پایان نامه با موضوع عوامل روان شناختی و منابع اسلامی

دانلود پایان نامه

2_نقش آب بعد از اسلام

  • پس از گسترش و ترویج اسلام در ایران، فرهنگ ایرانیان نیز بسیار از تعالیم اسلامی متأثر گردید.با ظهور اسلام و گسترش آن، ایرانیان مسلمان نیز ضمن حفظ آن دسته از رسوم و باورهای خویش در مورد آب که تضادی با تعالیم اسلام نداشت، با توجه به تعالیم اسلامی فرهنگ خویش را غنا بخشیدند.(نقی زاده. 1384. 147)
    هم چنین اشاره به چشمه تسنیم و کوثر به عنوان چشمه های(آب)بهشتی در آیات قرآن نمونه دیگری از تقدیس این عنصر طبیعی آب در منابع اسلامی است.(قرآن، سوره کوثر آیه 1 و…)علاوه بر این نوع نگرش به عنصر طبیعی آب در دوران پس از اسلام در فرهنگ ایرانی، معماران با شناخت بیشتر در خصوص قوانین فیزیکی رفتار آب و درک نقش و ارتباط آن با انسان و محیط آن را در سازماندهی فضاها و ابنیه به کار گرفتند.این موضوع به خصوص با تأکید در سخنانی از پیامبر اسلام، امامان و همچنین عرفای اسلامی بر پویایی و تداوم اهمیت دادن به عنصر طبیعی آب در این فرهنگ موثر بوده است.(شاهچراغی. 1389. 102)
    گذشته از همه ی اینها آب زاینده ی باغ است و در سرزمین ایران که دو سوم آن مناطق گرم و خشک است، تأمین آب، استخراج آب، هدایت آب، تقسیم آب و استفاده از آب با دقت و حساسیت کم نظیر و نیز با بکارگیری علوم و فنون مخصوصی میسر است.مهم ترین منابع تأمین آب در ایران، آب های آسمانی و آب های زمینی است. اصل و کانسپت جریان آب در باغ ایرانی، هدایت 4 آب به 4 قسمت از یک مرکز (محل تقاطع 2 آکس طولی و عرضی)است. با پشتوانه علمی و فرهنگ عملی، قنات یا کاریز به عنوان عظیم ترین مشارکت ایرانیان در علم هیدرولیک جهان به عنوان مهم ترین فن آبرسانی برای ساخت باغ در طول قرن های متمادی در سرزمین ایران رواج داشت.(بهنیا. 1973)به این ترتیب منابع آب زیر زمینی به وسیله قنات به سمت باغ هدایت می شود و با نظام ویژه ای به صورت متنوع پدیدار می شود ضمن آن که نیازهای گوناگونی را نیز تأمین می کند.(تصویر 2_12)
     
     
    تصویر 2_12:برش طولی یک قنات؛                   تصویر 2_13:سینه کبکی و چند نمونه از  مأخذ:حائری.1386                                                حوضهای ایرانی. مأخذ:پیرنیا. 1373
    نمای مطابق با شیب زمین.
    3_نظام آب
    عنصر آب جاری اصلی ترین عنصری است که همواره به باغ ایرانی حیاتی دوباره بخشیده است.شاید کم آبی سرزمین ایران، یکی از عللی بوده است که گرایش ایرانی را به تماشای آب و حرکت آن در باغ بیشتر کرده است و این تمایل باعث شده که در طی زمان طراحی باغ ایرانی با ابداعات و ابتکارهایی آب را هر چه بیشتر در باغ نگه داشته و با گردش آن در باغ، به تماشایش بگذارد.آب نماها، جویبارها، فواره ها، آبشارها و آبگردان ها همواره عناصری بوده اند جهت زیبایی بخشیدن به باغ و ایجاد صداها و اصواتی خوشایند.(شاکری. 1382. 132)
    استفاده از آب در باغ سازی ایرانی بسیار هوشمندانه و هنرمندانه صورت گرفته است.هم جنبه عملکردی و هم جنبه زیبایی شناسی داشته است.در واقع توزیع آب در باغ پیرو نظم و قاعده ای است که از یک سو به ویژگی های فنی و فیزیکی آب و آبیاری توجه دارد و از سوی دیگر مفاهیم زیبایی شناسی، معماری و منظر سازی را مورد توجه قرار می دهد.
    زمانی که آب جوی ها از سطح بالاتر به سطح پایین تر می ریزد طبیعی است که آبشار به وجود می آید.ولی چون میزان آب بسیار کم است، ریزش آبشار گونه آب جالب توجه نخواهد بود.برای حل این مسئله به جای ریزش فرودی آب آن را در سطح شیب داری به جریان می اندازند، منتها به جای سطح صاف جوی ها که با سنگ ساخته شده است، در این شیب ها تراش هایی در سنگ می دهند که به سینه کبوتری معروف است.آب بسیار کم با جریان یافتن در این سطوح بسیار پرحجم به نظر می آید و به علاوه صدای زیادی نیز ایجاد می کند.این راه حل و این طرح یکی از ویژگی های مهم و بارز و جالب باغ های ایرانی است که در بسیاری از باغ های ایرانی وجود دارد.مانند باغ چهل ستون در شهر اشرف(بهشهر)-باغ قدمگاه نیشابور، باغ تاج آباد در اصفهان و باغ دولت آباد یزد.(شاکری. 1382. 133)
    بررسی هایی که اخیراً در طبیعت انجام شده، نظام شاخه ای که مشتمل بر ترکیبی از بازها و گره ها با زوایای 120 درجه به هم متصل هستند می باشد؛حال این پرسش مطرح می شود که علت استفاده بشر از خطوط صاف و مستقیم چیست؟داراب دیبا و مجتبی انصاری در مقاله ای تحت عنوان «باغ ایرانی»این طور بیان می دارند که«این اشکال هندسی به وجود آمده با زوایای 120 درجه، با عواملی از قبیل شخم زدن آسان در محیط های مربع و مستطیل و مسافت کمتر در این شیوه و عوامل روان شناختی نمی تواند و نمی توانسته راه حل صحیحی ارائه دهد.»(دیبا و انصاری. 1374. 36)
    مطلب مشابه :  تحقیق با موضوع کودکان و نوجوانان و کودکان و نوجوان

