نظریه یادگیری اجتماعی و سازمان بهداشت جهانی

دانلود پایان نامه

زن و شوهر آنچه لازمه همسری است باید تا آخر عمر مورد نظر قرار دهند حقوق همسر خود را رعایت نمایند تعهد و وفاداری دو خصلت پسندیده است که ستونهای کاخ زناشویی را تشکیل می دهد. همسران متعهد به رعایت حقوق یکدیگر تا پایان عمر وفا دار هستند و به هیچ وجه از وظایف مسئولیتی که در این زمینه پذیرفته اند شانه خالی نمی کنند (حسینی بیرجندی، 1381 ).
یکی از چیزهایی که باعث رضایت زناشویی می شود وفاداری نسبت به یکدیگر است که اریکسون وفاداری را اینطور تعریف می کند وفاداری در واقع داشتن ایمان و نوعی احساس تعلق است وفاداری ممکن است در یک سلوک خاص نوعی اعتقاد مذهبی، مجموعه ارزشی و حتی یک رابطه عاشقانه و پایبند به ارزشهای موقی یا فرقه معین جلوه گر شود (احدی و جمهری، 1389).

  • اعتماد

  • ممکن است زن و شوهر به رغم تعهد نسبت به ازدواج خود نتوانند احساس اعتماد و اطمینان محکمی در خود ایجاد کنند به اعتقاد بسیاری از نویسندگان ریشه اعتماد و اطمینان اولیه مدتها قبل از ازدواج پا می گیرد (بک، ترجمه قراچه داغی، 1378).
    یکی از پایه‌های مهم زندگی شاد و خوشایند اعتماد و اطمینان زن و شوهر نسبت به یکدیگر است. زندگی زناشویی که در آن اعتماد حاکم نباشد نتیجه اش اضطراب و نگرانی و بدبینی و بالاخره نابسامانی است.اگر پایه اعتماد و اطمینان در خانواده ای سست باشد زندگی از نظر روانی وضع نابسامانی پیدا خواهد کرد.بنابراین رفتار و حرکاتی ممکن است از طرفین سلب اعتماد کند.باید کنترل شود تا ترتیبی فراهم گردد، که زوجین از جمیع جهات نسبت به یکدیگر تفاهم کامل داشته باشد (حسینی بیرجندی، 1381).
    مبانی نظری کانون کنترل سلامت
    سلامتی حالتی است که نه تنها به کارکردهای بدنی فرد بلکه به بسیاری از جنبه‌های کارکرد روانی او نیز وابسته است (دیماتئو، 1999). سازمان بهداشت جهانی، سلامتی راچنین تعریف کرده است: سلامتی عبارت است از رفاه کامل جسمی، روانی، اجتماعی و نه فقط فقدان بیماری(گنجی، 1376).
    امروزه بیشتر محققانی که فرآیندهای روانشناختی را مطالعه می کنند نظرات ساده انگارانه اختصاصی بودن و مستعد بودن اندام را برای توجیه علائم جسمی رد می کنند و از نقطه نظر تعاملی به علائم جسمانی می نگرند، به طوری که در بیشتر مطالعات بر تعامل بین حالات روان شناختی و متغیرهای زیست شناختی و اجتماعی تأکید شده است(ساراسون و ساراسون، 1999؛ ترجمه نجاریان، 1381).
    دان (1967) سلامت را یک روش کنش وری وحدت یافته ای می داند که هدفش به حداکثر رساندن توان فرد است. به نظر وی سلاما مستلزم این است که فرد طیف تعادل و جهت هدفمند را با محیط، یعنی جایی که در آن کنش وری خود را آشکار می سازد، نگه دارد. دان سلامت را به محیط فردی محدود کرده است و عقیده دارد که تجربه سلامت در هر فرد منحصر به خود آن فرد است. او همچنین معتقد است که افراد اطلاعات حاصله از منبع درون و بیرون خود را به طریقی متفاوت پردازش و تفسیر می کنند.وجود چنین تفاوتی می تواندد ناشی از تفاوتهای فردی باشد که علی رغم فراهم کردن اطلاعات منفی درباره سلامت، نمی توان به طور مشخصی آن را توصیف کرد. بنابراین تهیه الگویی که نشان دهنده چگونگی تأثیر ادراک بر سلامت باشد بسیار مهم و کار مثبتی است (ادلین، 1999؛ به نقل از باباپور، 1381).
