فناوری اطلاعات و ارتباطات و استفاده از شبکه ها

دانلود پایان نامه
  • 2-2-9-4- نظریه شکاف دیجیتالی
    یکی از نظریه های مهم در توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، نظریۀ “شکاف دیجیتالی” است. این نظریه جدید نیست و می توان ریشه و منشاء آن را نظریۀ “شکاف آگاهی یا اطلاعات” دانست. این نظریه را تیکنور، دونوهو و اولین ارائه کرده اند (رزاقی،1379). نابرابری فضایی که در شکل دیجیتالی و در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات با واژه « شکاف دیجیتالی » نیز توصیف می شود ناظر بر وضعیتی است که در آن، مناطق مختلف از لحاظ دسترسی به امکانات اطلاعاتی و ارتباطی و عواید و نتایج حاصل از آن وضعیت نامتوازنی دارند، گو این که واژه شکاف دیجیتالی توسط برخی صاحب نظران در حیطه ی وسیع تری از نابرابری فضایی، مانند نابرابری جنسیتی و امثال آن نیز به کار می رود، اما بیش ترین استفاده از این مفهوم با نابرابری فضایی ناشی از توزیع نامتوازن فناوری اطلاعات و ارتباطات منطبق می باشد (داماس، 2002). در این نظریه، شکاف آگاهی یا اطلاعات چنین تعریف می شود؛ به همراه افزایش انتشار اطلاعات از طریق رسانه های جمعی و فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در یک نظام اجتماعی، بخش هایی از جمعیت که از پایگاه اجتماعی- اقتصادی بالاتری برخوردار هستند، بسیار سریع تر و بیشتر از بخش هایی که پایگاه اجتماعی- اقتصادی پایین تری دارند، اطلاعات کسب می کنند و در نتیجه شکاف آگاهی و اطلاعات میان این دو بخش، به جای کاهش، افزایش می یابد (رزاقی،1379). چنانچه تأمل بیش تری بر مفهوم شکاف دیجیتالی داشته باشیم، تعابیرمتنوعی از آن را ملاحظه خواهیم کرد. در یک تعبیر ، شکاف دیجیتالی به فراهم نبودن ارتباط فیزیکی و دسترسی به شبکه و سخت افزار کامپیوتری تشبیه شده و در تعبیر دیگر شکاف دیجیتالی به معنای فرصت از دست رفته برای گروه های محروم و فاقد توانایی در استفاده مؤثر از فناوری ارتباطات و اطلاعات، مطرح شده است . همچنین برخی تمرکز مفهومی شکاف دیجیتالی را در آموزش و کسب تخصص لازم برای کار با شبکه ها دانسته اند (دهقان،1391).
    با این توصیف ، شکاف دیجیتالی به نوعی از تفاوت و تمایز فاحش در دسترسی مؤثر به فناوری اطلاعات و ارتباطات اطلاق می شود. تفاوت های جزییتر را میتوان در قالب طیفی از نابرابری فضایی در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات برشمرد که در ابعاد فضایی، منطقه ای یا کشوری قابل ملاحظه می باشد.
    عوامل مؤثر بر نابرابری فضایی در فناوری اطلاعات و ارتباطات
    شکاف دیجیتالی یا نابرابری فضایی در دسترسی به فناوری اطلاعات و ارتباطات می تواند به صورت مشخص علل و عواملی در سطح داشته باشد.
    یکی از علل مبنایی شکاف دیجیتالی، در بستر نامتوازن تکنولوژیک کشورها و مناطق مختلف نهفته است؛ چرا که فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز همانند سایر فن آوریها، ارتباط تنگاتنگی با رشد اقتصادی و تکنولوژیک دارد .به میزانی که هر منطقه در اقتصاد جهانی سهم کمتری از صنعت و تجارت دارد، به همان میزان در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز عقب ماندهتر است. بدیهی است یک نوع خاص از تکنولوژی مانند فناوری اطلاعات و ارتباطات بدون نیاز به انواع دیگر تکنولوژی نمی تواند به صورت جزیرهای در یک منطقه رشد داشته باشد.
    شکاف دیجیتالی همچنین به عوامل دیگری مانند پایین بودن سرمایه انسانی مناطق مختلف بستگی دارد. چنانچه سرمایه انسانی را میزان و سطح تخصص های موجود یک جامعه ارزیابی کنیم، به صورت مستقیم نقش آموزش و پرورش در کل و آموزش عالی به صورت خاص، در این خصوص برجسته خواهد شد. پس در تعبیری ساده و روان چنین می توان گفت که در صورت تمهید تمامی مقدمات سخت افزاری استقرار فناوری اطلاعات و ارتباطات در یک منطقه، چنانچه افراد مهارت لازم برای استفاده از اطلاعات و همچنین تولید و عرضه اطلاعات موردنیاز آن منطقه را نداشته باشند، فناوری اطلاعات و ارتباطات چندان کارا نبوده و به عبارت دیگر، در جریان دسترسی مؤثر واقع نشده است.
