پایان نامه درباره قانون مسئولیت مدنی و کارکنان اداری

دانلود پایان نامه

در تعریف ضررهای مادی، تعاریف متفاوت می‌باشد ولی در ریشه همه آن‌ها حکم واحدی دیده می‌شود که نشان دهند. وحدت و همگونی این موضوع حقوقی در بین حقوقدانان می‌باشد در یک تعریف که بر گرفته از قانون آئین دادرسی مدنی سابق می‌باشد، ضررهای مادی زیان وارده به مال و دارایی شخص است و از این رو آن را خسارات مالی نیز می‌توان نامید و خسارات مادی عبارت است از تلف کلی یا جزئی مالی یا فوت منفعت. ( صفایی، دوره مقدماتی، حقوق مدنی، ج دوم، ص 549)
ضرر مادی le domage materiel ضرر مادی و آن زیانی است که قابل تقویم به پول باشد. منشأ این نوع ضرر بر دو نوع است: 1- ضرر مالی 2- ضرر به جان و سلامتی. ( امامی، حقوق مدنی، 1386، ج اول، ص 575)

  • برخی از حقوقدانان در تعریف ضرر مادی بیان می‌دارند: « ضرری که به مال و بدن کسی برسد و در مقابل ضرر معنوی استعمال می‌شود و این نوع از ضرر به صورت ضرر موجود و ضرر آینده و ضرر محتمل‌الوقوع دیده می‌شود» ( جعفری لنگرودی، 1390، ص 416)
    برخی دیگر از حقوقدانان ضرر مالی را چنین تعریف کرده‌اند« زیانی است که در نتیجه از بین رفتن اعیان اموال (سوختن خانه) یا کاهش ارزش اموال (ساختن کارخانه که از بهای املاک اطراف بکاهد) و مالکیت معنوی ( مانند صدمه رساندن به شهرت تجارتی) و یا از بین رفتن منفعت و حق مشروع اشخاص به آنان می‌رسد» ایشان در ادامه مطلب اضافه می‌کنند، هر گاه آنچه از دست رفته قابل ارزیابی به پول باشد، و صدمه به حقوق مالی برساند ضرر مالی است.» ( کاتوزیان، الزام‌های خارج از قرارداد، مسئولیت مدنی، 1387، ج اول، ص 242).
    برخی دیگر در تعریف ضرر مادی گفته‌اند: « ضرر مادی عبارت است از ضرری که متوجه ذمه مالی شخص می‌شود. ( انصاری، طاهری، 1386، ص 1268)
    دکتر شهیدی خسارت مالی را چنین تعریف کرده‌اند: « زیانی مالی است که در اثر خودداری متعهد از اجرای تعهد قراردادی به معتدله وارد می‌شود، مانند خسارت ناشی از خشک شدن اشجار در اثر خودداری متعهد از آبیاری آن» ( شهیدی، 1389، ص 71)
    این نوع از خسارت ناشی از تخلف از انجام قراردادی می‌باشد که فی مابین متعهد و متهدله منعقد شده است.
    منشأ ضرر مادی بر دو نوع است: 1) ضرر مالی؛ 2) ضرر به جان یا سلامتی ( امامی، همان ، ص 575)
    2-2- اقسام ضرر و زیان مالی
    با توجه به تعاریف مختلفی که از حقوقدانان در زمینه ضررهای ارائه شده است، می‌توان این نوع از ضرر را به صورت زیر تقسیم‌بندی نمود، که در ادامه به توضیح هر کدام از آن‌ها خواهیم پرداخت.
    2-2-1- از بین رفتن مال
    مقصود از این قسمت از ضررهای مادی این است که دارایی شخص در نتیجه عمل دیگری از بین برود. مثلاً آتش زدن مزرعه، کشتن حیوان متعلق به دیگری. فعلی که موجب ضرر غیر می‌گردد بر دو قسم است:
    در برخی از موارد فعل مثبت سبب از بین رفتن مال می‌شود، و آن فعلی است که به وسیلۀ عضلات انسان موجود می‌شود و در اثر آن مالی تلف می‌شود، که این فعل مثبت بر سه قسم است: اول فعل غیرمجاز، یعنی در اثر فعلی که قانوناً ممنوع است به دیگری خسارت وارد آورد. دوم فعل مجاز و آن فعلی است که فاعل به وسیلۀ آن حق قانونی خود ر اعمال می‌نماید و سوم فعل مباح، فعلی است که مورد امر و نهی قانونی قرار نگرفته و وسیله اجرای حق نیز نباشد. در برخی از موارد هم فعل منفی سبب از بین رفتن مال می‌شود. ترک هیچ فعلی به خودی خود نمی‌تواند موجب مسئولیت مدنی گردد مگر آنکه به وسیله قانون و یا قرارداد انجام آن الزامی‌باشد و آن نسبت به فعل مخصوص خواهد بود، زیرا افراد در افعال خود آزادند و نمی‌توان کسی را بدون مجوز قانونی به انجام فعل مخصوصی اجبار نمود که در صورت تخلف مسئول خسارت ناشیه از عدم انجام آن باشد. (امامی، حقوق مدنی، 1386، ج اول، ص 394 – 393)
    اتلاف مال ممکن است به صورت کاهش دارایی مثبت و یا افزایش دارایی منفی که به آن اشتغال ذمه مالی نیز می‌گویند متجلی شود.
    مطلب مشابه :  توانمندیهای مدیریتی و مدیریت استراتژیک

