متوسط باران سالانه و حوزه های آبریز

دانلود پایان نامه

شناخت دقیق آب و هوا و موقعیت طبیعی منطقه مورد  نظر شاید اولین گام جهت آن تحقیق یا بررسی باستان شناسی به حساب آید.
کریسلی در مورد دریاچه ارومیه در بحبوحه یخبندان اخیر می گوید :دریاچه ارومیه گسترش زیادی پیدا کرده است و عمق آن 55متر بیشتر از امروز بوده است در طرف جنوب این منطقه در دریاچه زریبار در کو ههای زاگرس شواهد حکایت از یک آب و هوایی خنک و نسبتأخشک مانند هوای استپ آنا طولی امروزی می نماید.( محمد تقی سیاه پوش 1352ص17)
شمال غرب ایران که اندکی بیش از 110000کیلومتر مربع وسعت دارد بین عرض های 39و46و35و58قرار دارد بنابراین در اواسط منطقه معتدله شمالی قرار گرفته است .صرف نظر ازعر ض منطقه جغرافیایی عوارض دیگری چون ارتفاع از سطح دریا ،نزدیکی به دریاهای مدیترانه وسیاه  وخزر وسمت و سوی کوه ها در آب و هوای این سرزمین تأثیر گذاشته است .مجموع عوامل برای این منطقه آب و هوایی را تدارک می بیند که می توان آن را سرد و مرطوب نامید البته انواعی از آب و هوای مدیترانه ای نیز در این منطقه قابل تشخیص  است.( رئیسی نیا1368،23)
کوهستانی بودن آذربایجان و عرض جغرافیایی بالای آن از عوامل برودت و سردی قسمت اعظم آن است و کم ارتفاع بودن و اثرات ملایم کننده بخار های دریای خزر از عوامل اعتدال پاره ای از مناطق به شمار می آید .مثلا ارتفاعات سبلان و سهند زمستان های سرد و تابستا نهای ملایم ومعتدل دارند در حالی که دشت مغان با ارتفاع کم نسبت به دریا و تأثیر رطوبت دریای خزر از زمستا نهای مطبوع وملایم برخوردار است .به طوری که این دشت سرسبز محل قشلاق طوایف شاهسون به شمار می رودبعلاوه آذربایجان تا حدودی تحت تاثیر جریا نهای مرطوب دریای مدیترانه از قسمت غرب و جنوب غربی قرار دارد و توده های هوای سرد  سیبری نیز از سمت شمال غالبا بر آب و هوای شمال غرب ایران تاثیر دارد.
مقدار متوسط باران سالانه شمال غرب ایران متجاوز از 40 سانتی متر است البته حاشیه های کوهستانی شرقی و غربی آذربایجان از میزان بارندگی ،بیشتری (حدود80-100سانتی متر در سال)برخوردار است[1]
از نظر بارندگی آذربایجان به سه ناحیه کلی تقسیم می شود:
1-سردسیر شامل قسمت های واقع شده در دامنه کو ههای سبلان و سهند نظیر شهرهای اردبیل و تبریز ،مشکین شهر،سراب که در مسیر بادهای مرطوب قرار دارند .
2-گرمسیر مانند دشت مغان وآب و هوای گرم و مرطوب دارد.
3-معتدل که بیشتر دالان ها وکوهپایه ها و دامنه های جنوبی و مناطق آفتابگیر واقع شده است واز تاثیر مستقیم جریان های سرد شمالی محفوظ می باشند وآب و هوای معتدل دارند .سواحل دریاچه ارومیه در بخش شبستر و شهرستانهای مراغه و میانه در ردیف مناطق معتدل هستند .
2-4باد های آذربایجان
باد نیز یکی از عوامل مهمی است که می تواند نحوه شکل گیری استقرارها و پلان معماری و جهت آن را در بقایای باستان شناسی تعیین کند لذا در ذیل بادهای رایج آذربایجان توضیح داده میشود .
1-بادهای شرقی:
این بادها به زبان محلی (مه یلی )باد مه نامیده می شوند بادهای شرقی در تمام فصول سال از سوی مشرق آذربایجان شرقی می وزد و بادهای سرد و مرطوب است در کشاورزی و روند زندگی مردم آذربایجان بسیار مؤثر است .در فصول گرم موجب ریزش باران در فصول سرد موجب ریزش برف می شود.( ایرج افشار1269،25)
2-بادهای غربی:
باد های غربی در زبان ترکی به (آق یلی) موسوم است این بادها برخلاف باد های شرقی از غرب به شرق آذربایجان می وزند که در تبخیر و خشکاندن زمین بسیار مؤثر است و به دنبال آن حرکت ابرهای باران زا شروع شده و منجر به ریزش باران می شود باد غربی رطوبت دریای مدیترانه را به همراه دارد .در میان مردم آذربایجان این باد برای رسیده شدن کشاورزی مهم است .
3-بادهای محلی:
در نواحی مختلف آذربایجان ،شرایط طبیعی محل،موجب پیدایش بادهای محلی شده که مشخصات و ویژگی های متفاوت دارند برخی از این بادها در آذربایجان شرقی عبارتند از :مراغه یلی(باد مراغه)،هشترود یلی ،باد نه روزه ملکان،باد خزری دشت مغان وعده یلی(باد وعده)در اهر و تبریز،قره یلی(بادسیاه)در سراب،مغان یلی در اردبیل و مشکین شهر ،کچی قران یلی(باد بزکش )در ارتفاعات سهند.( ایرج افشار 1269،25)
 
2-5-حوزه های آبریز و رودخانه های شمال غرب ایران :
رودخانه ها و آبهای روان آذربایجان به سوی دو آبگیر عمده جریان دارند :
1-حوزه آبریز دریای خزر
2-حوزه آبریز دریاچه ارومیه
در حوزه آبریز خزر ،پر آب ترین رود آذربایجان ارس (آراز)می باشد که از دامنه های شمالی کوههای مین گول در ترکیه شروع و پس از طی 1072کیلومتر به دریای خزر می ریزد زمین های حوزه آبریز ارس و رودخانه ها بدان می پیوندند در سه کشور ایران ترکیه و جمهوری آذربایجان بالغ بر 100220کیلومتر مربع برآورد گردیده و حدود 39درصد آن را 2900کیلومتر مربع اراضی شمال غرب ایران تشکیل می دهد .رود های شمال و مشرق و قسمتی از جنوب آذربایجان آب های خود را به سوی خزر روانه می سازند در حالی که رودهای قسمت مرکزی و غربی آذربایجان شرقی آب دریاچه ارومیه را تامین میکند.( خاماچی1370،45)
2-5-1-رودهای آذربایجان شرقی:
رودهای آذربایجان شرقی در دو حوضه دریای خزر و دریاچه ارومیه جریان دارند عبارتند از :
 
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.