَیَّهُ ، فَقَامَت وَ جَلَسَ النَّبِیُّ (ص) مَوضِعَهَا مَعَ عَلِیٍّ (ع) فَواسَاهُ فِی طَحنِ الحَبَّ.» ؛ (رسول خدا(ص) به خانه علی(ع) وارد شد. او و فاطمه(س) را دید که با کمک یکدیگر با آسیاب دستی آرد می کنند. پیامبر اکرم (ص) فرمود: کدام یک خسته ترید ؟ علی(ع) عرض کرد: فاطمه(س)خسته تر است. پیامبر(ص) به او فرمود: برخیز دختر جان! فاطمه(س) برخاست و پیامبر (ص) به جای او نشست و علی (ع) را در آرد کردن کمک نمود.)
    از این داستان کوتاه ، لطایفی برداشت می شود که به برخی از آن ها در ذیل اشاره می شود:
    1- پیامبر(ص) با همه مشغله ها اعمّ از تبلیغ دین ، جنگ و… از صله ی رحم و خبرگیری از دختر و دامادش را فراموش نمی کند.
    2- رفتن پیامبر بدون تشریفات (سرزده ) است.
    3- برای کمک به دختر و داماد است؛ نه برای جانبداری از یکی از آن ها.
    4- فاطمه و علی (ع) نان خود را با دست خود تهیه می کنند.
    5- علی (ع) که کارهای بیرون خانه را به عهده گرفته است ، گاهی هم به کارهای درون خانه می پردازد و به همسرش کمک می کند.
    6- بسیار نکته ی لطیفی است که پیامبر (ص) در مرحله اوّل به فاطمه(س) نمی فرماید: تو خسته ای برخیز تا من به جای تو بنشینم؛ بلکه سئوال می فرماید:کدام یک خسته ترید؟ تا تساوی را رعایت کرده باشد.
    7- لطیف تر از سخن پیامبر(ص) این که، در جواب سئوال پیامبر(ص) ، پیش از آن که فاطمه (س) بفرماید: من خسته ام ، علی (ع) می فرماید: فاطمه (س) خسته تر است.
    قال الامام باقر(ع) : «إِنَّ فاطمهَ عَلَیهَا السَّلَامُ ضَمِنَت لِعَلِیٍّ (ع) عَمَلَ البَیتِ وَالعَجینَ وَقمَّ البَیتِ وَ ضَمِنَ لَهَا عَلِیُّ (ع) مَا کَانَ خَلفَ البَابِ : نَقلَ الحَطَبِ وَ أن یَجِیءَ بِالطَّعَامِ.» ؛ (امام باقر(ع) فرمود: فاطمه(س) در خانه علی (ع) کار خانه و خمیر کردن و نظافت را به عهده گرفت و علی (ع) کارهای بیرون خانه را ؛ مانند آوردن هیزم و مواد خوراکی.)
    اسلام برای تمام تلاش های زن که در خانه ی همسر انجام می دهد ، ارج می نهد تا آن جا که امام صادق(ع) می فرماید: « لیوان آبی که زن به همسر می دهد از یک سال عبادت شب و سحرخیزی که روزش را روزه بگیرد ، نزد خدا بهتر است.» سفارش اسلام به تعاون و همکاری زوجین تا جایی است که در شیوه ی زندگی امام علی(ع) آمده که یکی از بانوان عصر خلافت آن حضرت می گوید: دیدم آن حضرت باری را بر دوش نهاده و با شوق و علاقه به سوی خانه می برد.گفتم: آن بار چیست؟ حضرت فرمود: خرما. سپس فرمود : آیا نمی خوری؟ گفتم: نه، میل ندارم. عرض کردم: آن را به من بده ، من به خانه می رسانم. حضرت فرمود: «أَبُوالعَیَالِ أَحَقُّ بِحَملِهِ» ؛ (سرپرست خانواده، شایسته تر است که آن را به سوی خانواده اش حمل کند.)
    بنابراین، زوجین در جهت تحکیم روابط خانوادگی و حرکت در مسیر رشد و بالندگی باید با یک دیگر در کارهای خانه همکاری و تعاون داشته باشند و از این امر نباید شانه خالی کنند. سیره ی عملی اولیای دین مبنی بر تقسیم کار درون منزل موید این گفته می باشد که: «لا یَخدمُ العیَالَ إِلاّ صَدِیقٌ أو شَهیدٌ أو رَجُلٌ یُریدُاللهُ بِهِ خَیرَ الدُّنیا وَالآخره» ؛ (به همسر خدمت نمی کرد؛ مگر مرد صدّیق یا شهید ، یا مردی که خداوند برایش خیر دنیا و آخرت را بخواهد.)
