پایان نامه درمورد نیازهای اجتماعی و روابط بین الملل

دانلود پایان نامه
  • فهرست شکل ها
    عنوان صفحه
    شکل 1- 1: نمودار تشخیص علل بی نظمی سیاسی 18
    شکل 5-1: نمودار جهانی شدن به عنوان کاتالیزور 115
    فصل اول
    کلیات
    مقدمه
    جهانی شدن به عنوان موضوعی که بیشتر در دهههای پایانی قرن بیستم به عرصه گفتمانهای اجتماعی وارد شد توانست در زمانی کوتاه توجه اندیشمندان جهان را به سوی خود جلب نماید .شیوع این موضوع صرفهنظر از پیشینه تاریخی و فلسفیاش به حدی چشمگیر بوده است که تقریباً در همه حوزههای فکری واجتماعی معاصر با تعبیر وتفسیری خاص از آن سخن به میان میآید. جالب اینجاست که علیرغم متداول بودن این اصطلاح هنوز تعریف جامع و مانعی از آن اراده نشده است . تحت این شرایط به واسطه تراکم زمان ، مکان و فضا دیگر نمیتوان خود را دریک محیط بسته جغرافیایی تعریف کرد . به گونهای که هویت در گذر زمان معنا ومفهوم پیدا کرده است. در چنین وضعیتی دولت – ملت نمیتواند به مثابه مدل وستفالیایی عمل نموده و شاهد نفوذپذیری مرزها و تحدید حاکمیتها میباشد. در این شرایط تراکم فضا وزمان جوامع اسلامی میتوانند با استفاده از فرصتهای پدید آمده استعدادهای بالقوهای که بنابر آموزههای اسلامی برای جهانشمول شدن آیین اسلام وجود دارد بهره گیرند .
    1-1 شرح و بیان مسئله پژوهشی
    جهانی شدن از جمله مسائل مهم جهان حاضر است که ابعاد گوناگون فرهنگی ، اقتصادی و سیاسی دارد. این پدیده، بسیاری از دانشمندان را به تفکر پیرامون خود واداشته و هریک از آنها تلاش کرده اند تفسیر وتبیین علمی از این روند ارائه دهند. در سالهای اخیر اندیشمندان بسیاری از این مفهوم به شکل گسترده استفاده کرده وآن را مفهومی کلیدی نه تنها در علوم سیاسی یا روابط بین الملل بلکه در کل علوم اجتماعی می دانند. برای نمونه مالکوم واترزجهانی شدن را مهمترین موضوع ومفهوم دهه 1990قلمداد می کند که نشان دهنده گذار جامعه انسانی به هزاره سوم است.( واترز، 1379: 9) جهانی شدن هر چند به تازگی به شیوه‌ای نوین مطرح شده است، چیز تازه‌ای نیست و سابقه‌ای بس طولانی دارد؛ به گونه‌ای که از نظر رابرتسون نیز فرآیند کلی جهانی شدن دست‌کم به پیدایش دین‌های جهانی در بیش از دو هزار سال پیش می رسد ( رابرتسون، 1385: 31). نویسندگان و صاحب نظرانی مانند مزروعی نیز نخستین نشانه‌های فرآیند جهانی شدن را در تمدن اسلامی و شرق باستان شناسایی می‌کنند( گل محمدی ، 1386 : 23). فرآیند جهانی شدن و ریشه‌های آن در نوع سنتی با ادیان جهانی مخصوصاً اسلام آغاز گردید و تا آغاز دوره رنسانس ادامه داشت. از این تاریخ به بعد، نوعی دیگر از جهانی شدن که می‌توان از آن به جهانی شدن مدرن و یا به تعبیر «شولت»، جهانی شدن سکولار یاد کرد، آغاز شد(شولت،1382: 73).
    نکته مهم دیگر درباره ماهیت این فرآیند، پروسه‌ای پروژه‌ای و یا ترکیبی بودن آن است. عده‌ای ماهیت آن را یک فرآیند طبیعی و برخاسته از جوامع پسا صنعتی غرب می‌دانند(سجادی ، 1387: 31) و آن را یک پروسه طبیعی قلمداد می‌کنند. در دیدگاه دیگر، جهانی شدن امر تصنّعی و هدایت شده است که غرب، آن را در راستای خواست‌ها و منافع خویش تعقیب و هدایت می‌نماید( سجادی ، 1387: 31). از این رو آن را یک پروژه کاملاً غربی برای استعمار دیگران می‌دانند. در نگرش سوم که مورد نظر این پایان نامه است، جهانی شدن، پدیده‌ای مرکب از هر دو جنبه پروسه‌ای و پروژه‌ای می‌باشد. بر این مبنا، این پدیده مانند هر پدیده دیگر فرصت‌ها و چالش‌هایی را به وجود می‌آورد. لذا جهانی شدن در کنار چالش‌ها، فرصت‌هایی نیز ایجاد نموده است که در این پایان نامه به فرصت‌های جهانی شدن برای امت سازی پرداخته خواهد شد.
