منابع پایان نامه ارشد با موضوع کشورهای توسعه یافته و قانون حقوق شهروندی

دانلود پایان نامه
  • از آنجا که به ویژه در آتن، شهروندان جامعه سیاسی را شکل میدادند، عامل وحدت جامعه مدنی و جامعه سیاسی و دولت محسوب میشدند. برپایه همین سابقه هنگامی که جان لاک از «حکومت مدنی»، رسو از «دولت مدنی» و کانت از «Ryerlich gesellschaltub» یاد میکردند، در واقع دولت را در ذهن داشتند؛ دولتی که مفهومی فراگیر داشت مانند پولیس یونان، کل حیطه سیاسی را در بر میگرفت.
    گفتار دوّم-پیشینه شهروندی در ایران
    در ایران بر خلاف اروپا که شهروندی در آن سابقه طولانی دارد، تا قبل از انقلاب مشروطیت، نشانی از شهروندی به مفهوم امروزی نمیتوان یافت و از زمان ایجاد تمدن در ایران از احترام به حقوق شهروندان به معنای آنچه امروز مد نظر است خبری نبود. رعایت حقوق شهروندی از سوی دستگاه حاکم از آغاز انقلاب مشروطه شروع شده و بتدریج گسترش یافته و رشد نموده و هیچگاه رشد آن متوقف نشده است.
    تا چندی پیش در ایران، شهروندی تنها از منظر شهر و شهرنشینی مطرح میگردید و شهروندی رابطه متقابل یک شهرنشین با شهر و مدیران شهری و شهرداری دیده میشد و حقوق شهروندی را در گرو تصویب نقشه جامع شهری میدیدند.«حقوق شهروندی دستاورد بشریت از هزارههای تاریخ گذشته است و ریشههای آن در آموزههای دینی ما به خوبی مشهود است. ساختارهای متعدد بین المللی و ملی برای حمایت از آن ایجاد شده است». اما استفاده از واژه شهروندی یا حقوق شهروندی در سالهای اخیر در میان حقوقدانان و مجامع قانونی و حقوقی دید جامعتری یافته است. اشتیاق بشریت به احترام، تسامح و تساهل و برابری راه درازی را در تاریخ طی کرده است، اما نکته جالب در این زمینه این است که جوامع ما در زمینههای بسیاری در حوزههای فنی، سیاسی و اجتماعی و اقتصادی گامهای بلندی را برداشته است.

  • یکی از این گامها در سال 1383 با تصویب قانونی با عنوان «احترام به آزادی¬های مشروع و حفظ حقوق شهروندی» توسط مجلس شورای اسلامی برداشته شد. این قانون ابتدا تحت بخشنامهای از سوی رئیس وقت قوه قضائیه ابلاغ و سپس همین بخشنامه با تغییر اندکی به قانون تبدیل گشت. رئوس مهم این قانون درباره نحوه بازداشت و بازجویی، وضع شکنجه و رفتار با متهمان توسط ضابطین و مجریان قضائی بوده است.
    تصویب سریع این قانون در مجلس و تأیید فوری آن توسط شورای نگهبان فی نفسه حاکی از آن است که در این زمینهها مشکل اساسی وجود داشته است که اقتضاء تنظیم و تصویب چنین قانونی را مینموده است. ولی در واقع این قانون تنها تکرار اصول و حقوق مندرج در قانون اساسی و برخی از مواد قوانین کیفری و همان آئین دادرسی منصفانه است و موارد چندان جدیدی را مطرح نمیکند.
    بنابه تصور غالب در ایران در تحقق و نقض حقوق شهروندی، دولت عامل اصلی است. در این تلقی، اگر حقوق، از جمله حقوق شهروندی در جامعه محقق شده است، باید آن را ناشی از اراده دولت دانست؛ و اگر جامعه نتوانسته است از سطوح مناسب حقوق شهروندی برخوردار و بهرهمند شود ناشی از ضعف دولت بوده است. این نوع نگاه، که به صورتهای مختلف در اندیشه سیاسی- اجتماعی- حقوقی ایران از دیرباز رواج بسیار داشته است، نقش و اهمیت مناسبات اجتماعی در شکل گیری و تحول ساختار حقوقی را نادیده میانگارد.
    مبحث سوّم- ضرورت حقوق شهروندی
    در این مبحث به ضرورت، چرایی حقوق شهروندی، مفهوم و قلمرو آن خواهیم پرداخت.