    نووی در شرح حدیثی درباره ی «اسماء بنت ابی بکر» که به نگه داری – اسب همسرش- زبیر می پرداخت ، می نویسد: این ها از معروف است که مردم انجام می دهند و کار زن (در خانه و انجام امور شوهر) تبرّعی است و احسان به زوج ، از مصادیق معاشرت به معروف است . این کار بر او واجب نیست و اگر انجام نداده ، گناه نکرده است. زن و مرد در حریم خانه باید همکار و مددکار یکدیگر باشند نه رقیب یکدیگر. زن و مرد برای رقابت خلق نشده اند بلکه برای سکون و آرامش خلق شده اند. در واقع یکی از مصادیق سکون و آرامش در روابط زن و شوهری همین است که یکی مسئولیت بیرون خانه و دیگری مسئولیت درون خانه را بر عهده گیرد. در روایتی از امام محمّدباقر(ع) چنین می خوانیم: «تقاضی علی و فاطمه إلی رسُول الله فی الخدمه ، فَقَضَی علی فاطمه بخدمه مادون الباب ، وقَضَی علی علیّ بما خلفه . قال: فَقَالَت فَاطِمَه : فَلَا یَعلَمُ مَا دَاخلنی مِنَ السُّرور إلّا الله بإکفانی رَسُول الله تحمّل رقاب الرّجال » ؛ (علی و فاطمه در مورد خدمات خانواده از پیامبر اکرم (ص) تقاضای راهنمایی کردند. ایشان بر فاطمه(س) خدمت درون خانه و بر علی(ع) خدمت بیرون خانه را مقرر داشت . امام باقر(ع) فرمود: فاطمه(س) چنین گفت: تنها خدا می داند که بازداشتن من از وظایف مردان چه قدر مرا خوشحال کرد.) نتیجه ی همین رهنمود است که امام صادق(ع) فرمود:«کان أمیرالمومنین(ع) یحتطب و یستقی و یکنس ، و کانت فاطمه (س) تطحن و تعجن و تخبز» ؛ (امیرالمومنین(ع) هیزم کشی می کرد و آب می آورد و جارو می کرد و فاطمه(س) آرد می کرد و خمیر می کرد و نان می پخت.)
    همان گونه که ملاحظه می شود، این تقسیم کار به مذاق بزرگ ترین زوج متکامل عالم، که پس از زفاف و آغاز زندگی نوین ، از پیشوای بزرگ اسلام تقاضای تقسیم کار می کنند، بسیار گواراست. امّ سلمه نقل می کند که رسول خدا(ص) فرمود: «هرزنی که در خانه ی شوهرش به عنوان سامان دادن زندگی ، چیزی بردارد و به جای دیگر بگذارد ، خداوند به او نظر لطف می کند و کسی که مشمول نظر لطف الهی شود، مشمول عذاب نخواهد شد.»
    3- احترام به یکدیگر
    برای تحکیم بنیان خانواده ، باید به گونه ای تدبیر شود که نظم خانواده، به هم نریزد؛ وگرنه ناخواسته روحیه ی تقابل و استغنا و طغیان بروز می کند و قاعده ی «جَعَلَ بَینَکُم مَّوَدَّهً وَ رَحمَهً» به دو نیروی برابر و متقابل تبدیل می شود و نه تنها عطوفت و مهر ، این مجموعه را به هم پیوند نخواهد داد ، بلکه گاهی زمینه ی دافعه نیز رشد می کند.
    گاهی زن و شوهر ، خسته از کار بازگشته و نیازمند استراحت ، مهر و پذیرایی از طرف دیگر هستند، امّا آن طرف نیز یک لقمه ی نانی خورده یا ناخورده از فرط خستگی در گوشه ای می خوابد و در این صورت ، اجتماع خانواده شکل نمی گیرد. طبیعی ترین شکل خانواده همین است که هیچ عاملی جز مرگ نتواند پیوند زناشویی را بگسلد و میان زن و شوهر جدایی بیفکند.احترام به یکدیگر علاوه بر این که حق مشترک زن و شوهر است ، می توان به عنوان یکی از مصادیق ، حسن معاشرت نیز برشمرد.
    زن از نظر اسلام ، مهمان محترمی است که از جنبه احترام ، مهمان است و از جهت دخالت در امور زندگی ، شریک صاحب خانه ( شوهر) و وقتی بچّه دار می شود ، نقش مادر را در خانه، ایفا می کند. امام صادق (ع) فرمود:«مَنِ اتَّخَذَ امرَأَهً فَلیُکرِمهَا فَإِنَّمَا امرأهُ أَحَدِکُم لُعبَه فَمَنِ اتَّخَذَهَا فَلَا یُضَیِّعهَا.» ؛ (هر کس زنی بگیرد باید احترامش کند. زن شما لُعبت و دلبر است ، هر کس لعبتی به دست آورد، نباید آن را ضایع سازد.)
    زن به مثابه ی امانت الهی، در دست شوهر است؛ هم چنان که در حدیث زیر، این کلام به دست می آید، که رسول مکرّم اسلام (ص) فرمود: «أَخبَرَنِی أَخِی جَبرَیِیلُ وَ لَم یَزَل یُوصِینِی بِالنِّسَاءِ حَتّی ظَنَنتُ أَن لَا یَحِلَّ لِزَوجِهَا أَن یَقُولُ لَهَا أُفٍّ … أخَذتُمُوهُنَّ عَلَی أَمَانَاتِ اللهِ…» ؛ «برادرم جبرییل به من خبر می داد و همواره سفارش زنان را می نمود ، تا آن جا که من گمان کردم ، برای شوهر جایز نیست که به زنش اُفّ بگوید… شما، زنان را به عنوان امانت خدایی گرفته اید.» رسول اکرم(ص) فرمود: «کُلَّمَا ازدَادَ العَبدُ إِیمَاناً ازدَادَ حُبّاً لِلنِّسَاءِ» ؛ ( هرچه ایمان انسان افزون تر باشد، به همسرش بیشتر محبّت می کند.)
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.