    یکی از نتایج اساسی جهانی شدن، برداشتن فاصله‌هاست: افزایش فزاینده اطلاعات و رسانه‌های گروهی، مفهوم مرز در واحدهای سنتی همچون، دولت ـ ملت را بی‌اثر می‌سازد و مرزهای جغرافیایی، جای خود را به مرزهایی با توانایی‌های اطلاعاتی می‌دهد. با روند جهانی شدن، عمل سیاسی نیز جهانی می‌شود( لسناف ،1385: 220). در این وضعیت، در کنار تهدیدها و پی‌آمدهای سوء جهانی شدن، به دلیل طرح فرا جامعه ظرفیت‌ها و قابلیت‌هایی نیز برای جهانی شدن واقعی و مورد نظر ادیان فراهم می‌ شود(قوام ،1382: 361 ).
    جهانیشدن، با پشت‌ سر گذاشتن و در نوردیدن مرزهای جغرافیایی ملی در مناسبات و روابط فرهنگی، سیاسی، اجتماعی منجر به نزدیک‌تر شدن مسلمانان در ورای ملّیت و قومیت آنان می‌شود و فن‌آوری نوین ارتباطی و اطلاعاتی از جمله «اینترنت»، امکان تغییر و تحول در باورها، ارزش‌ها فراهم نموده و در نتیجه، تصویر ذهنی مخاطبین را در حد بالایی افزایش داده است(افروغ 1387 : 40) و این مسئله به این معناست که جهانی شدن باعث تضعیف بنیانهای دولت- ملت و شکل گیری افق های جدیدی برای امت سازی شده است.
    کمرنگ شدن نقش قومیت وملیت می‌تواند ذهنیت مسلمانان را فراتر از جامعه ملّی به سمت ایجاد تصویری مثبت از زیست مشترک، سرنوشت و آینده مشترک سوق دهد و محیط ذهنی ـ روانی بسیار خوبی ایجاد کند تا زمینهساز انسجام اسلامی شود ودر نتیجه نوعی امت سازی رخ دهد.
    بر اساس آنچه واترز گفته است، جهانی شدن، فرآیندی است که در آن قید و بندهای جغرافیایی که بر روابط اجتماعی و فرهنگی سایه افکنده است، از بین می‌رود و مردم به طور فزاینده‌ای از کاهش این قید و بندها آگاه می‌شوند. کاهش قید و بندهای جغرافیایی، منجر به کمرنگ‌تر شدن تصویر مثبت ناسیونالیستی در بین مسلمانان می‌شود و زمینه‌های واگرایی ناشی از ناسیونالیسم را کم‌ می‌کند. همچنین تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات، فرصتی است که تصاویر ذهنی غیر واقعی متقابل بین نخبگان حاکم بر کشورهای اسلامی را کاهش و آنان را به سمت نگرش واقع‌بینانه‌تر از یکدیگر سوق دهد. این وسایل در دوره ما قبل اخیر جهانی شدن، بیشتر در اختیار قدرت‌های بزرگ بود که بر اساس منافع خود به اختلاف بین حاکمان کشورهای مسلمان و منفیسازی بین آنها اقدام می‌نمودند. از طرفی اکثر قریب به اتفاق دول کنونی ممالک اسلامی بر پایه الگوی “دولت – ملت ” غرب بنا نهاده شده است و با خاصیت سکولار یا نیمه سکولار و غیر مردمی و انحصاری خود هرگونه پیوستگی و وحدت را از روزنه منافع ملی و طایفهای و قومی و از دیدگاه فلسفه سیاسی مسلط امروز غرب و سیستم حاکم بر جهان آن مینگرند. بحران مشروعیت سیاسی در ممالک و دنیای اسلام در عصر حاضر در تغییر وتحولات وارده به الگوی دولت – ملت نیست بلکه در اصل وجود وتعارض با چنین نظامی است(مولانا، 1388 : 117). در بسیاری از کشورهای اسلامی فاصله میان مردم وجامعه و دولتهای حاکم بر سرزمین های اسلامی در حال افزایش است. از طرفی اسلامگرایان( امت اسلامی ) تنها جامعه و گروهی هستند که به طور جدی خواستار یک نظام فرامرزی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میباشند. امتسازی به گونهای در واکنش به جریان جهانشمولی اقتصادی، فرهنگی و تکنولوژی امروزی که ادامه سلطه گرایی گذشته است شکل میگیرد و با اتحادو وحدت و شناخت واقعیت به جای واکنشهای آنی و پروژه های پراکنده و متفرقه و تزئینی که این روزها اغلب از طرف برخی از دولتها و ممالک اسلامی دیده می شود، مأموریت تاریخی خود را انجام داده و با درایت کامل مدلولات فکری و عملی خود را در چارچوب جهانشمولی اسلام به دنیا ارائه خواهد کرد. همانگونه که ملت سازی و فراهم کردن زمینه برای ایجاد دولت ملی پروسه چندان آسانی نبوده است، امتسازی نیز آسان نخواهد بود.