    علت دیگر را می توان در ابعاد فرهنگی و نظام شخصیتی افراد جست وجو کرد. مبنای این بحث در فرآیند جامعه پذیری نهفته است. فرآیند جامعه پذیری جریانی است که طی آن یک فرد بخش عمده ای از نظام ارزشی و عناصر فرهنگی جامعه خویش را درونی کرده و به عنوان جزیی از نظام شخصیتی خود قرار میدهد. تأثیر این عامل در توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات اصولاً به انتخاب ها و ترجیحات افراد برمی گردد که فارغ از فرهنگ جامعه نیست. این عامل به ویژه در برخی مناطق جهان که بنیان های سنتی مبتنی بر استحکام نهاد خانواده همچنان استوار باقی مانده است، بسیار عامل تأثیرگذاری خواهد بود.
    همچنین ابعاد دیگر فرهنگ، مانند زبان نیز نقش قابل ملاحظه ای در توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات دارد. در حالی که زبان غالب در شبکه جهانی، زبان انگلیسی است، بسیاری از زبان های محلی و منطقه ای اصولاً هیچ سهمی از اطلاعات موجود در شبکه را به خود اختصاص ندادهاند (همان،135).
    2-2-10- زندگی الکترونیک
    با اینکه زمان زیادی از پیدایش عصر اطلاعات نمی گذرد، دگرگونی وسیعی را در زندگی بشر بهمراه داشته است . نظریه دهکده جهانی با ظهور و توسعه این دوران تبلور بیشتری یافته است . در سر تا سر جهان خصوصا کشورهای پیشرفته سبک زندگی انسانها در اثر استفاده از ابزارهای عصر اطلاعات تغییر یافته است ، بطوری که در بخشی کشورها که از لحاظ فناوری اطلاعات در سطح پیشرفته ای می باشند (مانند سنگاپور)، نظریه زندگی الکترونیکی مطرح شده است. در این کشور، دولت در نظر دارد تا با فرهنگ سازی مناسب، سبک مطلوبی از زندگی الکترونیکی را به شهروندان ارائه کندکه در این رابطه چهار جزء زیر را به عنوان اجزاء زندگی الکترونیک مطرح می کنند(جلالی، 1382): آموزش الکترونیک، تفریح الکترونیک، ارتباطات الکترونیک، تراکنش الکترونیک.
    2-2-11- شهر الکترونیک
    تعاریف مختلفی از شهر الکترونیکی ارائه شده است که برخی از آنها در این قسمت آمده است:
    شهر الکترونیک، شهری است که در آن ، اطلاعات و خدمات مورد نیاز شهروندان، به صورت شبانه روزی از طریق شبکههای اطلاع رسانی و اینترنت، قابل دسترسی باشد ( جلالی،1383). شهر الکترونیک به معنای استفاده از شبکه ها ،جهت ارائه و تحویل سریع و دو طرفه(تعاملی) خدمات شهری به شهروندان است و در واقع شهر الکترونیکی ، دستیابی به بهره وری در بخش دولتی و از بین بردن تشریفات اداری است(جانگ، 2004). شهر الکترونیک، عبارت است از شهری که در آن، امکان دسترسی دیجیتالی تمام وقت شهروندان به کلیه سازمان ها ، مراکز خدمات رسانی شهری، بانک های اطلاعاتی ، اماکن درون شهری و به طور کلی تمام آنچه که یک شهروند در زندگی روزمره نیاز دارد، به صورت دائمی از طریق شبکه های اطلاع رسانی، بدون وقفه وجود داشته باشد فناوری اطلاعات در مدیریت و خدمات شهری، تاثیرات زیادی خواهد گذاشت . “شهر الکترونیکی “یا “شهر هوشمند”، نتیجه تأثیراین فناوری بر ابعاد مختلف شهری می باشد . چنین شهری با استفاده از زیر ساخت های سخت افزاری و نرم افزاری ، توسعه همه جانبه خدمات شهری را فراهم آورده است. در شهرهای سنتی، بخش عمده ای از وقت شهروندان صرف انجام فعالیت های تکراری و غیر مفید می شود . انتظار در صف ها ، پیمودن مسافت های طولانی برای خرید کالا و در یافت خدمات و معطل شدن در ترافیک های سنگین، تنها بخشی از اتلاف وقت در این گونه شهرهاست ؛ در حالی که در شهر الکترونیکی، به جای اینکه امور اداری توسط شخص چه حضوری و چه از طریق تلفن، در ساعات اداری انجام شود ، با استفاده از شبکه های رایانه ای ، تهیه کالا ،ارائه خدمات و دستیابی به اطلاعات به صورت شبانه روزی و در کل ایام هفته، امکان پذیر است(فتحیان و مهدوی نور ،1385). اولین شهر الکترونیک در آمستردام هلند در سال 1994 شکل گرفت و به سرعت بسیاری از شهرهای اروپائی،‌ آمریکائی و بعضی از شهرهای آسیائی مثل توکیو و سنگاپور وارد این فضای شهری شدند. طی دهه 1990 کشورهای زیادی بر اساس شرایط جدید جهانی و شکل گیری جامعه اطلاعاتی ، تلاش کردند تحلیل و جمع بندی های متمایل به سیاستگزای و برنامه ریزی را در خصوص فرآیندهای اطلاعاتی طراحی کنند.
