پایان نامه ازدواج غير قانوني/:تابعيت اطفال نامشروع

در خصوص تابعيت اطفال نامشروع، هر چند از لحاظ شرعي با توجه به عدم الحاق اطفال نامشروع به پدر، اطفال مذکور تابعيت را از طريق خون از پدر به ارث نمي برند، لکن از طريق سيستم اقامتگاه و محل تولد مي توان ايشان را داراي تابعيت ايراني دانست. البته با توجه به راي وحدت رويه شماره 617 مورخ 3/4/1376 هيات عمومي ديوان عالي کشور، هرگاه محل تولد طفل در خارج از ايران باشد و وي در ايران اقامت نيز نداشته باشد، می توان زاني را مکلف به دريافت شناسنامه براي طفل دانست و از اين راه تابعيت ايراني به طفل مذکور اعطا نمود.[1]

“در اين رابطه، ماده 180 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و آئين نامه اجرائي آن، تعاريف جديدي از اتباع خارجي مقيم جمهوري اسلامي ايران ارائه نموده و كار گروه )كميته(  دائمي اتباع بيگانه به رياست و تحت نظر دبير شوراي هماهنگي اتباع بيگانه، در وزارت كشور و با شركت مديران كل يا مدير مربوط در وزارتخانه ها و نهادهاي عضو با معرفي بالاترين مقام اجرايي هر دستگاه براي حل مشكلات اتباع بيگانه در ايران را پيش بيني نموده است. اين كار گروه بر حسب نياز  كميسيون هاي تخصصي و كارشناسي به منظور پيشنهاد طرحهاي اجرايي و دستورالعمل هاي لازم و انجام مطالعات و برنامه ريزي هاي متناسب با قوانين و مقررات و خط مشي دولت جمهوري اسلامي  ايران و ايجاد هماهنگي اجرايي در بين سازمان هاي عمل كننده را ارائه مي نمايد.”[2]

طبق آمار موجود و به نقل‏ از مدیر کل وقت اتباع و مهاجرین استانداری خراسان‏ رضوی، در طرح شناسایی سال 79 حدود 27 هزار تبعه‏ خارجی اعم از افغانی و عراقی با زنان ایرانی‏ ازدواج نموده‏اند که البته آمار دیگری نیز وجود دارد که رقم این ازدواج‏ها را بسیار بیش‏تر از این حد بیان می‏نماید و بر اساس همین آمار 6 هزار ازدواج شناسایی نشده میان زنان ایرانی و اتباع خارجی تنها در استان خراسان وجود دارد به هر حال کودکان ناشی از این ازدواج نیز چیزی بالغ بر 20 هزار کودک ذکر گردیده‏اند که احتمالا می‏توان گفت آمار واقعی رقمی به‏ مراتب بالاتر از این حد است. و از يک مسئله تابعيتي به يک معضل سياسي و اجنماعي تبديل شده است.

“حال باید از خود بپرسیم آیا این کودکان، کودکانی بی‏تابعیت هستند و یا کودکانی با تابعیتی مضاعف که بر اثر بد حادثه از داشتن‏ حتی یک تابعیت بنابر مشکلاتی عملا محروم‏ مانده‏اند. برای یافتن این سوال ناگزیریم که به‏ بررسی قوانین تابعیت ایران و افغانستان‏ بپردازیم. از آنجا که مادران این کودکان ایرانی‏ هستند در درجه اول به این مسأله خواهیم‏ پرداخت که آیا طبق قوانین تابعیتی ایران این‏ دسته از کودکان نیز می‏توانند ایرانی محسوب‏ شوند یا خیر؟ همان‏طور که می‏دانیم متأسفانه‏ ایران جزء آن دسته از کشورهایی است که‏ تابعیت از طریق مادر به طفل منتقل نمی‏گردد و خود این مسأله بحث‏های زیادی را در میان‏ حقوق‏دانان به وجود آورده است و همین مساله‏ می‏تواند یک نقص قانونی محسوب گردد و این‏ نقص زمانی وضوح بیش‏تری می‏یابد که به بند 4 ماده 976 توجه نمائیم”[3]. “ممکن است مادر چنین کسی ایرانی و متولد ایران باشد. در این حالت نیز تابعیت ایرانی او را می توان از نوع تابعیت های پیش بینی شده در این بند (4 ماده 976) دانست.”[4] “قابل توجه این است که بر طبق بند 4 ماده 976 که اگر طفلی از پدر و مادر خارجی که یکی از آنها (مثلاً مادر) در ایران تولد شده باشد ایرانی است ولی اگر مادر ایرانی ولی در ایران متولد نشده باشد طفل تابعیت ایران را نخواهد داشت و بنظر می رسد هنگامیکه پدر طفل خارجی است و تولد مادر خارجی در ایران باعث تابعیت ایرانی طفل می گردد، بطریق اولی وقتی مادر ایرانی است (ولو اینکه در ایران متولد نشده باشد) طفلش باید ایرانی محسوب شود.”[5]

[1] بداغي ، فاطمه : عباسي ، عاطفه ( 1388) . حق تابعيت اطفال حاصل از ازدواج زنان ايراني و مردان خارجي – مجله فقه و حقوق خانواده ، شماره 51 ، صفحات 13و14

[2] توسلي نائيني، منوچهر، (1390) . تأملي بر وضعيت كودكان حاصل از ازدواج مردان خارجي با زنان ايراني با نگاهي به كنوانسيون حقوق كودك 1989 ، پژوهش نامه حقوقي سال دوم ، شماره اول، صفحه 47

[3] گلدوزيان، مريم السادات، (1385) . زنان بررسي وضعيت کودکان بي تابعيت ناشي از ازدواج زنان ايراني با مردان افغاني. مجله حقوق زنان ، شماره 27،  صفحه 7

[4] سلجوقي ، بايسته هاي حقوق بين الملل خصوصي : کليات، تابعيت، اقامتگاه، چاپ اول (تهران : نشر ميزان 1380)، صفحه 82

 

[5] سيدجلال الدين مدني، حقوق بين الملل خصوصي : تابعيت، اقامتگاه، حقوق بيگانگان، تعارض قوانين، مصونيت هاي ديپلماتيک، حمايت سياسي، پناهندگي، چاپ دوم (تهران : کتابخانه گنج دانش 1372)، صفحه 74

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

آثار حقوقي ازدواج غير قانوني بانوان ايراني با اتباع خارجي بر فرزندان آنان