پایان نامه درباره مسئولیت قراردادی و اجرای عین تعهد

دانلود پایان نامه
  • تخلف از اجرای تعهد به مبنای اجرا نشدن آن ممکن است ناشی از پیمان‌شکنی و نقض عهد از سوی متعهد یا وجود قوۀ قاهره و پدید آمدن حوادث ناگهانی باشد. برای آنکه عهدشکنی تحقق یابد باید اجرا نشدن عقد به گونه‌ای منسوب به مدیون باشد. و یا چنانچه متعهد عمداً موضوع تعهد را از بین ببرد و اجرای تعهد را از این طریق منتفی سازد، تخلف قراردادی صورت پذیرفته است. (وحدتی بشیری، مبانی مسئولیت قراردادی، 1385، ص 46)
    مسئولیت قراردادی یا مسئولیت ناشی از قرارداد، مسئولیتی است که شخص به دلیل هر گونه تخلف از اجرای قرارداد، چنانچه موجب ایراد خسارت به طرف مقابل شده باشد عهده‌دار آن خواهد بود. به عبارت دیگر هر گاه کسی در اثر تخلف از اجرای قرارداد یا تعهد سبب ورود خسارت به دیگری شده باشد باید آن را جبران کند. ( شعبانی، همان، ص 59)
    تخلف از اجرای تعهد ممکن است به صورت نقض کلی تعهد انجام شود یا به صورت تخلف جزئی از اجرای تعهد صورت پذیرد. مثلاً گاهی تخلف کمی تحقق می‌یابد، یعنی متعهد کمتر از مقداری که تعهد پرداخت آن را داشته تسلیم می‌کند. زمانی هم تخلف کیفی روی می‌دهد یعنی مورد تعهد را مطابق با شرایط مقرر در عقد تسلیم نمی‌کند. (وحدتی شبیری، 1385، ص 63).
    2-4-1-1- ضمانت اجرا در قراردادها و تعهدات
    یکی از آثار مهم تعهد ایجاد شده،حقی است که متعلق به دیگری است. یعنی به محض ایجاد تعهد، در سوی دیگر حق مطالبه‌ای نسبت به موضوع همان تعهد برای متعهدله پدید میابد. این حق متکی است به منابعی از قدرت و اقتدار عمومی که همواره شخص متعهد را الزام بر اجرای تعهد می‌کند. بنابراین ضمانت اجرای هر تعهدی حقوق مقبول و مشروع حمایت شده است که از آن تعهد ناشی می‌شود. ( شعبانی، 1385، ص 40 )
    2-4- 1- 1- 1- حق اجبار به اجرای عین تعهد
    یعنی هر گاه متعهد از وفای به عهد خودداری کند، متعهد له حق دارد با استفاده از قوای عمومی و مثلاً با استفاده از اجراییه صادر از سوی ثبت با قرار یا حکم صادره از سوی دادگاه متعهد را ملزم به اجرای عین تعهد بنماید. ( شعبانی، همان)
    برای الزام متعهد به اجرای تعهد قراردادی، اجتماع شرایطی لازم است و در صورت فقدان یکی از این شرایط الزام متعهد ناممکن خواهد بود. از جمله این شرایط: بقای قرارداد، امکان اجرای تعهد، امکان الزام متعهد، مستقل بودن، فرا رسیدن موعد اجرای تعهد، انقضای مدت و نیز تعدیل قرارداد و عدم استناد به حق حبس موجود، خودداری متعهد از اجرای تعهد. اجبار متعهد بر حسب این که موضوع تعهد مال یا انجام کار یا خودداری از انجام کار باشد به شیوه‌های مختلف انجام می‌شود. ( شهیدی، 1389، ص 31)
    1- مورد تعهد انتقال یا تسلیم مال است:
    اگر مورد تعهد مال باشد، دادگاه حکم به ابقاء تعهد خواهد کرد و در صورتی که مدیون حکم دادگاه را به میل و اراده خود اجرا نکند، به وسیله مأمورین اجرا اقدام به اجرای اجباری حکم خواهد شد. ( صفایی، حقوق مدنی، 1384، ص 202)
    2- مورد تعهد انجام کار است:
