پایان نامه درباره معماری اسلامی و شاه عباس اول

دانلود پایان نامه
  • گر چه صد رودست در چشمم مدام                    زنده رود و باغ کاران یاد باد(هنرفر. 36.1383)
    از قرن هشتم تا آغاز عصر صفویه عدم مراقبت و ویرانی در این باغ ها راه می یابد تا آنجا که جز نام آن ها چیزی باقی نمی ماند.شاه اسماعیل اول صفوی در محل فعلی میدان بزرگ اصفهان باغ وسیعی به نام«نقش جهان»احداث می کند و برای سکونت خود که معمولاً برای شکار به اطراف این شهر می آمده است دستور بنای ساختمانی را به نام «عمارت مهدی» می دهد.(همان)

  • در زمان شاه عباس اول که پایتخت ایران از قزوین به اصفهان انتقال می یابد، قسمت هایی از آن باغ به میدان تبدیل می شود و همراه با توسعه شهر و کاخ ها و پل ها و مساجد و میادین و خیابان ها، احداث باغ های بزرگ هم، شهر اصفهان را به صورت یک باغ سراسری در می آورد.(همان)
    هیلن براند در کتاب معماری اسلامی خود دو نوع باغ را در نظر گرفته است:
    «این باغ ها از نظر ابعاد، منظر ی کلی و تأثیر عمومی آن چنان متفاوت بودند که عمومیت بخشیدن به آن ها پسندیده نیست.با این حال دو نوع مهم از این باغ ها، بر مبنای مطالعات اخیر، قابل تفکیک است:باغ دیوار کشی شده ی وسیع، -که اصطلاحاً چهارباغ نامیده می شود-با انبوهی از درختان، نهرها و حوضچه هایی که ساختمان کاخ را(که برای فضای کلی باغ ضروری به نظر نمی رسد)، احاطه کرده و باغ بسیار کوچکتری که خود درون کاخ قرار گرفته که بدین لحاظ دارای ضرورت است.»(اعتصام. 517.1383)
    فهرست این باغ ها که از آغاز انتخاب اصفهان به پایتختی صفویه در سال 1000 هجری تا افول ستاره اقبال این سلسله در سال 1135 هجری به وجود آمده و هر یک از آن ها ده ها جریب وسعت داشته و هنرفر آن ها را به شرح زیر معرفی می کند:
    باغ آئینه خانه – باغ ارم باغ اعتمادالدوله باغ ایشیک آقاسی باشی باغ بابا امیر باغ بادامستان باغ برج و باغ حاج صالح باغ بزرگ عباس آباد باغ پهلوان حسین باغ تخت باغ تفنگچی آقاسی باغ توپخانه و باغ عسکر باغ توشمال باشی باغ جزایر خانه باغ جشاران یا جوشاران باغ جلودار باغ جنت باغ جون کمر باغ چرخاب باغ چهلستون باغ چینی خانه باغ خرگاه یا خیمه گاه باغ خلیل خانه و توحید خانه باغ خیاط خانه باغ داروغه دفتر باغ داروغه باغ دیوان بیگی باغ رضا قلی خان باغ زرشک باغ زین خانه و فتح آباد باغ سپهسالار باغ سلطانعلی خان باغ سیف الدوله باغ صالح آباد و باغ نظر و باغ قراخان باغ صفی آباد باغ طاووس خانه باغ عمو طاهر  باغ فتح آباد – باغ فراشخانه باغ فرح آباد – باغ فرنگ باغ فیل خانه باغ قرچقای خان باغ قورچی باشی علیا و سفلی باغ قورچی ها و باغ انارستان و سقا خانه باغ قوشچیان و غلامان مطبخ باغ قوشخانه باغ کاج باغ کجاوه خانه باغ کلاه شاه باغ کومه و باغ وحش باغ گلدسته و باغ شیرخانه باغ ماما سلطان باغ محمود باغ مستمند باغ مهردار باغ میر آخور باغ نارنجستان باغ نسترن باغ نگارستان باغ وقایع نویس باغ هزار جریب باغ هشت بهشت یا باغ بلبل.(هنرفر. 37.1372_40)
    در حال حاضر به استثنای باغ چهلستون وباغ هشت بهشت اثر دیگری از باغ های مشهور آن زمان باقی نمانده است.به همین سبب در زیر به تجزیه، تحلیل و بررسی چهار نظام اصلی آب، هندسه، کاشت وابنیه در آنها می پردازیم.
     
