فناوری اطلاعات و ارتباطات و وسایل ارتباط جمعی

دانلود پایان نامه
  • 2-2-9- نظریات مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات
    بررسی علم ارتباطات به شروع تمدن بشری برمیگردد. اولین نظریههای ارتباطات، متعلق به افلاطون و ارسطو است. اندیشههای مذکور در دههی 1940 میلادی با ارائۀ مدلهایی مربوط به فرایند ارتباطی، به عنوان یک علم، مورد مطالعه قرار گرفتند. همزمان با پیشرفت صنعت و افزایش تولید، جنگ جهانی دوم نیز به توسعه ارتباطات، بسیار کمک کرد. فناوریهای ماشینی و نظامهای ارتباطی که در دهۀ 1940 م بوجود آمدند، ظهور مدلهای محاسبهای و مبتنی بر ریاضیات را سبب شدند. این مدلها، فرایند فیزیکی فرستادن پیام را به صورتی بسیار دقیق، بدون توجه به محتوا یا معنی پیام، تشریح میکردند. مدلهای بعدی در سال 1945 م، ارتباطات را بصورت یک فرایند انسانی بیان کرده و بر معنی و مفهوم پیام، به عنوان جنبۀ حیاتی این فرایند، تأکید نمودند. نظریه های ارتباطی هنوز در حال تحول و دگرگونی هستند و همگی آنها بیش از پیش بر بعد اجتماعی این فرایند تأکید دارند (همان). بسیاری از اندیشمندان عصر ما، ارتباطات را محور اندیشۀ خود می دانند، همانطور که از نظر سوروکین ایدئولوژی محور ارزیابی حرکت جوامع انسانی، و یا از دیدگاه مارکس، اقتصاد و پدیدههای مادی تاریخ محور حرکت تاریخی جوامع شمرده میشود. در خصوص فناوری اطلاعات و ارتباطات نظریات مختلفی بیان شده است که در ادامه به چند مورد از آنها اشاره شده است:

  • 2-2-9-1- نظریهی رایزمن
    دیوید رایزمن اندیشمندی است که بر ارتباطات به‌ عنوان محور حرکت جوامع انسانی تأکید دارد. در دیدگاه او سه دورهی متمایز در تاریخ اجتماعی بشر قابل شناخت است (دادگران،1384):
    جامعه سنتی یا باستانی؛ رایزمن این دوره را “سنت راهبر” میخواند. در این دوره راههای آینده، همان راههایی است که نیاکان جامعه ما طی قرن‌ها پیمودهاند (رابرتسون،1374) و سنتها بر رفتار و روابط انسانی حاکم میباشند (هدایتی مقدم،1387).
    جامعه فرد گرایی؛ این دوره به “انسان رهروی درون” معروف است و در آن بشر با کاهش اهمیت سنت ها مواجه می شود و فردگرایی تبلور پیدا میکند.
    جامعه مصرف گرایی و فراوانی؛ در مرحله سوم، جامعه انسانی رایزمن، جای خود را به جامعه نوین میدهد. این دوره، دوره “دگرراهبر” است. که دوران ظهور وسایل ارتباط جمعی است. در این دوران وسایل و امکانات دست ساختۀ بشر نقش بیشتر و مهمتری را در ارتباطات انسانها ایفا میکند (رابرتسون،1374).
    2-2-9-2- نظریهی شانون و ویور2
    نظریۀ شانون و ویور دارای ویژگی اساسی کاربردپذیری جهانی بوده و از این نظر یک نظریۀ علمی واقعی است. ارزشمندی این نظریه یا مدل در درک فرایند انتقال اطلاعات و ارتباطات اثبات شده است. اساس این نظریه آن است که برای انتقال مؤثر یک پیام لازم است طرفهای فرستنده و گیرنده از یک زبان مشترک، مهارت های یکسان و بنا به تناسب از فناوری های همسان (“تلفن” در فرمول اولیه و “رایانه” در وضعیت کنونی) برخوردار باشند. این مدل که بسیار مکانیکی و مدل اصلی انتقال بوده است، دارای 6 جزء ؛ منبع اطلاعات، انتقال دهنده، کانال، موانع ارتباطی، دریافت کننده و مقصد می باشد. مدل یاد شده بعدها متحول گردید و دو عنصر رمزگذار و رمزخوان نیز به آن افزوده شد (هدایتی مقدم،1387).
    2-2-9-3- نظریه مک لوهان
    مک لوهان متفکر معاصر کانادایی پیش از هر نویسنده دیگر روزگار ما به فناوری اطلاعات و ارتباطات مخصوصاً وسایل ارتباط جمعی توجه دارد. در نظریۀ او، هر وسیله ارتباطی در امتداد یکی از حواس انسان می باشد. بعنوان مثال “خط” بعنوان یک ابزار ارتباطی در امتداد حس دیدن و رادیو به عنوان ابزار ارتباطی دیگر در امتداد حس شنوایی است. بر این مبنا، مک لوهان در جستجوی جامعه ای است که در آن اضمحلال تعادل حواس مشاهده نگردد، یعنی با ابداع یا اختراع وسیله یا وسایلی، یکی از حواس به شدت بر حواس دیگری پیشی نگیرد و موجب برهم خوردن نظم و تعادل در حیات انسانی نشود (همان). به نظر این دانشمند، ارتباط محور اصلی هستی اجتماعی است و حرکت تاریخ به نظر او، از نقطه نظر ارتباطی، در طی سه مرحله صورت می گیرد؛
    دوران تمدن باستانی بدون خط
    دوران تمدن دارای خط یا بصری
    دوران تمدن مبتنی بر وسایل ارتباط الکترونیک
    با توجه به نظریه فوق، عصر اطلاعات کنونی، در واقع همان دوران سوم مک لوهان می باشد (ساروخانی، 1378). در ارتباط با تعاریف، مدل ها و نظریات فراوان مطرح شده در خصوص ارتباطات که به نمونههایی از آن اشاره گردید، موارد زیر به عنوان نکات برجسته در فرایند ارتباط قابل توجه می باشد:
    پویایی فرایند ارتباط،
    تعاملی بودن ارتباطات و اطلاعات،
    آگاهانه بودن فعالیت های ارتباطی فرستنده و گیرنده پیام،
    وجود پیام قابل انتقال،
    الزامی بودن وجود تفاهم و هماهنگی بین فرستنده و گیرندۀ پیام،
    لزامی بودن ابزار مناسب انتقال اطلاعات(هدایتی مقدم،1387).
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.