    در صورتی که موضوع تعهد انجام کاری باشد و متعهد حاضر نشود آن را به میل خود انجام دهد، اگر انجام عمل به وسیله شخص دیگری ممکن باشد، دادگاه به تقاضای متعهدله می‌تواند اجازه دهد که خود متعهدله، یا شخص ثالثی به هزینه متعهد، آن عمل را انجام دهد. مثلاً هر گاه مقاطعه‌کاری تعهد کرده باشد که خانه‌ای طبق نقشه بسازد و هر گاه انجام تعهد به وسیله دیگری ممکن نباشد یعنی تعهد قائم به شخص باشد( مثلاً نقاش ماهری تعهد به ساخت تابلوی نقاشی کرده) دادگاه می‌تواند به حکم ماده 729 قانون آ. د. م. سابق به درخواست متعهدله مدتی معین نماید که در صورت عدم اجرای تعهد مبلغی بابت هر روز تأخیر به متعهدله بپردازد. ( صفایی، حقوق مدنی، 1384، ص 202)
    3- مورد تعهد خودداری از انجام کار است:
    هر گاه مورد تعهد خودداری از انجام کار باشد و متعهد آن را انجام دهد، دادگاه به تقاضای متعهد له می‌تواند به رفع آثار آن حکم کند و حکم مزبور به وسیلۀ مأمورین اجرا به موقع اجرا گذاشته می‌شود. (صفایی، همان، ص 205)
    مطلب مشابه :  تحقیق رایگان درمورد انسان موجودی مختار و مبانی انسان‌شناسی

  • 2-4- 1- 1- 2- حق فسخ
    یکی دیگر از ابزارهایی که متعهدله می‌تواند با استفاده از آن متعهد را وادار به اجرای تعهد کند حق فسخ است. یعنی متعهدله می‌تواند با استفاده از این اختیار قانونی مانع سوءاستفاده متعهد بشود و به دلیل داشتن این حق او را از تخلف در انجام تعهد منصرف سازد. البته استفاده از این حق در صورتی مفید است و به عنوان ضمانت اجرا دارای کاربرد عملی است که در صورت اعمال این حق از سوی متعهدله، ضرر و زیانی متوجه متعهد شود و یا منفعت بیشتری را نسبت به منافع حاصله از عدم اجرای تعهد از دست بدهد. ( شعبانی، 1385، ص 47)
    2-4- 1- 1-3- حق حبس
    قانون مدنی ایران در پارهای از عقود معوض با لحاظ شرایطی به هر دو طرف یا یکی از آن‌ها حق داده است تا دریافت عوض مورد تعهد خود، یا حاضر شدن طرف دیگر برای تسلیم این عوض، از تسلیم مورد تعهد خود یا حاضر شدن طرف دیگر برای تسلیم این عوض، از تسلیم مورد تعهد خویش خودداری کند. ( شهیدی، 1389، ص 152)
    یکی دیگر از وسایل اجرای قرارداد یا به تعبیری ضمانت اجرای تعهد، حق گر و کشی است. این حق که آن را اصطلاحاً حق حبس می‌گویند اساساً مبتنی بر اصل همبستگی دو عوض است. (شعبانی، 1385، ص 54)
    علاوه بر مواردی که گفته شد ممکن است طرفین قرارداد با قرار دادن شرط خسارت ضمن قرارداد، یا شرط وجه التزام و یا اینکه با گذاشتن رهن یا وثیقه‌های اجرای تعهدات در نزد متعهدله، تضمین اجرای قرارداد را شرط کنند.
    2-4-1-2- حق مطالبه خسارت یا مسئولیت قراردادی
    برای اینکه مسئولیت قراردادی تحقق یابد و به تبع آن حکم به لزوم جبران خسارت شود لازم است اولاً قراردادی معتبر و نافذی وجود داشته باشد. ثانیاً متعهد از اجرای تعهد خودداری کرده باشد. ثالثاً بر اثر تخلف متعهد از اجرای تعهد زیانی به متعهدله وارد شده باشد.
    بنابراین هر گاه در نتیجه عدم اجرای تعهد خسارتی متوجه متعهدله شود برای آنکه متعهدله بتواند مطالبه خسارت کند باید شرایطی وجود داشته باشد و در صورت فقدان یکی از این شرایط مسئولیت قراردادی منتفی خواهد بود.
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.