  • 2-2-1-1- کاستن دارایی مثبت
    دارایی مثبت به اموال و مطالبات گفته می‌شود. از بین رفتن مال گاهی به صورت نابودی کامل اشیاء و زمانی به صورت کاهش قیمت آن‌هاست و گاهی به صورت تلف جزئی است، در این مورد ضرر هنگامی محقق می‌شود که دارایی خالص شخص در نتیجه عمل زیانبار کاهش پیدا کرده باشد. برای مثال چنانچه در یک تصادف و حادثه رانندگی وسیله نقلیه دچار آتش‌سوزی شده و از بین برود، دارایی مالک آن به میزان ارزش وسیله نقلیه کاهش می‌یابد. در بعضی از موارد نیز ارتکاب جرم باعث اتلاف و نابودی کامل اموال نمی‌گردد بلکه سبب ایجاد نقص و عیب در آن می‌گردد؛ در این صورت نیز مجرم باید از عهده نقص قیمت یا هزینه‌های مربوط به آن برآید. مثلاً شخصی که اتومبیل‌سواری را، به صورت امانت در اختیار دارد آن را به ضرر مالکش و با سوءنیت مورد استفاده قرار داده و با آن مصالح ساختمانی از قبیل آجر و غیره حمل کند. ( درخشان نیا، 1384، ص 36)
    2-2-1-2- افزایش دارای منفی
    دارایی منفی به دیون در مقابل اموال و مطالبات گفته می‌شود، گاهی ضرری که در اثر فعل زیانبار حادث می‌شود به صورت افزایش دارایی منفی متجلی می‌گردد. مثلاً مطابق ماده 12 قانون مسئولیت مدنی، کارفرمایانی که مشمول قانون کار هستند مسئول جبران خسارتی هستند که از طرف کارکنان اداری و یا کارگران آن‌ها در حین انجام کار یا به مناسبت آن وارد شده است. بنابراین الزام یک کارفرما به جبران خسارتی که از سوی کارگران یا کارکنان اداری وی حین انجام کار وارد شده از مصادیق افرایش دارایی منفی است. ( درخشان نیا، همان)
    همچنین الزام سرپرست صغیر به جبران خسارتی که از سوی صغیر به دیگران وارده شده است، از مصادیق افزایش دارایی منفی است.
    2-2-2- از بین بردن منفعت مال
    محروم شدن شخص از منافعی که عادتاً انتظار آن را دارد (منافع فائقه) نامیده می‌شود. این‌گونه منافع به هنگام وقوع فعل زیانبار اعم از ارتکاب جرم و یا استیلای نامشروع وجود ندارد. ( مهمان نوازان، 1390، ص 59)
    تفویت منفعت را نباید با عدم النفع اشتباه کرد، زیرا بین آن‌ها تفاوت وجود دارد. اولاً تفویت منفعت به معنی منفعت غیر مستوفات و به عبارت دیگر اتلاف منفعتی است که از نظر قانون وجود دارد و همانند اتلاف سایر اموال جنبه مثبت داشته و با توجه به قاعده «لا ضرر» ضمان آور است و متون فقهی و مواد قانونی که لزوم تدارک ضرر را تأیید کرده مبین همین امر است و نمی‌توان آن را امر عدمی دانست. مثلاً بازداشت صنعتگر که اگر آزاد می‌بود به طور معمول از کار کردن خود درآمدی حاصل می‌کرد. ثانیاً واژه ( عدم النفع) مبین مفهوم دیگری است که جنبه منفی دارد، بدین معنی که احتمال دارد اگر تعهدی به موقع انجام می‌شد نفعی نصیب متعهدله می‌شد که با عدم انجام تعهد موضوع منتفی شده است. ( امینیان مدرس، ص 4)
    برای مثال در سرقت کامیون، اعم از اینکه سارق قبل از مسترد داشتن آن به مالک از این وسیله نقلیه برای حمل بار استفاده کرده و یا نکرده باشد، نسبت به منافعی که به طور معمول و مستمر عاید صاحب آن می‌شده ضامن است.
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.