     
     
    1_هشت بهشت
    عمارت تاریخی هشت بهشت در سال 1080 ه. ق و همزمان با دوره ی پادشاهی شاه سلیمان در نیمه ی دوم قرن یازدهم هجری در وسط باغ بلبل ساخته شده است.(رفیعی. 622.1352)باغ بلبل به لحاظ موقعیت مهمی که دارد می بایست همزمان با خیابان چهارباغ ساخته شده باشد.لذا این باغ چند دهه پس از شکل گیری، تغییر و تحولی را شاهد بوده است.بسیاری از توصیفات این مکان، حول عمارت شگفت انگیز آن بوده است.
    باغ بلبل اصفهان از باغ های ممتاز تاریخی و نمونه های برجسته هنر باغ آرایی است.کاخ هشت بهشت در میان باغ بلبل و داخل مجموعه دولتخانه دوره صفوی است و طبق گزارش جهانگردانی که در آن زمان اصفهان را دیده اند، برای اقامت شاهزادگان حرمسرای شاهی ساخته شده است.(نعیما. 74.1385)
    کوشک هشت ضلعی بسیار زیبایی با سه ایوان در سه ضلع و محوطه مرکزی با سقف و مقرنس کاری مذهب و اتاقهای دو اشکوبه در قسمت های دیگر بنا قرار دارد.اطاق مزین به تزیینات گچبری و طلا کاری از نوع نقل دانی و آینه کاری در طبقه دوم زاویه شمال غربی دیده می شود.(همان)
    نام هشت بهشت به معنی هشتی یا ورودی بهشت است و به منظور نسبت دادن زیباییهای این بنا به ابعاد مافوق دنیوی، انتخاب شده است.این بنا در دو طبقه ساخته شده و کلیه سطوح ایوانها، هشتی مرکزی، اطاقها و راهروها با روشهای مختلف و سبکهای متنوع تزیین شده است و مجموعه ای از هنرهای تزیینی آن دوره در ساختمان آن به کار رفته است.(همان .75)
    در ایوان جنوبی این کاخ آبشار بسیار زیبایی وجود دارد که آب از طبقه بالای آن به صورت پلکانی به طبقه پایین می ریزد(نمایش خطی آب).کاخ مزبور مورد علاقه فراوان فتحعلی شاه بوده و روزگارها در آن گذرانیده است که در آن دوران تغییرات و تصرفات زیادی در آن داده اند.(همان)
    این باغ تنها باقیمانده از مجموعه باغ های سلطنتی محور چهارباغ اصفهان می باشد.«شاردن»سیاح مشهور فرانسوی در دیدار خود از اصفهان به خوبی از آن توصیف نموده و آن را «باغ بلبل»خوانده است.«باغ بلبل»اکنون در اثر گزند حوادث روزگار آنقدر کوچک شده که بین کاخ و مغازه های کنار خیابان چهارباغ، فقط مختصری از آن باقی مانده است.(همان)
    در گذشته مساحت آن هفتاد و پنج جریب بوده که اکنون بخش کوچکی از آن باقی مانده است.در حال حاضر اطراف این کاخ به صورت پارک شهری در آمده است.(همان)
    خود کاخ در نظر اول گویی مجموعه ای است از چهار ایوان و بس.مطابق معمول طرح باغ ها، کوشک نه در وسط باغ، بلکه متمایل به یک سو است در نتیجه، بخش بزرگتری از باغ در یک جانب کوشک قرار گرفته است و کوشک بدان جانب رو کرده است.به همین سبب، ایوان شمالی، یعنی «روی بنا» از دیگر ایوانها وسیع تر و بلند تر و مزین تر است.این ایوان بسیار زیبا با حوض معروف مروارید، سقف مسطح مزین به تزیینات چوبی و دو ستون بلند چوبی با سر ستون مقرنس و دیوارهای نماسازی شده با اشکال و تناسبات پخته ی خاص صفوی، که در سمت سایه ی بنا نیز واقع شده، بی شک دلپذیر ترین تماشاگاه باغ در بهار و تابستان بوده است.در مقابل، ایوان جنوبی که در پشت بنا قرار دارد و به قسمت کوچکتر باغ در جنوب کوشک نظر می کند، از دیگر ایوانها کوچکتر است.ارتباط این ایوان با فضای داخلی محدود تر و طاق آن بر خلاف ایوان های دیگر، مدور و دارای مقرنس است.نکته قابل توجه اینکه در این باغ برای اولین بار خطوط مورب و قطری وارد باغ سازی ایران شد و بعد در باغ چهلستون نیز تکرار شد.(همان)
    شایان ذکر است که هشت بهشت از جمله باغ های لذت بخش است که با هدف تفریح و تفرج ساخته شده است.این باغ در مقیاس معماری(گسترده)از نوع باغ کاخ و با استقرار کارکردهای حکومتی/ تلفیقی/ تشریفاتی بنا شده است.(تصویر 3_1 و نقشه های 3_1 تا 3_3)
    تصویر 3_1: محوطه مرکزی با سقف مقرنس کاری و در دو طبقه.مأخذ:نگارنده.1393
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.