مقاله تمدن اسلامی و ابعاد شخصیت

دانلود پایان نامه
  • « روزی به قصد تسلیت گوئی به یکی از خویشاوندان نزدیکش از خانه بیرون آمد و عده ای از اصحاب نیز همراه وی بودند. از قضا در وسط راه، بند کفش امام پاره شد. آن حضرت کفش به دست گرفت و پا برهنه به راه خود ادامه داد. ابن یعفور یکی از یاران نزدیک امام تا حضرت را در این وضع دید فورا کفش از پای خویش در آورد و بند آن را باز کرد و به امام تقدیم داشت، اما امام نه تنها آن بند را نگرفت بلکه با ناراحتی از او روی برگردانید و فرمود: شایسته ترین فرد برای تحمل مصیبت و ناراحتی خود صاحب مصیبت است. امام همینطور با پای برهنه راه رفت تا به منزل مردی که برای تسلیت به او بیرون آمده بود، رسید» (مظفر ، ج1 ، ص 222) .

  • 2-1- 6 سخاوت
    امام صادق (ع) بسیار گشاده دست بود و به جهت رفاه حال فقرا و محرومان، از آنچه در نزد او بود، بذل و بخشش مى‌فرمود. آن حضرت آنقدر به مردم اطعام می کرد که براى خانواده خودش چیزی باقی نمی ماند.
    هشام بن سالم مى‌گوید: «رویۀ امام صادق (ع) این بود که چون پاسى از شب مى‌گذشت، کیسه‌اى را به دوش مى‌گرفت و محتویات آن را میان فقراى مدینه تقسیم مى‌کرد. آنان از حضرت خبرى نداشتند، تا اینکه پس از مرگ امام صادق (ع) روشن شد که چه کسى به آنان توجه داشته است.» (بحار الانوار، ج ۴٧، ص ٣٨) .
    2-1-7جایگاه علمی امام
    دربارۀ جایگاه علمى امام صادق (ع) جای هیچ سخن و گفتگویی نیست؛ چرا که آن حضرت آنقدر عظمت دارد که مذهب تشیع به نام او شهرت یافته و به اسم او مزین شده، و به عنوان مکتب جعفری از آن یاد می شود .. به نظر شیعه، نسب ایشان به مقام امامت از جانب خداوند متعال بوده و این بدان معناست که آن حضرت داراى شرایط لازم براى احراز این منصب بوده است. .
    شیخ مفید می نویسد : «حضرت صادق( ع ) از میان همه برادرانش به منصب خلافت پدر بزرگوارش برقرار شد و وصى او بود و چنان که باید و شاید به لوازم امامت قیام کرد و از نظر فضل و دانش بر دیگران برترى داشت و همه جا از وى به عظمت یاد می شد. منزلت و مقامش از همه عالیتر و در میان عامه و خاصه به جلالت قدر معروف بود و اهل سنت، علوم و اطلاعات بسیارى از وى نقل کرده‌اند. طالبان علم و دانش از اطراف و اکناف براى فیض کمالات او بر در سراى او بار مى‌افکندند و آوازۀ او در شهرها پیچیده بود و از هیچ یک از اهل بیت او به اندازه‌اى که دانشمندان از خرمن فضائل او استفاده کرده‌اند بهره‌مند نشده‌اند» (مفید،1380 ، ج1 ، ص 525 ) .
    ابوحنیفه رئیس مذهب حنفیان اهل سنت که خود یکی از شاگردان آن حضرت بوده است، گفته است : « من دانشمند تر از جعفربن محمد ندیده‌ام»..نیز ایشان ضمن یک جلسه ای که به دستور منصور دوانیقی به منظور محکوم ساختن امام صادق(ع) ترتیب یافته بود، از آن حضرت حدود چهل مسأله پیچیده علمی را پرسید و پس از شنیدن جواب های آن حضرت چنین می گوید: « دانشمند ترین مردم، آگاه ترین آن ها به اختلاف مردم در فتاوا و مسائل فقهی است» (مجلسی، 1395. ق، ج47، ص 217) .
    آن حضرت علاوه بر جایگاهی که در میان شیعه از آن برخوردار بود، در دیده ی عامه ی مسلمانان نیز دارای مقامی والا است و در حوزۀ معارف اهل سنت و جماعت نیز به عنوان چهره‌ای شاخص در قرن دوم ق شناخته می‌شد. از عالمان اهل سنت یحیی بن سعید، ابن جریح، مالک بن انس، سفیان ثوری، سفیان بن عیینه، ابوحنیفه، شعبه بن حجاج، ایوب سختیانی، حفص بن غیاث نخعی، محمد بن اسحاق یسار و …. در شمار شاگردان و راویان حضرت ذکر شده اند.
    ایشان در حوزه‌های مختلف معارف دینی، مشتمل بر عقاید، اخلاق و فقه دارای آموزه‌ای سامان یافته، و گسترده بود و از همین جهت، بخش عمده‌ای از مواضع شیعیان در مواجهه با مذاهب و وجوه تمایز آنان نسبت به فرق گوناگون، بر بنیاد آموزه‌های آن حضرت شکل گرفته است.
