دانلود پایان نامه فرمانبرداری و جهان اسلام

دانلود پایان نامه

بنابراین چون در جنگ حتما باید نیروی دشمن از کار بیفتد و گرنه جنگ پایان نخواهد داشت از کار افتادن نیروی دشمن هم به دو صورت امکان دارد: 1- همه را قتل و عام کنند که این کار غیر انسان و ظالمانه است. 2- یا باید اسیر گرفت که از نظر اخلاقی و انسانی اسیر گرفتن مهمتر است (محقق داماد، 1378، ص37).
حال که اسیر گرفته شد با اسیران چه باید کرد، و چه برنامه عاقلانه و حکیمانه بدور از جهل و افراط و تفریط باید درباره آنان اتخاذ کرد، و اصولا در کجا و در چه شرایطی باید اسیر گرفت در کجا به صلاح دولت و ملت و امت نیست اسیر گرفتن قابل توجه است که در برخورد با اسیران جنگی چه در گذشته و چه امروز دو گروه افراطی و تفریطی همواره وجود دارد:

  • الف- گروهی تحت تاثیر خشم و نفرت، کینه و عداوت حس انتقامجویی که معمولا در اثر کشتار و رفتار خصمانه دشمن یا به خاطر عزیزانی که از دست دادهاند با دیدن اسیران و تجدید خاطره جنایات آنان، فراد انتقام و اعدام سر میدهند.
    ب- برخی نیز تحت تاثیر انسان دوستی یا شعار دفاع از حقوق و … میخواهند همه اسیران هر چه زودتر آزاد شوند بدون در نظر گرفتن مصالح و حتی اموری که در صلح پایدار موثر است انرا به خانوادهها و وطنشان برگردانند (ضیائی بیگدلی، 1366، ص64 ).
    دلیل مشروعیت گرفتن اسیر در اسلام آیۀ چهارم سورۀ محمد است. از دلایل اسیر گرفتن میتوان به شکستن ابهت دشمن، به دست آوردن امکان لازم جهت باز پس گرفتن اسرای خودی به هنگام مبادله و دیگر موارد نام برد (سرخسی، 1421ق، ج10، ص64).
    قرآن نهایت کار اسرا را دو امر میداند یا منت نهادن یا فدا و کشتن اسرا حکم نهایی در مورد آنان نیست. قرآن بحثی از کشتن اسرا نکرده است و اسرایی که توسط پیامبر کشته شدند به دلیل شرکت در جنگ و اسارت نبود، بلکه این افراد مجرم جنگی بودند نه اسیر جنگی که این حکم با احکام قوانین بینالملل مطابقت دارد (حمزه زاده و عزیزی، 1387، ص 260)؛ این افراد عبارت بودند از «عقبه بن ابی معیط و نضربن حارث» در جنگ بدر، «ابوعزه جمحی» در جنگ احد به دلیل خیانت در عهد؛ «ابن خطل»، «مقیس بن صبابه کنانی»، «حویرث بن نقیذ» در فتح مکه، افرادی هم به علت خیانتی که از آنان روی داد و تجربه شخص پیامبر و نوعی خضوع و فرمانبرداری در مقابل امر خدا حکم به کشتن مردان بالغ داده شد که تمام آن افراد نیز به حکم مجرم بودن کشته شدند نه اسارت (اشراق، 1360، ص59).
    در مورد به بندگی گرفتن اسرا، قرآن در بیان احکام اسرا بحثی از این حکم نکرده ولی در سیره عملی پیامبر با مواردی برخورد میکنیم که پیامبر این کار را انجام داده است. البته حکم مذکور بر مردان بالغ صورت نگرفته بلکه بر کودکان و زنان انجام شد. مانند اجرای حکم بندگی بر اسرای سریه ابن حارثه و بنی قریظه. ناگفته نماند حکم بندگی فورا از آنان زائل شد و همگی آزاد شدند و دایره کار بسیار محدود و کم بوده و چه بسا فقط به خاطر ضرورت انجام شده است (الهامی، 1387، ص112).
