برنامه‌ریزی و آینده پژوهی

دانلود پایان نامه

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  • مقدمه

جهان معاصر در آستانه‌ تحول‌ها و دگرگونی‌های شگرفی است. خورشید سومین هزاره تاریخ با طلوع خویش، الگوها و قالب‌های تجویزی را ذوب کرد و انسان معاصر تمامی داشته‌ها و پندارهای خویش را بر باد رفته دید. پیدایش نظریه آشوب، نظریه‌ سامانه‌های پیچیده و نظریه‌ سامانه‌های باز، تنها نقطه‌ آغازی بر این دوران آشوبناک است. به باور “ریچارد اسلاوتر”، شکل‌گیری این شرایط به معنای آن بود که دیدگاه جهانی – صنعتی غرب، که بر قطعیت، پیش ‌بینی‌ پذیری، هدایت و منطق‌گراییِ ابزاری تکیه داشت، از هم فرو پاشیده است. در این محیطِ سرشار از بی‌ثباتی و آکنده از عدم قطعیت، تنها رویکرد و سیاستی که احتمال موفقیت و کام روایی دارد، تلاش برای معماری آینده است. گر چه این تلاش همواره با خطرپذیری فراوان قرین بوده است، اما به هر حال پذیرش این مخاطره، به مراتب عاقلانه‌تر از نظاره‌گر بودن تحول‌های آینده است. ترسیم دیدمان‌های روشن آینده، آگاهی از روندها، تحول‌ها و در نتیجه تصمیم‌گیری به هنگام، می‌تواند هر جامعه و سازمانی را در یافتن بهترین راهها تواناتر سازد. (خزایی، 1390‌)
دست یابی به این توانمندی، نیازمند چیرگی بر دانش راهبردی آینده‌پژوهی و کاربست آن در عرصه‌ عمل و رقابت‌های آینده است. آینده‌پژوهی، دانشی بین رشته‌ای است و تحول علوم و فن‌آوری‌ها در آن تأثیری مستقیم و بی‌واسطه دارد. آینده‌پژوهی، دانش و معرفتی است که چشم مردم را نسبت به رویدادها، فرصت‌ها و مخاطره‌های احتمالی آینده باز می‌کند و ابهام‌ها و تردیدهای فرساینده را می‌کاهد. توانایی انتخاب‌های هوشمندانه مردم و جامعه را افزایش داده و به همگان اجازه می‌دهد تا بدانند به کجاها می‌توانند بروند (آینده اکتشافی) و به کجاها باید بروند (آینده‌های هنجاری) و از چه مسیرهایی می‌توانند با سهولت بیشتری به آینده‌های مطلوب خود برسند. (ملکی فر و همکاران، 1386، 7-6)
هدف آینده پژوهی مدیریت روندها، انطباق با شرایط بقا و رشد و احراز آمادگی برای موارد پیش‌بینی نشده است. به عبارت دیگر آرمان آینده‌پژوهی، کشف آینده‌های محتمل، گزینش بهترین و در صورت امکان معماری آن است. (خزایی، 1390)
نکته قابل توجه در مطالعه آینده آن است که آینده‌پژوهی به پیش‌بینی قطعی آینده نمی‌پردازد، بلکه عوامل شکل دهنده شناسایی، مطالعه و مورد بحث واقع می‌شوند. سپس چالش‌ها و موضوع‌های پیش رو، شناسایی می‌شوند تا بتوان با ارائه راه کارهای مناسب برای برخورد با آن‌ها، برنامه‌ریزی نموده، از بروز چالش‌ها و تحقق آینده نامطلوب جلوگیری نمود. (قدیری، 1384)
اینک پژوهش در حوزه‌ آینده، به شیوه‌ای فزاینده، تصمیم‌ها و سیاست‌های عمومی را متاثر ساخته است و بسیاری از سازمان‌های آینده‌پژوهی می‌کوشند عرصه‌های برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری را هدف تلاش‌های خود قرار دهند و برای کامیابی بیشترِ کسب و کار خود، آینده‌پژوهی را به خدمت گیرند.(خزایی، 1390)

این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.