    1-2- کلید واژه ها
    1-2-1- جهانی شدن (Globalization )
    فرایندی که از طریق آن، شرایط وکارگزاریهای دولت فرو میپاشد وساختاری از روابط میان کنشگران مختلفی شکل میگیرد که در بستری حقیقتاً جهانگیر عمل میکندو نه صرفاً بین المللی. این به معنای آن است که کنشگران منفرد و به طور خاص دولتها که فرض میشود اعمال حاکمیت میکنند، کنترل خود را بر این فرایندها و در نتیجه پیامدهای بعدی آن از دست داده اند( ایوانز،1381: 309).
    1-2-2- دولت- ملت (Nation-State)
    واحد سیاسی اصلی جهان مدرن است و میتواند به عنوان واحد اصلی روابط بین الملل د نظر گرفته شود. معهذا پدیده نسبتاً جدیدی است. در اروپا بین قرون 16 و 19 میلادی، بعد از فروپاشی مقدس روم و ظهور دولت متمرکز مدعی اقتدار خاص وانحصاری در قلمرو سرزمین معین توسعه یافت. قدرت سیاسی مطلق در داخل اجتماع و استقلال از خارج از ویژگی های خاص آن هستند( ایوانز،1381: 520).
    1-2-3- امت ( The Ummah)
    امت، اصطلاحی قرآنی و دینی است که همزمان با دین اسلام رواج یافته است و در فرهنگ غربی سابقهای ندارد. امت در اصطلاح قرآنی، گروهی همسان در دین آیین، زمان، مکان و دیگر مشترکات انسانی است. این اصطلاح هر چند با جامعه در اصطلاح امروزی مشابهتهایی دارد، ولی تفاوتهای محسوسی نیز در میان است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. جامعه در اصطلاح جامعه شناختی، گروهی سازمانیافته از اشخاص و افراد انسانی هستند که با هم در سرزمین مشترک زندگی میکنند و با همکاری در گروهها نیازهای اجتماعی – ابتدایی و اصلی خود را تأمین مینمایند و با مشارکت در فرهنگی مشترک و یکسان به عنوان یک واحد اجتماعی از دیگر جوامع متمایز میشوند( مساواتی ، 1382 : 142). اما امت گروه خاصی از پیروان یک دین یا یک عصر به سبب همسانی در نوع خاصی از عملکرد یا رویکرد فکری هستند ( طباطبایی ، 1376 : 36 ).
    1-2-4- امت سازی (Ummah-Building)
    مطلب مشابه :  تحقیق رایگان درباره بانکداری بدون ربا و وام دهنده نهایی

  • مفهوم امت، ثقل و مرکزیت امتسازی است و در حقیقت چارچوب جامعه شناسی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و تکنولوژیک نظام اسلامی است. مفهوم امت در اینجا متصل به مفهوم جامعه یا مترادف آن در معرفت شناسی و انسان شناسی و جامعه شناسی غرب نیست. مفهوم امت ابعاد مردم، اجتماع، جامعه، دولت و اقتصاد را در پی دارد. امت سازی آخرین مرحله از اتحاد مسلمانان است که بر خلاف فلسفه و اندیشه سیاسی غرب که همیشه دولت و جامعه را از یکدیگر جدا نگاه داشته آن دو مفهوم را از هم جدا نمیداند. امتسازی از پایین یعنی از ردیف مردم و اجتماع و رهبران اسلامی شروع میگردد و ابعاد بسیج جهانی به خود میگیرد و سپس دولتهای اسلامی را شامل می شود(مولانا،1388: 115).
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.