    نگارنده بر این اعتقاد است که میبایست نظر برخی علما را پذیرفت که قائلند به اینکه در جهان امروز با توجه به مصلحت نباید جز در مقام معامله به مثل آنرا تجویز کرد و تشویق و ترغیبی که اسلام به آزادی اسرا میکند خود نشانگر تمایلی است که شارع مقدس به اسقاط حکم مذکور دارد.
    2-3- انواع اسیر
    از مطالعه قرآن و نیز از طبیعت جنگ از آغاز تا پایان آن معمولا دو نوع اسیر مطرح است و در واقع دو نوع دستگیر شده و تسلیم شده وجود دارد:
    اول- کسانیکه در آغاز جنگ یا گرماگرم درگیری و پیشرویهای نخستین اسیر میشوند.
    دوم- افرادی که در اواخر و پایان جنگ و پس از پیروزی یا شکست دشمن به اسارت در می‌آیند و یا تا آخرین نفس جنگیده و شکست خورده و اسیر میشوند این دو گروه یکسان و دارای یک حکم نیست وصع آنان مثل هم نمیباشند مواردی که اسیر گرفتن ممنوع است (اسکندری، 1379، ص76).
    دستور منع اسیر در پاره موارد از قرآن به دست میآید که اگر خوب بیاندیشیم و دقت کنیم یک قانون دقیق و فطری جنگی و نظامی است. و آن سرگرم شدن به گرفتن اسیر یا اسیرگیری پیش از تثبیت موقعیت و پیش از شکست کامل دشمن در میدان نبرد است. هنوز مواضع استراتژیکی تحکیم و تثبیت نشده و جای پای محکمی برای سپاه و محل برای نگهداری اسیر وجود ندارد و امکان تخلیه نیست و … نباید اسیر گرفت، چون در این صورت چند خطر وجود دارد:
    گروهی هدفشان گرفتن اسیر میشود و از جنگ و شکست اصلی و نهائی دشمن غافل میشوند و در نتیجه فرصت بهتر برای پیروزی دشمن به وجود میآید.
    گروهی در حفظ و نگهداری اسیر در میدان جنگ مشغول و در نتیجه از کارائی عملیاتی در نبرد باز میمانند.
    اسیران نیز بیکار ننشسته و از هر فرصتی استفاده میکنند ای بسا در میدان جنگ و مشغول بودن عمده سپاه سر به شورش بردارند و از پشت به نیروهای فاتح خنجر بزنند (حسنی، 1386، ص484).
    برای توجه به همین نکات و جلوگیری از همین خطراست که اسلام و قرآن دستور میدهد.
    هنگامیکه با دشمن روبرو شدید؛ ضربات سنگین خود را واردسازید، بقدر کافی نیروهای آنانرا درهم بکوبید و پس از آنکه جای پای خود را محکم ساختید و موقعیت تثبیت شد آنگاه اقدام به گرفتن و نگهداری اسیران بنمائید (محمد/4).
    مطلب مشابه :  نقد اجتماعی و قرآن و حدیث

  • و باز به همین دلیل به پیامبر (ص) دستور میدهد که پیش از تحکم مواضع و تثبیت موقعیت، اسیر نگیرد.
    برای هیچ پیامبری روا نیست اسیر داشتن و اسیر گرفتن مگر آنکه جای پای خویش را در زمین محکم سازد و مستقر شود. شما دنیا و منافع مادی آن را اراده میکنید و خداوند آخرت و منافع اسلام و آینده را، و خداوند قدرتمند و حکیم است (انفال/ 67).
    منظور از اراده آن است که در آن وقت برخی مسلمانان تمایل داشتند و ترجیح میدادند هر چه بیشتر اسیر بگیرند تا در برابر گرفتن فدیه و پول آنانرا آزاد ازند بدون آنکه به مصالح عمومی اسلام و جهان اسلامی و مسلمین توجه کنند که چگونه با این عمل اسلام را به تدریج به خطر میافکنند و جبهه دشمن را تقویت میکنند (حسنی، 1386، ص484).
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.