روش های تفسیری و مفاهیم قرآنی

دانلود پایان نامه
  • با توجه به تصریح قرآن،اولین مفسروحی،پیامبر اکرماست.و بنای علم تفسیر به عنوان یکی از مهم ترین علوم اسلامی ریشه در کلام تفسیری ایشان دارد. مفسران قرآن با تمسک به پیامبر اکرم به تفسیر روی آوردند. و از این رهگذر تدوین تفاسیر متعدد با دیدگاه های مختلف شکل گرفته است.
    نگارش اکثرتفاسیربه زبان عربی،محدوده مخاطبان تفسیرقرآنرا،منحصربه اهل این زبانوآشنایان به زبان عربی ساختهاست.وجود تفاسیر غیرعربی و به خصوص تفاسیرفارسی،زمینه مناسبی را برای آشنایی علاقه مندان مفاهیم قرآنی فراهم می سازد.
    تفسیر منهج الصادقین تألیف ملا فتح الله کاشانی از تفاسیر مهم عصرصفوی است.این تفسیر مورد توجه عموم واقع گردیده است. حواشی و پاورقی های علامه میرزا ابوالحسن شعرانی،بر این تفسیر امکان شناخت بهترآن را میسر کرده است.

  • بررسی این حاشیه ها، با هدف رسیدن به آرای تفسیری علامه شعرانی اولویت این پژوهش می باشد.
    و با توجه به اینکه ایشان تفسیری مستقل ندارند،بنای این نوشتاراستخراج مبانی و نظام فکری ایشان در تفسیروعلوم قرآنی از حاشیه های منهج الصادقین ودر صورت نیاز مراجعه به سایرآثار ایشان است.
    تذکر این نکته نیز ضروری است که، پاورقی های نوشته شده بر منهج الصادقین از نظم منطقی و محتوایی خاصی، تبعیت نمی کنند و اصطلاحات تفسیری و قرآنی به زبان علمی در آن کمتر است، لذا در هنگام نیاز به عنوان مقدمه، تعریف و یا تکمیل موضوع از منابع علوم قرآنی و تفسیری دانشمندان دیگر بهره گرفته ایم.
    آرای علامه شعرانی به عنوان دانشمندی که در زمینه تفسیر و علوم قرآنی صاحب نظر است، با سایر دانشمندان علوم قرآنی، تشابه و تمایزاتی دارد. در این نوشتار به مقایسه برخی آرای ایشان با دانشمندان متقدم(مانند جلال الدین سیوطی) و معاصر(مانند آیت الله خویی) پرداخته شده است.
    هرچنداین تحقیق با هدف شناخت و تحلیل آراء و روش تفسیری مرحوم شعرانی نوشته شده است،اما سعی بر این بوده تا حد امکان به جمع آوری آرای ایشان در زمینه علوم قرآنی نیز پرداخته شود.زیراعلوم قرآنی به عنوان مقدمه مباحث تفسیری،مبنای تفکر تفسیری یک مفسر را تشکیل می دهند.
    با این توضیح این نوشتار در چهار فصل سامان یافته است:
    فصل اول: تحت عنوان “کلیات تحقیق”مواردی چون:بیان مسئله،هدفهای تحقیق،ضرورت انجام تحقیق،سؤالهای تحقیق،تعریف مفاهیم،استفاده کنندگان از نتایج تحقیق،پیشینه و روش تحقیق را تببین می سازد.
    فصل دوم:به “مروری بر زندگی و تألیفات علامه شعرانی” پرداخته است. و با معرفی برخی از آثار ایشان،تنوع موضوعات تألیف شده را بیان می کند.و در عین حال، معرفی مختصری از کتاب منهج- الصادقین که حواشی مرحوم شعرانی برآن منبع اصلی این تحقیق است،صورت می گیرد.