    الگوهای سلامت
    دانشمندان در تعریف سلامت سه الگوی عمده را برگزیده اند :
    الف) الگوی پزشکی: عقیده کلی الگوی پزشکی این است که سلامت یعنی فقدان یکی یا چند مورد از موارد مرگ، بیماری، ناراحتی، ناتوانی و نارضایتی که در انگلیسی به آنها «5d» گفته می شود. بنابراین فرد اگر بیمار یا در حالت مرگ نباشد در حالت سلامت به سر می برد. پیروان الگوی پزشکی عمدتاً بر تبیین زیست شناختی بیماری متکی بوده و تمایل دارند که بیماری بر حسب بدکاری اندام‌ها، سلولها و سایر سیستم‌های زیست شناختی تبیین شود. در الگوی پزشکی، با مشکلات اجتماعی که بر سلامت اثر می گذارند سروکار ندارد. در این الگو سلامت از طریقه معالجه بیماری یا توانبخشی ناحیه ای از بدن که آسیب دیده است، برقرار می شود. این الگو چون بیشتر بر فرآیندهای زیست شناختی متمرکز است دارای محدودیت‌هایی است. تکیه بر تفکر زیست شناختی نمی تواند سبب درک درستی از سلامتی بر حسب عوامل روان شناختی و اجتماعی باشد و همین طور نمی تواند در ایجاد سلامت بوسیله پیشگیری از بیماری‌هایی که در اثر سبک زندگی ناسالم و رفتارهای تخریبی بوجود آمده اند، موفق باشد (به نقل از باباپور،1381).
    ب) الگوی محیطی : این الگو از تحلیل نوین اکو سیستم و خطرات محیطی به سلامت انسان پدید آمده است. در این الگو سلامت بر حسب کیفیت سازگاری فرد با محیط به هنگام تغییر شرایط تعریف شده است. این الگو تأثیرات وضعیت اقتصادی، اجتماعی، آموزش و عوامل محیطی چندگانه بر سلامت شخصی را در بر می گیرد. الگوی محیطی بر وضعیت‌ها و شرایط خارج از فرد که بر سلامت او تأثیر می گذارد، متمرکز است. این شرایط مشتمل است بر آب و هوا، شرایط زندگی، در معرض مواد مضر قرار گرفتن، شرایط اقتصادی- اجتماعی، روابط اجتماعی و نظام مراقبت از سلامت. از برخی جهات دیدگاه الگوی محیطی درباره سلامت شبیه نظریه‌های فلسفی است که سلامت را به تعاملات موزون با همنوعان و محیط مرتبط می داند – وقتی محیط تغییر می کند، تعامل فرد با آن نیز باید تغییر یابد تا این نظام باقی بماند- بر اساس این رویکرد بیماری و عدم سلامت یعنی ناموزونی انسان با تعاملات محیطی(ادلین، 1999؛ به نقل از باباپور،1381).
    پ) الگوی کلی نگر: این الگو سلامت را بر حسب کلیت شخص، و نه بر اساس بخش بیماری از بدن، تعریف می کند. الگوی کلی نگر، جنبه‌های فیزیولوژیک، روانی، اجتماعی، معنوی و محیطی افراد و جوامع را شامل می شود و بر سلامت بهینه، پیشگیری از بیماری و حالت‌های روانی و هیجانی مثبت متمرکز است. الگوی کلی نگر، سلامت معنوی را نیز در بر می گیرد که الگوی پزشکی فاقد این بعد می باشد. این الگو سلامت را حالت بهینه و یا رفتارهای مثبت می داند. این الگو معتقد است که سلامتی ایستا نیست بلکه فرآیند پویایی است که تمام تصمیماتی را که روزانه می گیریم در نظر می گیرد. بنابراین تمام تصمیمات ما بر سلامت و تندرستی مان اثر می گذارد(همان منبع).
    تاریخچه منبع کنترل
    مفهوم منبع کنترل به عنوان یک ویژگی شخصیتی به شکل‌های مختلف در سراسر تاریخ بشر عنوان شده است. در مکاتب مختلف، خصوصا مکاتب الهی همواره به این بحث دامن زده شده است. برخی مکاتب، افراد را مجبور مطلق و برخی آزاد مطلقریال برخی دیگر امر بین الامرین را مطرح کرده اند که این همان دیدگاه اسلام است. در تراژدی‌های یونان باستان، عقاید بسیاری در مورد درماندگی انسان به واسطه قضا و قدر به چشم می خورد. شکسپیر در نمایشنامه‌های خود به فلسفه جبرگرایی، عاشقان بدشانس و هم اراده آزاد توجه داشته است. فلاسفه مفهوم منبع کنترل را به شکل جبر و اختیار بیان کردند(صفاری مقدم، 1385).
    در مباحث جامعه شناسی، مفهوم منبع کنترل به صورت خودمختاری در مقابل از خود بیگانگی مطرح می شود. روان کاوان با نگرش خاص خود به دوران رشد و تکیه بر نقش پنج سال اول زندگی در واقع نگاهی جبرگرایانه به رفتارهای بشر دارند و او را اسیر غرایز می دانند و عوامل بیرونی را در تعیین سرنوشت خود، صاحب نقش اصلی و اساسی می دانند. رفتارگرایان هیچ ارجاعی به حالتهای درونی نظیر اضطراب، سایق‌ها یا مکانیزم‌های دفاعی نمی کنند و شخصیت را چیزی بیش از مجموعه پاسخ‌های یادگرفته شده به محرک‌های بیرونی و نظام‌های عادت نمی دانند. آنها هم نوعی نگرش جبرگرایانه نسبت به انسان دارند. انسان گرایان بر خلاف این دیدگاه، انسان را حاکم بر سرنوشت خود می دانند و بر نیروها و آرزوهای انسان، اراده آزاد و تحقق امکانات و استعدادهای انسان تأکید می ورزند و او را موجودی خلاق و در حال رشد و شکوفایی می دانند که می داند چه می کند و کاملا بر رفتارهای خود کنترل دارد(شولتز، 1999؛ ترجمه سید محمدی، 1381 ).
