پایان نامه درمورد حق در اصطلاح حقوق و حق در اصطلاح فقه

دانلود پایان نامه
  • 1-2- حق در اصطلاح
    واژه ی «حق» در هر زبان و فرهنگی ، یکی از پر استعمال ترین واژه هاست.کثرت استعمال، نشان از رسوخ و تسالم معنا یا معناهایی از واژه، در اذهان دارد. با این حال ، در تبیین فنّی و علمی مفهوم واژه ، اختلافات بسیار است. برخی «حق» را از اموری دانسته اند که بالذّات و به طور دایم ، تغییر شکل و ماهیت می دهد. لذا تعریف آن را غیر ممکن دانسته اند.

    1-2-1- حق در اصطلاح فقه
    «حق» در اصطلاح فقه، به دو معنا استعمال شده است:
    1- حق در مقابل حکم ؛ به این معنا که در قانون، اموری پیش بینی شده که شخص می تواند به قصد خود برخی از آن ها را تغییر دهد. این امور قابل تغییر را «حق»گویند.
    2- حق به معنای نوعی از مال است، در مقابل عین ، دین ، منفعت و انتفاع. حقوق، جمع حق است که از جمله ی معانی آن : ضدّ باطل ، امر حتمی ، عدل ، مال ، ملک و موجود ثابت می باشد.
    برخی واژه شناسان، مفاهیم؛ یقین ، راست ، درست، شایسته ، بهره و دوراندیشی را نیز جزو معانی «حق»، ذکر کرده اند.
    در فقه امامیّه ، حق را چنین تعریف کرده اند :«الحق سلطنه مجعوله من حیث هو علی غیره و لو بالاعتبار من مال أو شخص أو هما معاً» ؛ (حق عبارت است از قدرت فرد انسان برابر قانون بر انسان دیگر یا بر مال یا بر هر دو ، اعمّ از مادی یا معنوی.)
    در توضیح تعریف بالا می توان گفت که مصادیق قدرت مذکور عبارتند از:
    الف) قدرت مالک خانه بر خانه ی خود، قدرتی است مادی و بر مال.
    ب) قدرت دائن بر مدیون ، قدرتی است معنوی بر انسان دیگر .
    ج) قدرت مستأجر بر عین مستأجره و بر موجر قدرت بر مال و بر انسان است که یکی مادّی و دیگری معنوی است.
    1-2-2- حق در اصطلاح حقوقدانان
    حقوق دانان درباره ی مفهوم حق، بر این عقیده اند که: واژه ی حق با عنصر قدرت و منفعت آمیخته شده و ملازم با آن است. با توجّه به این نگرش در تعریف آن گفته اند: حق، قدرتی است متّکی به قانون، که صاحب آن می تواند با کمک گرفتن از قانون آن را بستاند و یا از گرفتن دیگران مانع گردد. «حق» قدرتی است که قانون به شخص عطا کرده ، یا نفعی است که مورد حمایت قانونی است».
    2- تکالیف
    2-1- تکلیف در لغت
    تکلیف، از ماده ی(ک- ل- ف) به فرمان دادن به کار سخت و پرزحمت اطلاق می شود. [لانُکلّف نفساً إلّا وسعَهَا] کُلفَه: رنج و زحمت است و مُتَکَلِّف : آن که با سخن یا عمل، ادّعای چیزی را دارد که در او نیست. [وَمَا أنَا مِنَ المُتَکَلِّفِینَ]
    تکلیف در لغت، فرمان به کاری دادن، حکم به اجرای امری کردن و زحمت دادن نیز آمده است. هم چنین ، تکلیف از ریشه(کلّف) به معنای امر کردن به چیزی است که انجام آن دشوار باشد.
    2-2- تکلیف در اصطلاح
    در اصطلاح،، تکلیف به فرمان الهی اطلاق می شود. مرحوم لاهیجی در گوهرمراد ، می نویسد:
    تکلیف، خطاب الهی را گویند که متعلّق به افعال بندگان است، از جهت اتّصال به حُسن و قُبح بر سبیل اقتضا یا بر سبیل تخییر؛ و مراد از اقتضا طلب است و طلب یا متعلّق است به فعل یا ترک، و تخییر تسویه است میان فعل و ترک. بر همین اساس، اوامر الهی را در مورد افعال انسانی به اقسامی تقسیم کرده اند: وجوب، حرمت، ندب، کراهت و اباحه. این احکام از آن جهت که از اقسام حُسن و قبح می باشند، گاهی حسن و قبح عقلی است که متّصف به عقلیت است و از آن حیث که نقل بر آن وارد گردید ، متّصف به منقول شرعی می باشند. پس هر تکلیفی از تکالیف بندگان، هم عقلی است و هم نقلی،که هر دو از منابع شریعت اند. لذا قدرت و توانائی از شرایط تکلیف می باشد؛ زیرا تکلیف به فردِ عاجز، از نظر عقل امری است قبیح ، که از سوی شارع حکیم صادر نمی شود؛ همان گونه که خداوند در قرآن کریم با تأکید بر این امر فرموده است:«لا یُکَلِّفُ اللهُ نَفساً إِلاّ وُسعَهَا.» ؛ (خداوند هیچ کس را جز به اندازه ی توانایى‏اش تکلیف نمى‏کند.)
    2-2-1- تکلیف دراصطلاح دین

    مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه ارشد با موضوع آداب و رسوم و ظلم و ستم

  • تکلیف؛ در دین به معنای؛ موظّف کردن در مقابل تعالیم الهی و تبعیّت از امر و نهی پروردگار است. مکلّف ، انسانی است که تابع طلب الهی (امر و نهی) باشد ، حیات چنین انسانی محدود به شریعت الهی است. بنابراین ، در فرهنگ دین تکلیف به فرمان الهی اطلاق می شود.
    تکالیف و وظایفی که شریعت اسلام مقرّر نموده، برای تعالی و تکامل بشر است. از این رو ، هر چه در ادای تکالیف ، اهتمام بیشتری صورت گیرد، مراتب رشد شخصیّت و تعالی روحی، اوج می گیرد. در مقابل ، تخلّف از اجرای وظایف و مسئولیت ها، موجب خسارت و زیان روحی و معنوی شده و توقّف و رکود انسان را به دنبال دارد.
    3- اقسام حقوق
    پس از بیان تعریف «حق‏» ، به اقسام حقوق می‏پردازیم . حق به اعتبار متعلّق خود دارای اقسام گوناگونی است که در ذیل به موارد مهم آن اشاره می‏شود:
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.