تحقیق رایگان با موضوع معماری معاصر ایران و کارکردهای اجتماعی

دانلود پایان نامه
  • 2_2_11:بازنمایش باغ ایرانی در هنرهای ایرانی


  • باغ در ذهن ایرانی، تصویری فراگیر دارد، به اندازه ای که قرن هاست به صورت بینشی درونی در آمده است.این ذهنیت نه تنها گاهی معرف هویت ایرانی است بلکه گاه از آن هویت می گیرد به طوریکه فرهنگ ایرانی و تصویر و تصور باغ در ذهن ایرانی در طول تاریخ همواره بر هم تأثیر گذار بوده و از هم تأثیر گرفته است.این پیوند چنان تنگاتنگ است که نمی توان حدس زد کدام یک باعث پیدایش دیگری شده، اما به دلیل بازتاب باغ ایرانی در دیگر هنرهای ایرانی و به ویژه هنرهای بومی آثار و شواهد این موضوع از خلال آثار به جای مانده از هنر ایرانی قابل شناسایی و مطالعه بیشتر است.(شاهچراغی. 1389. 175)
    این بازتاب ها در رسانه های مختص به هر دوره تاریخی منعکس شده، حال این رسانه ها می توانست یک نوشتار ساده، یک افسانه، یک تصویر یا یک قطعه شعر باشد.اصلی ترین منابع به جا مانده از بازتاب باغ ایرانی در دیگر هنرها(به جز معماری)عبارتند از:قصه ها و افسانه ها که در اغلب آنها از باغ ها و شکوه شان سخن رفته است، دیوان شاعران که به طور مشخص باغ های دوره تاریخی خاصی را توصیف می کنند، آثار مورخان و جغرافی نویسان، اشعار شاعران و آثار ادبی منظوم و منثور، سفرنامه های سیاحان و جهانگردان، مینیاتورها و آثار نگارگری که اطلاعات فراوانی درباره ی باغ ها ارائه می کنند و فرش ایرانی.(همان)
    برای مشاهده جزئیات می توان به منابع شماره21، 45، 52، 55، 76، 79، 80، 81، 82 مراجعه نمود.
    2_2_12:باغ ایرانی در معماری معاصر
    در معماری معاصر ایران در آثار متعددی حضور مجدد باغ ایرانی دیده می شود.گاه این حضور یک حضور تاریخ گرا و نوستالژیک(خاطره گرا)بوده و گاه به صورت یک برداشت مفهومی و انتزاعی در ساختار معماری رخ می نماید.در برخی از آثار نیز الگو و مفهوم باغ، با هم تلفیق شده و حوزه ای بینابین را پدید آورده است.همچنین مروری بر آثار شاخص معماری معاصر ایران در چهار دهه اخیر نشان می دهد، بازنمایی باغ ایرانی در مقیاس های متنوع رخ داده است.گاه در مقیاس طراحی یک حیاط و گاه در اندازه وسعت یک پارک عمومی در شهر.در برخی از آثار نیز عنصر یا جزئی از اجزاء باغ ایرانی دیده می شود که با برداشتی نو، امروزین شده اند.به عنوان نمونه، پرداختن و طراحی “دیوار”یک مجموعه فرهنگی و فضای عمومی با الهام از دیوار باغ ایرانی که تمامی خدمات و کاربری ها را در خود جای می دهد، یک تلاش در این زمینه محسوب می شود.(شاهچراغی. 1389. 235)
    باید اذعان داشت که در آثار بسیار زیادی در معماری معاصر ایران ، حضور باغ ایرانی به چشم می خورد، که از حضور مفهوم آن در ذهن انسان معاصر ایرانی (به ویژه طراحان) نشان دارد. اما در اینجا متناسب با رویکرد این تحقیق و برای طولانی نشدن کلام یک نمونه اثر معماری معاصر که در آن طراح در طراحی اثر از باغ گسترده ایرانی الهام گرفته است و به این موضوع هم مستقیماً اشاره شده و هم در نقد اثر مورد توجه بوده، تشریح می شود. اغلب این اثر در قالب فضاهای عمومی طراحی شده و نیز مبانی نظری طراح مشخص و در نوع برداشتش از باغ عیان است.(همان . 252)
    2_2_13:نمونه ی موردی
    2_2_13_1:فرهنگسرای نیاوران
    در سال 1349 بنیاد آفرینش های هنری نیاوران در باغی قدیمی به وسیله کامران طباطبایی دیبا، طراحی شد. کامران دیبا یکی از معماران مدرن و تاریخ گرای ایرانی است که در آثارش گرایش به بوم گرایی به خوبی احساس می شود. او در این گرایش به دنبال معماری مدرنی است که در تلفیق با سنت و تاریخ گرایی ایران شکل گرفته باشد. او به دنبال یافتن تصویری آشناست، تصویری که هم برخوردار از فرهنگ بومی و محلی است و هم فرهنگ جهانی .(بانی مسعود.293.1388)
    پیش از طراحی مجموعه نیاوران، دیبا در سال 1345 پارک و فرهنگسرای شفق (یوسف آباد) را به عنوان یکی از اولین فرهنگسراهای ایران، با الهام از مفاهیم و هندسه باغ ایرانی و البته با رویکردی مدرن، طراحی و اجرا کرد. در آن زمان در ایران معماری محوطه، باغ سازی و طراحی مبلمان پارک مطرح نبود.تخصص معماری شهری، باغ سازی یا محوطه سازی هم وجود نداشت. این طرح در واقع یک سوغات فرهنگی و نمونه ای از روش کار و تفکر در این مورد بود. (دیبا.13.1382) چند سال بعد و با این پیشینه، فرهنگسرای نیاوران طراحی شد.
    مجموعه فرهنگی نیاوران با زیربنایی حدود هزار متر مربع و شامل نگارخانه، سالن نمایش، کتابخانه و بخش های خدماتی است. بستر اولیه این مجموعه یک باغ قدیمی با درختان بسیار است که در زمینی با کشیدگی شمالی- جنوبی استقرار دارد. ساختمان دفتر مخصوص در شمال زمین و مجموعه ساختمان های فرهنگ سرا در بخش جنوبی آن قرار دارد. سازمان فضایی این مجموعه به گونه ای است که باغ با محور طولی در کنار ساختمان ها شکل گرفته است. در واقع برای ساماندهی باغ قدیمی که موجود بود از طرح باغ ایرانی استفاده شد.(Diba. 1983.p 42) باغ این مجموعه به طور طبیعی دارای سه قنات است و معمار طراح با برخوردی نمادین در انتهای محور طولی و حرکتی باغ یک حوض کوچک به عنوان مظهر آب طراحی کرده است. از آنجا که باغ قدیمی از ابتدا برای بهره برداری خصوصی سامان دهی شده بود بنابراین محور اصلی باغ با بناهای پیرامون تلفیق نشده بود و نخستین کار برای سازماندهی فضای باغ برای یک مکان عمومی این بود که محور قدیمی حفظ شود و مسیر آب و آبشارهای کوچک در آن طراحی شود و سپس باغ سازی جدید در اطراف آن شکل بگیرد تا کاربری ها و نیازهای فضای عمومی را پاسخ دهد. (Diba. 1983.p 45)جزئیات بسیاری نیز برای نمایش و ایجاد صدای آب در باغ طراحی شده و بستر اصلی حرکت آب یک جوی است که از هنگام ورود به مجموعه تا انتهای باغ باشنده در باغ را همراهی می کند و در انتها به دیواری نیم دایره ای شکل می رسد که نمادی (مدرن) از دیوار پیرامونی و مظهر آب در باغ ایرانی است. در طول مسیر آب، حوض های کوچک و بزرگی با اشکال هندسی گوناگون گاه باعث درنگ و مکث آب می شوند. گاهی نیز آب از حوضی به حوض دیگر می ریزد و در هنگام این ریزش ها، آواهایی از آب شنیده می شود با این که فرهنگ سرای نیاوران در مجاورت خیابان پر تردد نیاوران است، اما در برخی از نقاط در آن، آوای آب و پرندگان، مانع های صوتی مطلوبی در برابر صدای ناخوشایند خیابان ایجاد می کند.(شاهچراغی. 1389. 243)(تصویر2_21)
     