    تعریف منبع کنترل
    سازه منبع کنترل ریشه در نظریه یادگیری اجتماعی دارد که توسط راتر در سال 1996 مطرح گردید. منبع کنترل اعتقاد و باور فرد در مورد توانایی اش در کنترل رویدادها است (چنگ، 2009). به عبارت دیگر منبع کنترل نظامی از اعتقادات است که بر اساس آن، فرد موفقیت‌ها و شکست‌ها را بر حسب توانایی‌ها و ناتوانی‌های خود ارزیابی می کند. جهت گیری منبع کنترل افراد به گونه ای تعریف می شود که فرد موفقیت‌ها یا شکست‌های خود را به عوامل بیرونی یا درونی نسبت می دهد. افراد با منبع کنترل درونی معتقدند که موفقیت‌ها یا ناکامی‌هایشان توسط خودشان ایجاد شده است یا از بین می رود، در حالی که افراد با منبع کنترل بیرونی معتقدند که موفقیت یا شکست‌های آنها توسط عوامل بیرونی مانند سرنوشت، شانس، افراد قدرتمند و نیروهای غیر قابل کنترل پیش بینی و اداره می شود.(ایمهولم، 2007 به نقل از افضلی، 1385).
    راتر معتقد است که ما از خود تصویری به صورت موجوداتی آگاه داریم و برای زندگی خود تصمیم
    می گیریم. اگرچه تقویت بیرونی نقش دارد اما اثر بخشی تقویت بستگی به عوامل شناختی درونی دارد. ما نسبت به پیامدهای رفتارمان و نسبت به تقویتی که به دنبال رفتارمان خواهد آمد دارای انتظاراتی ذهنی هستیم و این احتمال را که رفتار کردن به طریق معینی منجر به تقویت مشخصی خواهد شد تخمین می زنیم و رفتار خود را بر طبق آن تنظیم می کنیم. به عبارتی منبع کنترل همان انتظارات تعمیم یافته فرد است(اسمیت و مارتین، 2007 به نقل از افضلی، 1385).
    نظریه‌های مختلف در خصوص منبع کنترل
    نظریه اسناد
    نظریه اسناد دارای سابقه طولانی و غنی در زمینه روان شناسی اجتماعی است که توسط فریتز –‌هایدر در سال 1985 بنیان گذاشته شده است. اصطلاح اسناد به علت‌هایی که فرد برای رویدادها و نتایج اعمالشان برمی گزیند اشاره می کند و این اسنادها جنبه استنباط شخصی دارند. نظریه اسنادی بیانگر این واقعیت است که افراد چگونه به علل رفتارهای خود و دیگران می نگرند. در این نظریه فرض بر این است که انسان گرایش دارد از راه توسل به اسناد یا نسبت دادن امور به افراد یا اشیاء اطلاعاتی فراهم آورد. این گونه اطلاعات به وسیله یک رشته قواعد به دست می آیند. نقش مهم این تئوری در ارتباط با فرآیندهای شناختی افراد و در ارتباط بین افراد است. تئوری‌های اسناد در فرضیه‌های کلی مشترکاتی به قرار زیر دارند : 1) ما برای معنا و مفهوم بخشیدن به دنیای اطرافیان تحقیق و بررسی می کنیم. 2) رفتار افراد را به عوامل داخلی یا خارجی اسناد می کنیم. 3) و این اسنادها را از راه‌های مختلفی انجام می‌دهیم (مایر، 1990؛ به نقل از صفاری مقدم، 1385).
    نظریه توازن‌هایدر
    یکی دیگر از نظریه‌های اجتماعی نظریه توازن است که به وسیله‌هایدر، روان شناس اجتماعی طرح و پیشنهاد گردید.‌هایدر نظریه خود را تحلیل عمل ناآشنا می نامد. این نظریه بیانگر آن است که افراد عادی آدمی چگونه به علل رویدادهای مهم زندگی خود می نگرند. به اعتقاد وی این علل به عوامل درونی و بیرونی نسبت داده می شوند. او این عوامل را به ترتیب نیروی موثرشخصیو نیروی موثرمحیطی می شناسد که پیامدهای این چنین به دنبال دارد :
    پیامد= نیروی شخصی + نیروی محیطی
    این نوشته در آموزشی ارسال و , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.