  •  
    4_توصیف شکلی نظام آب
    حرکت روان آب روی سطح زمین و هم جهت با شیب عمومی و منطبق با نظام ساختار هندسی، صورت خطی آب در باغ را پدید می آورد.گردش آب جوی ها درون کرت ها دائمی نیست بلکه با آبیاری هر کرت و غرق آب شدن آن آب به سمت کرت بعدی سرازیر می شود در حقیقت در کشور ما سیستم آبیاری کرت های درختان غرق آبی است و نه روان(شیبانی. 1383)اما آب در جوی های محور اصلی در پای درختان به صورت روان همیشه عبور می کند و به نمایش در می آید.
    یکی از ویژگی های مهم نظام آب در باغ ایرانی، تمایل زیاد به نمایش آن است، چون آب معمولاً خیلی کم و بسیار عزیز بود، معمار باغ ساز بازی های غریبی با آن می کرد…و با بازی وصف ناپذیری بارها آب را به درون زمین برده و بیرون می آورد.(پیرنیا. 1358. 7)این موضوع علاوه بر آنکه هدر رفتن(تبخیر آب در هوای گرم را)به حداقل می رساند نمایش زیبایی از آب فراهم می آورد.(شاهچراغی. 1389. 76)
    نمایش آب به صورت خطی نه تنها به صورت حرکت در جوی ها، آبگردان ها، پاشوی اطراف حوض هایی است که در باغ دیده می شود بلکه ساخت فواره هایی که با فشار طبیعی آب و بر اساس قانون ظروف مرتبط ساخته می شد گاه موجب جهش و حرکت عمودی آب از پایین به بالا می شود و به این ترتیب صورت خطی عمودی را به وجود می آورد.(همان)
    ذخیره آب در استخرهای بزرگ برای استفاده در فصول کم آب سال و سطوح وسیع ، آب  را به صورت سطوحی قابل انعکاس نمایش می دهد.هم چنین آب به صورت سطح یا صفحه ای افقی در حوض ها با عمق کم و با اشکال مختلف به ویژه مربع، مستطیل، چند ضلعی و 12 ضلعی نیز نمایش داده می شود.خاصیت انعکاسی این سطوح شفاف آب در کنار نظم کاشت موجب انعکاس تصویر ردیف درختان در سطح آب، بر محور عمودی شده و در منظر بیشتر تأکید می کند و بر وسعت مجازی یا بیکرانگی فضای باغ بیشتر می افزاید.(همان)(تصویر 2_13)
    در باغ های مستقر در زمین های شیب دار که معمولاً تراس بندی شده هستند، آب در مسیر خود در محور اصلی با جریان یافتن روی سطوح سکوبندی شده باغ و ریزش از سکویی به سکوی دیگر نمایش زیبایی از آبشارهای کوچک را ارائه می کند، که معمولاً شکل سطوح عمودی آب را به نمایش می گذارد.(همان)
    در نمایش آب در باغ متناسب با شکل زمین(با شیب کم یا شیب زیاد و تراس بندی شده)تکنیک های گوناگونی استفاده می شود.در باغ – تخت ها که تراس بندی شده هستند، آب در مسیر خود در محور اصلی با جریان یافتن روی سطوح در هر طبقه با سرازیر شدن به صورت آبشارهای کوچک نمایش داده می شود و در مواردی نیز به دلیل کارگذاری سنگ های تراش داده شده در دیواره های پشتی این آبشارها، آب جهش و پراکنش پیدا می کند و به صورت حجمی از ذرات معلق به سطح بعدی فرو می ریزد.از این تکنیک همان طور که قبلاً توضیح داده شد در سینه کبکی ها در باغ استفاده شده است.(همان)
    بادهای منطقه ای با ویژگی های گوناگون در برخورد با سطوح آب، کاهش دما می یابند و هم چنین گرد و غبار را از دست می دهند به این ترتیب نظام آب در تلطیف هوا و ایجاد نسیم های خنک در باغ موثر است.علاوه بر این، پراکندگی آب در فضا توسط فواره ها بر لطافت و خنکی هوا در باغ می افزاید.(همان)
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.