    شهر الکترونیک بر “اشکال رها شده شناور” معماری و شهرسازی بنا شده است که امکان حرکت دائمی و آسان و کنترل و نظارت بر روندهای اداری و خدماتی، شهر را بصورت مستقل برای تک تک شهروندان برخوردار از “کد ملی” منعطف می سازد. “شهروندی به رسمیت شناخته شده” تعامل دموکراتیک هم در سطح شهری (شهر الکترونیک) و هم در سطح ملی (دولت الکترونیک) فراهم می شود و شاخص جدید توسعه یافتگی را وارد مفاهیم جدید توسعه می کند (مختاری،35:1386).
    2-2-11-1- شهر مجازی
    مطلب مشابه :  ابعاد سرمایه ی اجتماعی و منابع سرمایه اجتماعی

  • امروزه بحث توسعه شهرها، به شبکه جهانی (اینترنت) نیز سرایت پیدا کرده است. شهرها و شهرک های جدیدی در فضای مجازی ظاهر می شوند که مصالح آنها از خشت و ملات دیجیتالی تشکیل شده اند. این شهر های الکترونیکی در زبان عامه با اصطلاح شهرهای مجازی شناخته می شوند. در هر لحظه هزاران نفر از مردم سراسر دنیا، مشغول استفاده از این شهرهای مجازی برای انجام کارهای روزمره مثل خرید، استراحت و یا ملاقات دوستان هستند.شهرها به طور کلی ،مراکز جغرافیایی تجمع انسان ها و فعالیت ها و خدماتی است که توسط آنها انجام می شود. به همین دلیل است که نحوه آرایش عناصر شهری و شکل امروزی شهرنشینی برای مردم ،بسیار آشنا است. در نتیجه شهرهای مجازی می توانند مدل استعاری تمام اطلاعات و خدماتی باشند که در شهرهای حقیقی وجود دارند. این شهرها کانون های الکترونیکی هستند که حتی انسان های ساکن محلات و ساختمان ها را نیز بر روی صفحه نمایش رایانه، به تصویر می کشند.
    عبارت شهر مجازی برای توصیف اشکال گوناگون ذخیره و نمایش اطلاعات به کار می رود. با این حال تفاوت های عمده ای میان انواع شهرهای مجازی در اینترنت وجود دارد و می توان آنها را به چهار گروه بزرگ تقسیم کرد:
    دسته اول، صفحات اینترنتی هستند که خود را «شهر مجازی» معرفی می کنند، اما ماهیت آنان صرفاً در راهنماها و مجموعه های فهرست بندی شده ای از اطلاعات خلاصه می شود. این صفحات فقط برای دستیابی به مقاصد تبلیغاتی و ترویج صنعت توریسم ساخته می شوند و به هیچ وجه ارائه کننده وجه ساختمانی و ظاهری شهرهای مجازی نیستند. برای مثال، می توان از سایت اینترنتی http://www.brighton.co.uk نام برد.
    دسته دوم، شهرهای مجازی مسطح هستند که از نقشه های شهری یا ساختمانی برای نمایش اطلاعات استفاده می کنند. مثال خوب این صفحات اینترنتی، «بولونیای مجازی» است که از نقشه جزئیات و مشخصه های مهم زمینی و ساختمانی شهر، به صورت گرافیکی تشکیل شده است.
    دسته سوم، شهرهای مجازی سه بعدی هستند که با استفاده از فناوری «حقیقت مجازی» ،به مدل سازی ترکیب شهرها با درجات مختلف صحت و نزدیکی به واقعیت می پردازند.
    این نوشته در آموزشی ارسال و , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.