    گفتار اوّل- چیستی و چرایی حقوق شهروندی از نظریه تاقانون
    حقوق شهروندی، هر چند اصطلاحی شناخته شده است اما مفهوم و قلمرو عینی آن کمتر مورد بازکاوی قرار گرفته است. در ادبیات حقوقی امروز ایران، شاید تصویب قانون مشهور به قانون حقوق شهروندی که بر گرفته از یکی از بخش نامههای رئیس قوه قضائیه بود، نقطه عطفیرا در مطالعه این عنوان در مجامع علمی و اجتماعی رقم زده است. طرح موضوع حقوق شهروندی از این جهت در جامعه ما اهمیت دارد که بار دیگر بتوانیم موقعیت افراد را در بهرهمندی از مزایا و امتیازات اجتماعی محک زنیم. در مفهوم شهروندی تکلیف اهمیت زیادی دارد. اگر نگوئیم شهروندی اساساً تکلیف بنیاد است، حداقل در مفهوم آتنی آن تکالیف هم سنگ حقوق اهمیت داشته است.
    اصولاً مفهوم شهروندی با جمهوریت هم زبانی و هم دلی دارد.رنسانس آتن دوره باز تولید مفهوم شهروندی است.امّا قرون وسطی دوره افول مفهوم شهروندی به جهت همزادی شهروندی با دمکراسی است. در یونان باستان، شهروند کسی بود که حق و تکلیف و شرکت مؤثر در مجمع همگانی مانند پارلمان داشت. در روم، شهروند رومی، یک دسته حقوق مدنی، حق رأی، حق عضویت در ارتش و حق انتخاب شدن به عنوان قاضی و حق مالکیت از جمله حقوق سیاسی و نظامی بود.
    ولی ما امروز شاهد تضعیف احساس شهروندی در تعهدات سیاسی هستیم، دیگر نمیتوان تضمین کرد که ملت دمکراتیک مدرن همانگونه که در گذشته قابلیت حفظ پیوند اجتماعی را داشت، در آینده نیز قادر به حفظ این پیوندها باشند.«اینگونه به نظر میرسد که دیگر برای دموکراسیها این امکان وجود ندارد که از شهروندان خود بخواهند که به بهای جان خود از آنها دفاع نمایند، از آنجا که اکنون افراد و منافع آنها جایگزین شهروندان و آرمانهای آن ها شده است. دیگر هیچ نوع فداکاری شایانی در راه دموکراسی اتفاق نخواهد افتاد1». امروزه، مساله حکمرانی خوب2 در جهان مطرح است. اصول حکومت خوب عبارتند از: اجرای قانون، شناخت و پاسخگویی در امور عمومی، احترامبه حقوق بشر و مشارکت همه شهروندان در تصمیمات مؤثر در زندگی آنان.
    در یک نظام سیاسی، امروزه تربیت شهروندی، یکی از فروع حقوق شهروندی است که با توجه به تحولات سریع اجتماعی، فن آوری سیاسی دوران معاصر، از جمله دل مشغولیهای برنامهریزان و سیاستگذاران تعلیم و تربیت کشورهای جهان به شمار میآید.
    در کشورهای توسعه یافته، مفاهیم شهروندی از دوران کودکی تا نوجوانی آموزش داده میشود و دولت نیز آموزشهای لازم را در اختیار والدین و معلمان قرار میدهد.
    در کشور انگلیس از سال 2002 میلادی، آموزش شهروندی و آشنایی با آن به طوری رسمی در برنامه درسی مدارس سنین 11 تا 16 سالگی قرار گرفته است.
    اهداف این آموزشها عموماً موارد ذیل است.
    1- آشنایی با حقوق و مسولیتهای شهروندی
    2- بحث و بررسی درباره سرفصل های مهم شهروندی
    3- فهم و شناخت جامعه و آشنایی با فعالیتهای اجتماعی
    4- مشارکت فعال در یک برنامه اجتماعی یا گروهی
    ولی «در ایران به عنوان مثال کودکانی که یکی از والدین آنها شهروند کشورهائی مانند افعانستان و پاکستان باشد با مشکل شهروندی روبرو هستند. سالانه 12 هزار دختر ایرانی با اتباع بیگانه ازدواج میکنند . به استناد آمارهای منتشر شده 32هزار فرزند حاصل از ازدواج دختران مشهد با اتباع بیگانه بدون شناسنامه هستند1».
    این نوشته در آموزشی ارسال و برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.