    فصل سوم:به “اصول،مبانی و روش های تفسیری علامه شعرانی” می پردازد.این مبانی از مقدمه ها و حواشی ایشان استخراج گردیده است.به بیان مبانی تفسیری دراندیشه مرحوم شعرانی پرداختهوبا مواردی از قبیل:قواعدتفسیر،تفسیرمفهومی وتفاوت آن با تمثیل،تأویل وتفسیر؛لزوم محوریت قرآن درتفسیر،تفسیر اهل بیت ،عدم انحصار تفسیر به اهل بیت ،نفی تفسیر به رأی،اقوال تفسیری اهل سنت،نفی نظر اخباریان درباره تفسیر منسوب به امام حسن عسکریومباحث مختلف علوم قرآنی می پردازد.
    این فصل بااستخراج این نظریات،سعی دررسیدن به مواردی چون:آرای خاص مرحوم شعرانی دراصول تفسیر،شباهت و تفاوت نظرایشان با سایردانشمندان و تحلیل های مرحوم شعرانی در مباحث مختلف دارد.
    فصل چهارم:در پی آن است که با بررسی “روش ها و گرایش های علامه شعرانی” به جمع بندی آرای وی پرداخته و در صورت امکان،با رسیدن به نظام فکریمرحوم شعرانی در زمینه تفسیر و علوم قرآنی به بیان آن بپردازد، تا از این راستا اندیشه های تفسیری ایشان دسته بندی و عرضه گردد.
    این پایان نامه درصددیافتن روش تفسیری دانشمندی است که کتاب تفسیری ندارد.وتنوع مطالب غیر مرتبط با موضوع این پایان نامه نیزدرحواشی ایشان فراوان است.اما امید است که بتوانیم این پایان نامه را در زمینه شناخت روش های تفسیری علامه شعرانی تنظیم نماییم.
    فصل اول:
    کلیات و مفاهیم
    1-1-بیان مسئله
    عنوان ‌این ‌پایان نامه”تحلیل ‌روش ‌شناختی ‌دیدگاه‌های‌ تفسیری ‌علامه ‌شعرانی با تکیه برحاشیه منهج الصادقین”می باشد.
    شناخت روش تفسیرقرآن درباره رشته های علوم قرآن و حدیث و تفسیردر اولویت قرار دارد.ضمن اینکه از مباحث علوم قرآنی به عنوان پیش زمینه ورود به تفسیر نباید غافل گردید.پژوهندگان عرصه قرآن،با وجود تنوع دیدگاه،حول محورواحد این کتاب آسمانی، روی آورده وبه فراخور استعداد خود،از قرآن برای غنی کردن برداشت های تفسیری خود وتعالی اندیشه های قرآنی بهره می برند.
    علامه شعرانی درعرصه پژوهش قرآن، با حاشیه نویسی برتفاسیری مانند: «مجمع البیان، روح الجنان و منهج الصادقین»تا حدودی آرای تفسیری خود را بیان کرده است.مطالعه این حواشی،گویای تسلط علامه شعرانی در زمینه کاربرد روش های تفسیری و نشان گر تعمق و دقت و ژرف نگری ایشان در این عرصه می باشد. ضمن اینکه استفاده از علوم قرآنی و حدیث توسط مرحوم شعرانی به تکامل بیشتراندیشه های تفسیری وی منجر گردیده است.
    هرچند تألیفات علامه شعرانی در علوم دینی قابل توجه است،اما، نداشتن اثر تفسیری مستقل،شناخت رویکردتفسیری ایشان را مشکل می سازد.از سوی دیگر گستره اطلاعات و احاطه عمیق ایشان به مباحث قرآن و تفسیر و نیاز مبرم دانشجویان ومحققان قرآنی به آشنایی با آرای دانشمندان شیعی،لزوم گردآوری روش تفسیری ایشان را ضروری می سازد.
    1-2- هدف های تحقیق
    -معرفی روش تفسیری علامه شعرانی به عنوان یک محقق و پژوهشگرقرآنی موفق
    – ارتقاء علمی خود نسبت به پژوهش های قرآنی و بهره وری از آرای تفسیری علامه شعرانی
    -کمک به گسترش فرهنگ قرآن در جامعه دانشگاهی
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.