    تصویر2_21:پلان و تصویر سه بعدی                          تصویر 2_22:فرهنگسرای نیاوران.
    از باغ مجموع .مأخذ:دیبا.1981 و 1983                               مأخذ:شاهچراغی.1389
    هم چنین ساختمان های فرهنگ سرا نیز پیرامون یک حیاط کوچک تر و متصل به محور طولی باغ شکل گرفته اند به طوری که از مجموع ساختمان ها یک کل واحد ادراک می شود. این حیاط کوچک که ورود به آن از خلال قاب ساده و عبور از روی یک پل کوچک و چند پله صورت می گیرد، نیز مانند باغ، از نظر حسی بسیار غنی است.دو باغچه کوچک روی دو سکو به شکل مربع در حیاط وجود دارد. یک کف سازی وسیع از موزاییک های بتنی مابقی سطح حیاط را پوشش داده و جویی باریک از آب نیز در طرف غربی حیاط، بر حضور آب در آن پافشاری می کند. (همان)
    در سی سال گذشته این حیاط کوچک، محفل حضور بسیاری از مراجعه کنندگان به فرهنگ سرا بوده، این حیاط برای سا لن اجتماعات که در طرف جنوب آن قرار دارد.در هنگام اجرای برنامه ها در حکم یک فضای پیش ورود بسیار سرزنده است.کافی شاپ و کتاب فروشی از نظر فضایی با حیاط ارتباط خوبی دارد. هنگام حضور در گالری ها نیز هنگام دیدن آثار، گاهی قاب هایی شیشه ای و گاهی پنجره های بسیار بزرگ، چشم اندازی از باغ و حیاط را، به بیننده ارزانی می دارد و گویی حضور در باغ را یادآوری می کند. این احساس در ساختمان موزه هنرهای معاصر تهران نیز تکرار شده است. آنجا نیز کامران دیبا،  گهگاه از طریق قاب های شیشه ای کوچکی، بیننده را متوجه وجود یک حیاط مرکزی و طبیعت پارک لاله، در پس دیوارهای موزه می کند.به این ترتیب مجموعه فرهنگی نیاوران برداشتی مدرن از باغ ایرانی را با کارکردهای اجتماعی و در بستری از کلان شهر قرن بیستمی، نمایش میدهد.(همان)(تصویر 2_22)
    شایان ذکر است نمونه های موردی پیرامون باغ ایرانی در فصل بعدی توضیح داده خواهد شد.
     
     
     
    این نوشته در آموزشی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.