    امام صادق (ع) مدافع عقیدتی و علمی اسلام، امام و استادی دانشمند و قوی، بود. هیچ دانشمندی توانایی نزدیک شدن به وی را نداشت و هیچ کس از اصحاب معرفت، حاضر به رقابت با وی نبود. او قله ی بزرگ علمی و افتخار منحصر به فردی بود که چشمه های شناخت را به جوشش آورد و علم و معرفت را در میان دانشمندان هم عصر خود گسترش داد، وی به منزله ی یک وزنه ی علمی و عقیدتی (که بر اساس اسلام بنا شده بود) شناخته شد و شهرت وی به اقصی نقاط عالم رسید.
    2-1-8 فعالیتهای علمی و آموزشی
    امام صادق (ع) که پرچمدار اسلام ناب و تبیین‌کنندۀ فرهنگ تشیع و مجدّد حیات اسلام بود، از شرایط آشفتۀ سیاسى براى تأسیس دانشگاه جعفرى و تربیت هزاران شاگرد در علوم مختلف استفاده کرد و در برابر مذاهب دیگر ایستاد، ازاین‌رو، مذهب تشیع، به مذهب جعفرى شهرت یافت. وسعت دانشگاه امام صادق (ع) از نظر تعداد زیاد شاگردان و عدم انحصار آنان به شیعیان و پراکندگى آنان که از شهرهاى نیشابور، کوفه، بصره، واسط، حجاز و دیگر مناطق گردهم آمده بودند، قابل‌توجه است (حیدری آقایی،،1384 ، ج1ص 257 ) . ابن شهر آشوب می گوید : ” اصحاب حدیث نام راویان قابل اعتمادی را که با اختلاف نظرها و عقیده هایشان از او روایت کرده اند ، گردآوری نموده اند : آنان چهار هزار نفر بودند” (ابن شهر آشوب ،ج4 ، ص 247 ) .
    امام صادق (ع) به حق دانا ترین مردم زمان خویش بودند و این مسئله بر هیچکس پوشیده نبود .دانشمندان آن دوره و شاگردان ایشان همچون مالک بن انس ، ابو حنیفه و سفیان ، چه دوست و چه دشمن در آثار خود بر این مسئله گواهی داده اند و در برابر عظمت علمی آن حضرت سر فرود آورده اند ( حیدر ، 1392 ،جلد 8 ، ص 18) .
    نظام حاکم در آن زمان همه ی راه ها را برای متوقف کردن فعالیت های علمی و آموزشی امام صادق (ع) و بستن مدرسه ی آن حضرت به کار گرفت چون اینگونه فعالیتها وحشتی در دل نظام بر می انگیخت ،اما نتوانست به خواسته های خود جامه عمل بپوشاند.
    2-1-9 سرشت مکتب امام صادق(ع)
    مسلمانان در اوضاع بحرانی حکومت بنی عباس آرزوی انقلاب داشتند و به دنبال اصلاح بودند و نگاه ها به سوی خاندان وحی (ع) بود .در این وضعیت ، ابعاد شخصیتی امام صادق (ع) آشکار شد .امام اصول و آموزه های اسلام را تعلیم و فریاد مقابله با ظلم سر می داد .آن حضرت می دانست چگونه دل های مردم را از بیماری های اجتماعی پاک سازد .امام صادق (ع) مردم را به تمسک به قرآن تشویق می کرد. مبلغان او که شاگردانش بودند به کشورهای مختلف سفر می کردند و مدرسه ی ایشان به سرچشمه ی علوم اسلامی تبدیل شده بود . با توجه به اینکه قرآن از تکیه زدن به ظالم و نیز یاری ظالم نهی کرده است :
    “وَلاَ تَرْکَنُواْ إِلَى الَّذِینَ ظَلَمُواْ فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ وَمَا لَکُم مِّن دُونِ اللّهِ مِنْ أَوْلِیَاء ثُمَّ لاَ تُنصَرُونَ ” ( هود ،113 ) زنهار به کسانی که ستم کردند متمایل نشوید که دراین صورت آتش دوزخ به شما خواهد رسید و غیر از خدا دوستانی ندارید ویاری نمی شوید .
    هنوز هم این مکتب درحال مبارزه با ظالمان است و هرگز در مقابل هیچ حکومتی سر خم نکرده و سر این مساله گره خوردن با ثقلین است .
    2-1-10شاگردان امام صادق(ع)
    تعداد راویان آن حضرت قریب چهار هزار نفر بودند. ابن عُقده در کتاب رجالش، چهار هزار فرد ثقه، که از جعفر بن محمّد (ع) روایت کرده‌اند، با ذکر مصنّفاتشان نام برده است.
    مکتب فکری امام صادق (ع) برجسته ترین اندیشمندان و زبده ترین عالمان را عرضه می کرد و تمدن اسلامی از نظر میراث ارزشمندش مدیون مکتب علمی و فکری امام صادق (ع) است (حیدر،ج 1 ، ص 99) حرکت علمی امام آنقدر گسترش یافت که سراسر مناطق اسلامی را در بر می گرفت و شهرت علمی امام (ع) در همه شهرها پیچیده بود.
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.