استان آذربایجان شرقی و دوره های تاریخی

دانلود پایان نامه

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
4-1-موقعیت طبیعی وجغرافیایی شهرستان هریس و شهر زرنق
شهرستان هریس با مختصات جغرافیایی 38 درجه و 24 دقیقه عرض شمالی و 47 درجه و 22 دقیقه طول 2345 کیلومتر مربع درشرق استان آذربایجانشرقی واقع شده که حدود غربی آن از 5 / شرقی با وسعت 5/43کیلومتری شمال شرقی شهر تبریز آغاز و به طول 80 کیلومتر به سمت شرق کشیده شده است. این شهرستان از شمال به شهرستان اهر، از غرب با شهرستان تبریز و از حدود جنوبی و شرقی با شهرستانهای بستان آباد و سراب مجاور است .
حدود 70 درصد از وسعت این شهرستان را اراضی جلگه ای و 30 درصد آن را مناطق کوهستانی تشکیل می دهند. پست ترین نقاط آن 1500 متر ومرتفع ترین آن 3143 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. از مهمترین کوهها و ارتفاعات منطقه می توان به رشته کوههای بزغوش، سابلاغ داغ، آق داغ و قوشاداغ با قله ای به ارتفاع 3143 متر در شمال هریس و در حد فاصل دو شهرستان اهر و هریس در امتداد شرق به غرب اشاره نمود که مرز مشترک حوضه آبریز ارس و تلخه رود می باشد. کوه آیناخلی که ازشمال شرقی به جنوب غربی در بخش خواجه کشیده شده، حداکثر ارتفاع آن 2873 متر و کوه پیرداغ با ارتفاع 2852 متر در منتهیالیه غرب شهرستان هریس واقع گردیده است و از ارتفاعات مشرق به روستای نهند در بخش خواجه می باشد. مرکز شهرستان هریس دارای 7 دهستان، 97 روستا و 4 شهر به نامهای هریس، زرنق، خواجه و بخشایش است که در قالب دو بخش سازمان یافته اند.
شهر زرنق که در اوایل سال 1372 از روستا به شهر تبدیل شد با مختصات جغرافیایی 50 درجه شرقی و 36.16 درجه شمالی یکی از شهرهای شهرستان هریس در استان آذربایجان شرقی است. این شهر تا مرکز استان یعنی تبریز 89 کیلومتر فاصله دارد و فاصله آن از شهرهای کلوانق و مهربان که نزدیکترین نقاط جمعیتی نسبت به شهرزرنق به شمار می آیند، به ترتیب 7 کیلومتر و 5 کیلومتر میباشد. بر اساس سرشماری سال 1385 زرنق جمعیتی معادل 4766 نفر داشت اما جمعیت این شهر را در حال حاضر تا 7000 نفر هم تخمین می زنند. مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می کنند.
در وجه تسمیه این شهر آمده که زرنق که در قدیم به زرنک معروف بوده است و به لاتین به دو صورت Zarnagh و Zarnaq نوشته می شود، در لغت به معنی یک جرعه آب است. شهرزرنق داری اقلیم خشک سرد در حاشیه جنوبی و ارتفاعات فوقانی در حاشیه شمالی و اقلیم نیم خشک سرد در قسمت میانی است. مقدار نزولا تجوی 275 میلیمتر از نقطه پست تا 450 میلیمتر در مناطق مرتفع 7 درجه سانتیگراد در ارتفاعات شمالی تا 11 درجه / شمالی متغییر است .
درقسمت شمال شرقی شهرزرنق دو تپه قراردارد که یکی از آنها محل گورستان فعلی شهر بوده، دیگری تپه ای است که مخزن آب شهری بر روی آن قرار دارد و سومین تپه معروف به دوزده باغیر یا تپه زرنق که درغرب رودخانه زرنق واقع شده است مهمترین نقش اقتصادی در تامین اشتغال جمیعت منطقه را کشاورزی دارد که بارزترین خصوصیات آن شیوهی تولید معیشتی و نیمه سنتی است که در مرحله اول، برای تامین نیازهای غذایی خود خانوادهای زارعین و دامهایشان بوده و کمتر برای تولید در جهت ارائه به بازار میباشد. از انواع محصولات کشت شده گندم و جو بالاترین سطح کشت را به خود اختصاص داده است و مساحت کل اراضی کشاورزی در شهر زرنق تقریبا 9231 هکتار میباشد.( هژبری نوبری علیرضا 1391)
 
 
 
4-2-تپه باستانی زرنق(دوزده باغیر)
تپه باستانی زرنق(دوزده باغیر) در استان آذربایجان شرقی، شهرستان هریس_ بخش مرکزی _ دهستان باروق_ چسبیده به ضلع شمالی شهر زرنق واقع شده است. این تپه از شمال و شرق به زمینهای بایر و تپه ماهورهای طبیعی،از جنوب به منازل مسکونی و تاسیسات شهری زرنق و از غرب به رودخانه زرنق محدود میشود این تپه باستانی از طرف شورای ثبت آثار فرهنگی و تاریخی سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی در مورخ24/8/1385 با شماره 16354 در جزو آثار ثبتی استان منظور گردیده است. آثار بدست آمده از بررسی سطحی این تپه، فرهنگهای اواخر دوره کالکولیتیک، دوره مفرغ، دوره آهن، دوره های تاریخی هخامنشی، پارت و ساسانی و همچنین قرون 7و 6 هجری قمری را شامل می شود. کاوش تپه زرنق ازمورخ 13 خرداد ماه سال 1391 تحت سرپرستی استاد علیرضا هژبری نوبری آغاز و تا 20 مهر ماه همان سال ادامه پیدا کردو داده های معماری عصر مفرغ قدیم از این حفاری برای استفاده در پایان نامه کارشناسی ارشد در اختیار اینجانب قرار گرفت.
برای فاز اول، طرح لایه نگاری و تعین حریم تپه پیش بینی شده بود که برای قسمت اول با احداث یک گمانه پلکانی به عرض 5 متر از بالاترین سطح تپه تا دامنه آن که محدودهای در حدود 24300 مترمربع (90×270) متررا شامل میشد، لایه نگاری تپه مشخص گردید. برای قسمت دوم با احداث 15 ترانشه ی 5/1×5/1 متر در اطراف تپه محدوده حریم آن شناخته شد.
این نوشته در علمی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.